INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Władysław Koziebrodzki      Władysław Koziebrodzki, wizerunek na podstawie ilustracji z 1893 r.

Władysław Koziebrodzki  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1968-1969 w XIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

  

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Koziebrodzki Władysław, pseud. Juliusz Bolesta, krypt. ???, A. E., W. B. K. (1839–1893), uczestnik powstania styczniowego, dramaturg i publicysta, poseł na sejm galicyjski i do Rady Państwa. Ur. 29 VI w Kołodziejówce w Tarnopolskiem, syn Adama i Matyldy Zagórskiej. Lata dziecinne spędził w Chocimierzu, a następnie wraz z rodzicami przeniósł się do Krakowa, gdzie w r. 1857 ukończył Instytut Techniczny, będąc równocześnie wolnym słuchaczem UJ. Przez rok słuchał wykładów w Paryżu na Sorbonie i w Collège de France. W r. 1859 odbył podróż do Włoch. Po powrocie do kraju zamieszkał w Rącznej pod Krakowem, dzierżawionej przez rodziców. Po śmierci ojca zaczął samodzielną gospodarkę. Od r. 1857 był członkiem Tow. Gospodarczo-Rolniczego w Krakowie, gdzie w r. 1860 zabierał głos w sprawie organizacji banków rolnych i kasy oszczędności. Postulował również zakładanie szkółek dla chłopów, wydawanie książek i czasopism szerzących oświatę rolniczą. W r. 1861 wniosek ten ponowił i został członkiem komisji towarzystwa, zajmującej się przygotowywaniem programu specjalnego pisma dla wsi. Dn. 26 II 1862 r. przedstawił odpowiedni projekt.

Po wybuchu powstania w r. 1863 K., prawdopodobnie uprzednio należący do konspiracji, znalazł się w oddziale A. Kurowskiego w Ojcowie. Wziął udział w bitwie miechowskiej 17 II 1863 r. Po klęsce wrócił do Krakowa, a następnie powtórnie wyruszył w pole, walcząc w różnych oddziałach w woj. krakowskim i sandomierskim. Na wiosnę 1864 r. walczył pod dowództwem J. Hauke-Bosaka, a w maju powrócił do Galicji. Za udział w powstaniu był więziony w Tarnowie (wspomnienia z okresu powstania i więzienia opublikował w Szkicach z niedawnej przeszłości 1863–1864, Lw. 1867). Po opuszczeniu więzienia tarnowskiego udał się na emigrację do Szwajcarii i do r. 1866 mieszkał w Nyon, studiując nauki społeczne. Na emigracji K. zbliżył się do umiarkowanych demokratów skupionych wokół gillerowskiej „Ojczyzny”, której był współpracownikiem. Pisał także korespondencje do lwowskiej „Gazety Narodowej”. W początkach 1865 r. pod pseud. Juliusz Bolesta opublikował broszurę pt. Być albo nie być (Bendlikon 1865), w której, analizując niepowodzenia polskich zrywów niepodległościowych, za główną tego przyczynę uznał bierność szerokich mas narodu. Poddał też krytyce politykę «białych». Po roku ogłosił broszurę Galicja i Austria (Bendlikon 1866), w której – w związku z zapoczątkowaniem tzw. ery Belcrediego – podkreślał, że autonomiści polscy winni walczyć zwłaszcza o «oddanie całej administracji i sądownictwa w Galicji wyłącznie w ręce krajowców – i gwardię narodową». W r. 1866 udał się na wschód w celach turystycznych, a następnie – prawdopodobnie w początkach 1867 r. – powrócił do Galicji. W l. 1868–71 dzierżawił Ludwinów pod Krakowem.

Twórczość literacką rozpoczął K. jeszcze przed powstaniem styczniowym od artykułów i opowiadań drukowanych w pismach galicyjskich: „Nowinach”, „Dzienniku Literackim”, „Niewieście” oraz „Gwiazdce Cieszyńskiej”. Po powrocie z emigracji współpracował z „Gazetą Lwowską”, „Dziennikiem Literackim”, „Dziennikiem Lwowskim”, „Krajem”, „Kłosami”, „Kaliną”, „Świtem”, „Dziennikiem Poznańskim”, drukując w nich komedie, scenki humorystyczne, opowiadania, recenzje i rozbiory krytyczne utworów literackich oraz felietony i korespondencje z podróży. W Ludwinowie organizował wieczory dla krakowskiego środowiska artystyczno-literackiego. Pierwszy utwór dramatyczny, pt. Po śliskiej drodze, napisał w r. 1867, następnie kilkanaście sztuk, przeważnie jednoaktowych komedii salonowych i krotochwil, bezpretensjonalnych i mało oryginalnych, lecz nie pozbawionych komizmu sytuacyjnego i zręczności w prowadzeniu dialogu (m. in. Po ślubie 1870, Zawierucha 1871, Stryj przyjechał 1871, Reprezentant domu Müller i Spółka 1891). Był również autorem kilku dramatów społeczno-obyczajowych (m. in. Dzisiejsi 1869, w druku pt. Hrabia Marian i Nauczycielka 1892, wyróżniona II nagrodą na warszawskim konkursie dramatycznym). Sztuki K-ego grane były w teatrach krakowskich, lwowskich, poznańskich i warszawskich. Dużą pomocą służyli w tym K-emu jego przyjaciele: A. Asnyk, J. Bliziński i W. Łoziński. Znacznym powodzeniem cieszyły się jednoaktówki K-ego w teatrach amatorskich. W r. 1879 opublikował K. w warszawskim „Tygodniku Romansów i Powieści” dwutomową powieść, pt. Pierwszy karnawał Ireny, dedykowaną Kraszewskiemu, z którym utrzymywał serdeczne stosunki. Niektóre komedie K-ego zostały przetłumaczone na język niemiecki (W jesieni) oraz czeski (Balowe rękawiczki). Oprócz pseud. Juliusz Bolesta używał krypt.: ???, A.E. W. B. K.

K. wszedł do sejmu galicyjskiego 26 I 1877 r. z okręgu wielkiej własności obwodu tarnowskiego w wyborach uzupełniających. Wybierany był jeszcze dwukrotnie: w l. 1883 i 1889. W sejmie pracował w komisjach: petycyjnej, lustracyjnej, bankowej, budżetowej, drogowej, konkurencyjnej i gminnej; zabierał głos w sprawach rolnictwa, rybactwa, melioracji, budowy dróg i regulacji rzek, budżetowych, podatkowych, bankowych, lecznictwa szpitalnego, przemysłu naftowego. Wiele wystąpień poświęcił szkolnictwu rolniczemu. Zwracał uwagę na potrzebę rozwoju szkół ludowych i technicznych. W r. 1889 przeprowadził wniosek w sprawie zbadania stanu uzdrowisk galicyjskich celem opracowania statutu uzdrowiskowego. Od r. 1884 K. należał do sejmowego Klubu Centrum, kierowanego przez J. Czartoryskiego i S. Madeyskiego. Od 22 XI 1889 r. był zastępcą członka Wydziału Krajowego. Rezultatem żywego zainteresowania K-ego sprawami galicyjskiego życia parlamentarnego jest opracowane przezeń Repertorium czynności galicyjskiego sejmu krajowego (t. 1: od r. 1861–1883, Lw. 1885, t. 2: od r. 1883–1889, Kr. 1889). W l. 1891–3 sprawował mandat deputowanego do Rady Państwa z okręgu gmin wiejskich Jarosław–Cieszanów. Należał do Koła Polskiego, został wybrany do komisji gospodarczej i regulaminu marynarskiego.

K. był członkiem, a następnie prezesem Rady Powiatowej w Jarosławiu, członkiem Zarządu Macierzy Polskiej i Tow. Oświaty Ludowej we Lwowie, prezesem oddziału jarosławskiego Galicyjskiego Tow. Gospodarskiego oraz trzecim wiceprezesem, a od 1 II 1891 r. prezesem Tow. Tatrzańskiego. Energicznie zabiegał o rozwój Podhala, koncentrując swą uwagę na budowie dróg, nowych pawilonów uzdrowiskowych i pensjonatów. Stał na czele spółki handlowej w Zakopanem, bronił praw polskich do terenów nad Morskim Okiem w sporze granicznym z Węgrami, zabiegał o budowę schroniska nad Czarnym Stawem Gąsienicowym. W r. 1890, obok A. Asnyka, reprezentował Galicję w komisji zajmującej się sprowadzeniem do kraju prochów A. Mickiewicza. Od 16 VIII 1877 r. K. był żonaty z Emilią z Głogowskich (1853–1883). Po ślubie nabył wieś Chłopice pod Jarosławiem. Kilka lat spędził w uzdrowiskach zagranicznych, próbując ratować zdrowie żony (1880–3, Mentona, Meran). Zmarł po długotrwałej i ciężkiej chorobie 13 II 1893 r. w Chłopicach, tamże pochowany. Pozostawił córki: Annę (ur. 1878), żonę Tadeusza Bohdana, oraz Ewę Anielę (ur. 1879), żonę Władysława Dzieduszyckiego.

 

Estreicher; Korbut, IV 222; Encyklopedia Macierzy Polskiej, Lw. 1905; W. Enc. Ilustr.; Bar, Słownik pseudonimów; Słow. Geogr., V, IX; Boniecki; Borkowski J. Dunin, Almanach błękitny. Genealogia żyjących rodów polskich, Lw. 1908 I 471; Żychliński; – Barycz H., Wśród gawędziarzy, pamiętnikarzy i uczonych galicyjskich, Kr. 1963; Chłędowski K., Album fotograficzne, Wyd. A. Knot, Wr. 1951; Chmielowski P., Nasza literatura dramatyczna, Pet. 1898 II 374–80; tenże, Zarys najnowszej literatury polskiej (1864–1897), Kr. 1898; Eliasz W., Wspomnienie o hr. Władysławie Koziebrodzkim zmarłym prezesie Towarzystwa Tatrzańskiego, „Pam. Tow. Tatrzańskiego” R. 14: 1893 s. LXV–LXX (portret); Feldman W., Współczesna literatura polska, Lw. 1908 s. 159, 180; Lubowski E., Władysław hr. Koziebrodzki „Tyg. Illustr.” 1892 nr 157 (portret); Łopuszański T., Pamiętnik c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego 1845–1964, Lw. 1894 s. 172, 187; Mickiewicz W., Emigracja polska 1860–1890, Kr. 1908 s. 90; Rzut oka na dzieje Muzeum Narodowego w Raperswylu (1869–1893), Kr. 1893 s. 64, 75; S. i S., Władysław hr. Koziebrodzki (Wspomnienie pośmiertne), „Przegl. Pol.” 1893 t. 1 s. 700–2; Zoll F., Stanisław Poray Madeyski, Lw. 1912 s. 39 (odb. z „Przegl. Prawa i Administracji” 1912); – Chłędowski K., Pamiętniki, Wyd. A. Knot, Wr. 1951; Lorentowicz J., Spojrzenie wstecz, Kr. 1957; Mickiewicz W., Pamiętniki, W. 1933; Mieroszewscy S. i St., Wspomnienia lat ubiegłych, Wyd. M. i H. Baryczowie, Kr. 1964; Spraw. stenogr. Sejmu Krajowego Galicyjskiego, 1876–93; Sprawozdania z czynności Komitetu i funduszów c. k. Towarzystwa Gospodarczo-Rolniczego Krakowskiego, 1857 s. 8; Stenogr. Protokolle über die Sitzungen des Hauses der Abgeordneten des österreichischen Reichsrathes. XI Session 1891–1897, Wien 1891–3; Szematyzmy Król. Galicji, 1866–93; Wspomnienia aktorów 1800–1925, W. 1963 II; Zawadzki W., Pamiętniki życia literackiego w Galicji, Wyd. A. Knot, Kr. 1961; – „Czas” 1893 nr 37; „Gaz. Lwow.” 1893 nr 36; „Kur. Codz.” 1893 nr 45; „Tyg. Illustr.” 1893 t. 1 s. 111; „Tyg. Roln.-Przemysł.” 1860 s. 25–6, 57, 89–91, 97, 153, 161–4, 185, 203–4, 353, 1861 s. 26, 33, 49, 52–3, 70, 425–6; – B. Jag.: rkp. 6511, 6701, 6702, 6715, 7813, 7832, 7885, 9079, Akc. 123/56 t. 6; B. Ossol.: rkp. 4360, 6214, 6412, 9920, 10101, 10304, 11115, 11118, 12422, 12639 (własnoręczny życiorys celowo zaprzeczający udziału K-ego w powstaniu 1863 r., wykorzystany później w W. Enc. Ilustr.), 12652; B. PAN w Kr.: rkp. 2020, 2159 t. 9, 6547.

Jerzy Zdrada

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Tytus Chałubiński

1820-12-29 - 1889-11-04
lekarz
 

Władysław Wejtko

1859-02-01 - 1933-11-16
generał dywizji WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Cyprian Kamil Norwid

1821-09-21 - 1883-05-23
poeta
 

Otto Nadolski

1880-11-18 - 1941-12-04
inżynier lądowo-wodny
 

Józef Bąkowski

1811 - 1887-06-26
ksiądz
 

Edward Karol Nicz

1851-11-23 - 1916-07-13
drzeworytnik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.