Dziewicki Michał Seweryn (1851–1928), lektor języka angielskiego w Uniwersytecie Jagiellońskim, filolog, literat i tłumacz. Ur. (21 III) w Bridgewater w hrabstwie Sussex jako syn emigranta z r. 1831, Seweryna D-go i matki Angielki, z domu Jane Jones. Wychowywał się zrazu w szkole kwakrów, na których wiarę ojciec był przeszedł, później we Francji, gdzie został katolikiem i przyjął imiona Michał Henryk. Wstąpił do Seminarium Duchownego w Polignan, gdzie w r. 1871 otrzymał medal honorowy. Sposobił się do zawodu duchownego i do życia w zakonie jezuitów, jednakowoż święceń nie przyjąwszy i ślubów zakonnych nie złożywszy, otrzymał w r. 1880 zwolnienie z zakonu. Zajmował się czas jakiś nauczaniem języka angielskiego w seminarium w Montauban. Przeniósłszy się do Polski poślubił w r. 1883 Adelę Jastrzębską, znaną później w organizacjach katolickich działaczkę społeczną. Od r. 1881 udzielał, zrazu prywatnie, nauki języka angielskiego w Krakowie. W r. 1883 starał się bezskutecznie o lektorat tego języka w Uniwersytecie Jagiell. Otrzymał go dopiero w r. 1896 i odtąd prowadził go do początku r. 1928. W r. 1922/23 miał zlecone zastępczo wykłady na katedrze filologii angielskiej. Ponadto uczył języka angielskiego w średniej szkole handlowej oraz na Wyższym Studium Handlowym. Zmarł po dłuższej chorobie 10 VII 1928.

Utrzymując stosunki ze światem naukowym angielskim D. z inicjatywy znakomitego angielskiego mediewisty F. J. Furnivalla skorzystał ze swego teologiczno-filozoficznego wykształcenia, odebranego w seminarium jezuickim, by dla Wyclif Society w Londynie (nakładem firmy Trübner &. Co., później K. C. Paul) wydać szereg łacińskich dzieł Jana Wyclifa, których liczne rękopisy znajdowały się w bibliotekach Austrii, zwłaszcza we Wiedniu i w Pradze. Wyszły w ten sposób w jego starannym, filologicznym opracowaniu, z krytycznymi wstępami, marginalnymi komentarzami i rzeczowymi indeksami, następujące łacińskie dzieła Wyclifa: »Tractatus de logica« (3 tomy, 1890, 1896, 1899); »Miscellanea philosophica« (tom I: »De actibus animae«, »Replicatio de universalibus«, »De materia et forma«, 1902; tom II: »De universalibus«, »Fragmenta«, »Notae et quaestiones variae«, »De materia«, 1905); »De Ente librorum duorum excerpta libri I: tractatus III et IV; libri II: tractatus I et III; et fragmentum de annihilatione«, 1909). Pierwszy tom Miscellaneów zawiera rozprawęD-go An Essay on Wyclif’s Philosophical System.

Obok tej działalności naukowej D. od wczesnych lat zajmował się popularyzacją literatury polskiej i wiedzy o Polsce w Anglii i Ameryce. Owocami tych jego wysiłków są następujące tłumaczenia wierszem i prozą: »Conrad Vallenrod« an Historical Poem by Adam Mitskievitch (spelt in Polish Mickiewicz), Londyn, Th. Richardson and Son, 1883 (ze wstępem historycznoliterackim A. Bełcikowskiego); »Kobiety« (Women), a Novel of Polish Life by Sofia Rygier-Nałkowska, N. York i Londyn, G. P. Putnam’s Sons, 1920; »The Peasants«, A. Tale of Our Own Times, from the Polish of Ladislas St. Reymont (4 tomy, N. York, A. Knopf, r. 1924–5; 2 wyd., 1 tom, 1928), »The Promised Land«, by L. St. Reymont (tamże, 2 tomy, 1927). Szerzeniu za granicą znajomości prac naukowych polskich przysłużył się D. jako tłumacz na język angielski wielu publikacji Akademii Umiejętności w Krakowie, m. in. studiów Br. Piłsudskiego nad językiem i folklorem sachalińskiego plemienia Ainosów (1912). Z działalności nauczycielskiej D-go w Uniwersytecie Jagiellońskim wyrosła mała antologia szekspirowska pt. A Reading Book for Beginners, composed of selected fragments from Shakespeare (The Tempest, A Midsummer Night’s Dream, Macbeth, Hamlet), Kraków A. Piwarski, 1914.

Jako samodzielny autor wystąpił D. z powieścią w języku angielskim pt. Entombed in Flesh (Edynburg, Blackwood, 1898), ponadto umieszczał własne poezje w angielskiej prasie periodycznej. Owocem jego stałych zainteresowań filozoficznych w latach późniejszych, oprócz artykułów drukowanych w angielskim czasopiśmie »Mind«, stało się jakieś większe dzieło o charakterze syntezy filozoficznej na podłożu autobiograficznym, pozostawione w rękopisie, ale zaginione.

D. ma chlubną kartę w dziejach naszej kultury jako pionier studiów angielskich u nas, jako propagator znajomości Polski w krajach anglosaskich i jako jeden z najlepszych tłumaczy z języka polskiego na angielski. Sprawom polskim poświęcił w czasopismach angielskich i amerykańskich niejeden artykuł, jak np. o Sienkiewiczu w Quarterly Review z 1902 r., o narodzie polskim, tamże w r. 1904. o życiu państwowym polskim, tamże r. 1924 o szkolnictwie polskim, w Chicago Daily News, 1925. Położył także duże zasługi dla propagandy czysto politycznej, dokonując tłumaczeń angielskich różnych dokumentów i memoriałów w sprawie Śląska Cieszyńskiego i Górnego w ll. 1918–9, na zlecenie rządu polskiego dla poinformowania opinii angielskiej o tych sprawach. Jako doskonałego nauczyciela i niezwykłej dobroci człowieka wdzięcznie go wspominają liczni jego uczniowie, do których i autor niniejszej notatki się zalicza.

Źródła biograficzne: wiadomości z papierów rodzinnych, zebrane i udzielone przez prof. U. J. dra St. Gąsiorowskiego w Krakowie, siostrzeńca zmarłego. Archiwum Uniw. Jag. i Akta Wydziału Fil. fasc. 45 a.

Roman Dyboski