INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mikołaj Tarło h. Topór  

 
 
Biogram został opublikowany w LII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2018-2019.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Tarło Mikołaj h. Topór (1517–1578), podczaszy królowej Barbary, chorąży przemyski, łożniczy królewski, poseł na sejmy.

Był synem Andrzeja (zm. między 3 VII 1547 a 30 VI 1548), w l. 1521–32 chorążego lwowskiego, i Katarzyny (zm. między 5 X 1545 a 30 VI 1548), córki Warsza Michowskiego.Miał braci: Pawła (zob.), Jana (zm. między 3 VIII 1571 a 5 VI 1572), od 3 VI 1532 chor. lwowskiego, Stanisława (zm. 1563), w l. 1552–6 rotmistrza stukonnej chorągwi obrony potocznej, Andrzeja (zm. między 30 IX 1566 a 2 V 1567) i młodo zmarłego (przed 10 V 1547) Piotra, oraz siostry: Dorotę (zm. po 3 I 1575), żonę sędziego ziemskiego sandomierskiego Pawła Kołaczkowskiego, i Katarzynę (zm. między 20 I 1568 a 3 VIII 1571), wydaną za star. wiskiego Marcina Kazanowskiego (zob.).

W semestrze letnim 1528 wpisał się T. na uniw. w Wiedniu, następnie przebywał na dworze cesarza Karola V Habsburga. Prawdopodobnie po zakończeniu służby na dworze cesarskim immatrykulował się z bratem Pawłem w semestrze zimowym 1530/1 na Uniw. Krak. wnosząc opłatę 4 gr, chociaż nie jest wykluczone, że służbę podjął dopiero po studiach w Krakowie. Uzyskał gruntowne wykształcenie; uchodził za człowieka «uczonego i wymownego» (Ł. Górnicki), m.in. znał kilka języków obcych. Po zakończeniu nauki podjął służbę u woj. ruskiego i hetmana w. kor. Jana Tarnowskiego; w jego otoczeniu wystąpił po raz pierwszy podczas oblężenia Staroduba latem 1535. Jako «clericus in minoribus» był 22 V 1538 prezentowany na mansjonarię w kolegiacie św. Michała na zamku krakowskim; wprawdzie już w maju r.n. występował jako osoba świecka, ale z beneficjum zrezygnował dopiero w r. 1542. U boku Tarnowskiego brał udział w walkach przeciw państwu moskiewskiemu, Mołdawii i Tatarom. We wrześniu 1544 został pozwany w grodzie przemyskim o pobicie woźnego sądowego. Zapewne był obecny w Piotrkowie w czasie sejmu 1545 r., dostał bowiem wtedy zapis dożywocia i zgodę na wykupienie z rąk Pawła Tarły wsi Nowica w ziemi halickiej; przywileju tego jednak nie zrealizował.

Dn. 12 X 1547 wstąpił T. w Wilnie na dwór Zygmunta Augusta jako dworzanin z pięciokonnym pocztem. Podczas pobytu na Litwie przyczynił się do oczyszczenia koryta Niemna; jego zasługi w tej dziedzinie sławił śląski poeta Adam Schroeter w zadedykowanym mu poemacie „De fluvio Memela Lithuaniae, qui cura et industria […] Nicolai Tarło, navibus permeabilis factus est, carmen elegiacum…” (Cracoviae 1553, przedruk t.r., w: „De nuptiis invictissimi ac gloriosi Sigismundi Augusti […] et Catharinae caesaris Ferdinandi filiae carmen elegiacum…”). W kwietniu 1548 Zygmunt August mianował T-ę podczaszym królowej Barbary Radziwiłłówny, zezwalając mu na początku maja t.r. na zwiększenie pocztu do sześciu koni. Do orszaku Barbary dołączył T. dopiero we wrześniu, w trakcie jej podróży do Korony, kiedy złożył w Janowie przysięgę urzędniczą; brat królowej, Mikołaj Radziwiłł «Rudy» w liście do króla nazwał go wówczas «dobrym, cnotliwym, pośćciwym, dostatecznym i pilnym sługą». Pod koniec roku T. na krótko opuścił dwór Barbary i wyjechał do Siedmiogrodu, by sfinalizować sprawę swego małżeństwa. Przy tej okazji spotkał się z królowąregentką Izabelą Jagiellonką, której przekazał wiadomości od Zygmunta Augusta. Po powrocie do Polski przebywał w lutym 1549 w otoczeniu Barbary w Nowym Mieście Korczynie, a następnie udał się z parą królewską do Krakowa, gdzie 17 VIII 1550 uzyskał zwiększenie pocztu do ośmiu koni, a 7 XII t.r. wziął udział w uroczystościach koronacyjnych Barbary. Wraz z Gabrielem Tarłą (zob.) przyjął w styczniu 1551 do herbu Jaczka Terleckiego, prawosławnego księdza ze wsi Terło. Po śmierci królowej wyruszył pod koniec maja w kondukcie żałobnym z ciałem zmarłej do Wilna i tam uczestniczył w uroczystościach pogrzebowych. Dn. 15 VII t.r. otrzymał urząd chor. przemyskiego. Wkrótce wrócił na dwór Zygmunta Augusta i latem 1552 przebywał z nim przez dłuższy czas w Gdańsku, a później przez kilkanaście miesięcy głównie w Krakowie; zapewne w tym czasie (najpóźniej w r. 1553) nawiązał kontakt z księciem pruskim Albrechtem Hohenzollernem, z którym korespondował następnie przez kilkanaście lat. Od poł. r. 1557 pozostawał w otoczeniu Zygmunta Augusta na Litwie; w Pozwolu we wrześniu t.r. był świadkiem hołdu lennego mistrza zakonu inflanckiego Jana Wilhelma von Fürstenberg. Jako dworzanin królewski występował do r. 1571, choć z czasem coraz rzadziej bywał na dworze. W l. 1559–65 zarządzał kluczem kurzelowskim arcybiskupstwa gnieźnieńskiego.

Razem ze star. lubelskim Janem Baptystą Tęczyńskim, ubiegającym się (wbrew woli Zygmunta Augusta) o rękę Cecylii, córki króla Gustawa I Wazy, T. ok. 10 IX 1563 wypłynął z Gdańska. Uczestnicy wyprawy zostali jednak zatrzymani przez Duńczyków i uwięzieni w Kopenhadze, gdzie Tęczyński zmarł, a pozostałych uwolniono dopiero w styczniu 1564. Po powrocie do kraju T. pod koniec czerwca t.r. był świadkiem rozgraniczenia wsi Karczmiska i Korytno, a następnie posłował z ziemi przemyskiej na sejm w Parczewie. Przed 26 VI 1565 został sekretarzem królewskim; funkcję tę pełnił co najmniej do sierpnia 1571. W r. 1567 był komisarzem królewskim w sprawie wykupu dóbr Wodniki i Plichów w ziemi lwowskiej. Przybył na sejm lubelski 1569 r. (chociaż nie jako poseł), świadkując na przywilejach przyłączenia do Korony woj. podlaskiego, wołyńskiego z bracławskim i kijowskiego. Jako komisarz królewski uczestniczył w październiku t.r. w rozgraniczeniu wsi Zasanie i Kuńkowice w ziemi przemyskiej. Posłował z tej ziemi na sejm warszawski 1570 r. i 29 V wszedł w skład komisji do wysłuchania sprawozdania poborców podatków. Na polecenie króla wyjechał we wrześniu 1571 do Bawarii w bliżej nieznanej misji dyplomatycznej.

W czasie bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta uczestniczył T. wiosną 1573 w sejmie elekcyjnym pod Warszawą; na mocy specjalnego pełnomocnictwa dysponował głosami grupy drobnych szlachciców ruskich, swych sąsiadów z okolic Sambora, w zamian za co miał się wystarać o potwierdzenie ich przywilejów, naruszonych wcześniej przez królową Bonę. Wkrótce po elekcji wyjechał do Rzeszy; zatrzymany z innymi Polakami we Wrocławiu, otrzymał od cesarza Maksymiliana II Habsburga polecenie oczekiwania na decyzję stanów i książąt Rzeszy «względem paszportu», a przed 13 VII t.r. wrócił do kraju. Po wyjeździe z Polski króla Henryka Walezego pełnił w r. 1575 funkcję deputata do sądów «ultimae instantiae» woj. ruskiego. Był w Krakowie na sejmie koronacyjnym Stefana Batorego; w imieniu dworzan prosił 28 IV 1576 posłów i senatorów o wstawiennictwo u króla, zwłaszcza o zachowanie przy dotychczasowych funkcjach i wypłacenie zaległego wynagrodzenia. Przed 29 V t.r. został łożniczym królewskim. Posłował z ziemi przemyskiej na sejm toruński 1576/7 r., na którym 17 XII uzyskał dla syna, Zygmunta, dożywocie na wsi Płowce w ziemi sanockiej oraz na częściach wsi Podhorodce i Korczyn w ziemi przemyskiej. Po raz ostatni wystąpił publicznie we wrześniu 1578, gdy jako komisarz królewski sprawdzał stan mostów i grobli na Sanie w Przemyślu.

T. wyróżniał się gospodarnością. Razem z braćmi otrzymał w r. 1537 od matki jej dobra dziedziczne w pow. sandomierskim. Rodzice w maju 1539 darowali mu królewszczyznę Nowicę oraz sołectwa we wsiach Kołpiec i Zagórzyce w ziemi halickiej. W wyniku przeprowadzonego 30 VI 1548 po ich śmierci działu majątkowego otrzymał wsie: Bąkowice, Berezów, Kalne, Laszki (obecnie Murowane), Myszkowiec, Polana, Polańska Wola, Suszyca Stara i Suszyca Wielka w ziemi przemyskiej, a w l.n. pozyskał w pobliżu tego klucza kilkanaście części we wsiach: Baczyna, Błozów, Dobrzany, Ilnik, Kotów, Libuchowa, Matków, Mielniczne, Popiele, Radycz, Rosochy, Terło i Wola Błozowska. Na południe od Laszek dostał od brata, Stanisława części wsi Komarniki, Wysocko i Żupanie, a po jego śmierci odziedziczył w r. 1566 miasteczko Chyrów. Od Piotra Szreniawy pozyskał części wsi Podhorodce, Urycz i Jemielnica. Przez krótki czas posiadał części wsi Turka i Jawora nad Stryjem, darowane w r. 1564 Andrzejowi Sieleckiemu, oraz Barańczyce Małe, ustąpione w r. 1565 Janowi Palikowskiemu. Miał dwór w Krakowie, który w r. 1570 sprzedał Gabrielowi Domaratowi i jego żonie za 1 tys. złp. Istniejący w Laszkach zrujnowany zamek wyremontował i rozbudował «z miłości do ojczyzny» w okazałą murowaną twierdzę. Dla swych poddanych z okolicznych wsi wydał w r. 1559 ordynację w sprawie stróży i naprawy umocnień, a na gruntach Laszek rozpoczął fundację miasta na prawie magdeburskim, zatwierdzoną przywilejem królewskim z 27 V 1565. W Berezowie założył warzelnię soli, w Podhorodcach posiadał hutę szkła. W majątkach dziedzicznych prowadził intensywną akcję kolonizacyjną; na południe od Laszek lokował ponad 10 wsi (z których większość zanikła), a w r. 1571 osiedlił w swych dobrach ok. 400 kolonistów z Bawarii (głównie rzemieślników). Od księcia Albrechta Hohenzollerna sprowadzał z Prus owce. W Suszycy Wielkiej ufundował w r. 1556 cerkiew prawosławną.

Dzięki protekcji Tarnowskiego uzyskał T. od króla w czerwcu 1546 zgodę na lokowanie na terenie star. lubaczowskiego wsi Tarłowa Wola oraz dziedziczne prawo do wójtostwa w tej wsi i w opustoszałej Kobylnicy Wołoskiej. Dn. 21 IX 1549 otrzymał w wieczyste lenno oba wójtostwa oraz wsie Kobylnicę Ruską, Drohomyśl, opustoszały Królówstaw i kuźnicę Wroczów; sołectwo w Drohomyślu i kuźnicę Wroczów wykupił następnie na własność. W dzierżonych dobrach lokował wsie Wolę Kobylnicką, Badawię i Lipowiec (Lipowce), a w Kobylnicy Ruskiej, Lipowcu i Królówstawie utworzył folwarki. Dn. 3 IX 1557 otrzymał zgodę na lokowanie na gruntach obu Kobylnic (określonych jako dobra dziedziczne), m. Tarłowiec, a jednocześnie podjął starania o zamianę Laszek z przyległościami na całe star. lubaczowskie. Do momentu zamiany uzyskał od władcy roczną pensję w wysokości 300 złp. w zamian za drewno pozyskiwane z jego dóbr w ziemi przemyskiej na potrzeby żup ruskich. Do planowanej zamiany nie doszło, a w okresie egzekucji dóbr anulowany został także zapis lenny na dobra kobylnickie i ostatecznie T. zmuszony był ustąpić ze wszystkich majętności w star. lubaczowskim. Wójtostwo w Tarłowcu (po upadku lokacji) sprzedał w r. 1566 Gabrielowi Buchowskiemu za 1000 złp. Zmarł między 2 a 22 XII 1578.

T. dwukrotnie zawierał związki małżeńskie. Pod koniec r. 1548 ożenił się z Jadwigą (zm. po 9 IV 1553), córką stolnika sieradzkiego Andrzeja Chocimowskiego; jej śmierć upamiętnił Piotr Roizjusz wierszem „Epitaphium Hedvigis Nicol. Tarlonis uxoris” („Petri Royzii Maurei Alcagnicensis Carmina”, Ed. B. Kruczkiewicz, Cracoviae 1900 II). Po raz drugi T. ożenił się w poł. kwietnia 1563 w Radomiu z Urszulą Flitzingerin (w źródłach polskich najczęściej występująca jako «de Fliczing» lub «de Fliczink», zm. przed 14 XII 1585), szlachcianką austriacką, córką Jerzego, dwórką królowej Katarzyny Habsburżanki. Opuszczając dwór, otrzymała ona 200 złp. posagu i tejże wartości wyprawę; T. oprawił jej na połowie swych dóbr po 4 tys. złp. posagu i wiana. Z drugiego małżeństwa pozostawił syna Zygmunta Scypiona (zob.) i córkę Teofilę (Bogumiłę) Justynę, żonę chor. płockiego Pawła Trąbskiego (Noskowskiego), potem zamężną za woj. brzeskim kujawskim Andrzejem Kretkowskim (zob.).

T. nosił przydomek «Hława», pochodzący zapewne od używanego w czasie biesiad powiedzenia (przytoczonego przez Górnickiego w „Dworzaninie polskim”): «nie mogę więcej pić, bo już nie mam hławy» (tj. głowy). Występuje w powieści Kazimierza Gutakera „Sarmacki Odys czyli prawdziwa historia wojewody Tęczyńskiego i królewny Cecylii” (W. 1985).

 

Portret olej z 3. ćwierci XVI w. w Zamku Królewskim na Wawelu – Państ. Zbiory Sztuki, reprod. w: Kuczman K., O wybranych polskich portretach szlacheckich na Wawelu. Na marginesie katalogu, w: Velis quod possis. Studia z historii sztuki ofiarowane Profesorowi Janowi Ostrowskiemu, Kr. 2016 s. 726; – Dworzaczek; Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, Wr. 1968 cz. 2; Niesiecki; Paprocki; Posłowie ziemscy koronni 1493– 1600, W. 2013; Smołka J., Katalog Archiwum Aktów Dawnych miasta Przemyśla, Przemyśl 1927 s. 134; Urzędnicy, III/1; – Augustyn B., Laszki Murowane, Cz. 1: Historia zamku, „Bieszczad” T. 12: 2005–6 s. 30–2; Barycz H., Z dziejów polskich wędrówek naukowych za granicę, Wr. 1969; Chachaj M., Wykształcenie Tarłów od połowy XV do połowy XVII wieku, w: Tarłowie. Rola i znaczenie rodziny w dziejach ogólnonarodowych i lokalnych XVI–XIX wieku, Red. H. Gmiterek, A. Szymanek, Janowiec 2006 I 54–5; Ferenc M., Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Kr. 1998; tenże, Królowa i jej brat. Stosunki Barbary Radziwiłłówny z Mikołajem Radziwiłłem „Rudym”, w: Faworyci i opozycjoniści. Król a elity polityczne w Rzeczypospolitej XV–XVIII wieku, Red. M. Markiewicz, R. Skowron, Kr. 2006; tenże, Mikołaj Radziwiłł „Rudy” (ok. 1515–1584), Kr. 2008; Fijałek J., Tarłowie. Znamienitego rodu początki i świetność, „Przegl. Hist.” T. 10: 1910 s. 338; Gutaker K., Tęczyński. Dramatyczne dzieje bałtyckiego dyplomaty, W. 1993; Janeczek A., Osadnictwo pogranicza polsko-ruskiego. Województwo bełskie od schyłku XIV do początku XVII w., W. 1993 s. 94, 152–4, 158–61, 261–3; Januszek-Sieradzka A., Koszty uroczystości pogrzebowych królowej Barbary Radziwiłłówny, „Roczn. Human.” T. 58: 2010 nr 2 s. 38; Jaroszewicz J., Obraz Litwy pod względem jej cywilizacji od czasów najdawniejszych do końca wieku XVIII, Wil. 1844 II 219; Kaniewska I., Małopolska reprezentacja sejmowa za czasów Zygmunta Augusta 1548–1572, W.–Kr. 1974; Kuczera A., Samborszczyzna, Sambor 1935 I 434; Marchwińska A., Królewskie dwory żon Zygmunta Augusta. Organizacja i składy osobowe, Tor. 2008; taż, Początki dworu królewskiego Barbary Radziwiłłówny, „Przegl. Bydgoski” T. 12: 2001 s. 51, 57; taż, Pogrzeb Barbary Radziwiłłówny i odprawa jej królewskiego dworu (1551), „Studia Waweliana” T. 13: 2007; Pielas J., Dzieje szczekarzowickiej linii Tarłów herbu Topór w XVI wieku, w: Tarłowie. Rola i znaczenie rodziny w dziejach ogólnonarodowych i lokalnych XVI–XIX wieku, Red. H. Gmiterek, A. Szymanek, Janowiec 2006 I 26–8; Pirożyński J., Sejm warszawski roku 1570, „Zesz. Nauk. UJ” 1972 nr 279, Prace Hist., z. 36 s. 28; Plewczyński M., Skład chorągwi jazdy koronnej w latach 1501–1572, „Studia i Mater. do Hist. Wojsk.” T. 35: 1993 s. 46; Prochaska A., Zamki kresowe i kresowa szlachta, „Przew. Nauk. i Liter.” T. 46: 1918 z. 12 s. 1078–9; Przyboś K., Reprezentacja sejmowa ziemi przemyskiej w latach 1573–1695, „Roczn. Przemyski” T. 34: 1998 z. 4 s. 33; Sławiński T., Kretkowscy i ich dzieje od połowy XIV wieku, W. 2011; Sokołowski W., Politycy złotego wieku. Małopolscy przywódcy szlachty i parlamentarzyści w latach 1574–1605, W. 1997; Sucheni-Grabowska A., Zygmunt August. Król polski i wielki książę litewski 1520–1562, W. 1996; Szczygieł R., Lokacje miast w Polsce XVI wieku, L. 1989 s. 263, 305; – Akta grodz. i ziem., X, XIX, XX; Elementa ad fontium editiones, Vol. 12, 24, 39–41, 67, 73; Górnicki Ł., Dworzanin polski, Oprac. R. Pollak, Wr. 1954; Listy króla Zygmunta Augusta do Radziwiłłów, Oprac. I. Kaniewska, Kr. 1998; Listy polskie XVI wieku, Red. K. Rymut, Kr. 2001 II; Lustracja województw ruskiego, podolskiego i bełskiego 1564–1565, Wyd. K. Chłapowski, H. Żytkowicz, W. 2001 II 219–23; Materiały do historii stosunków kulturalnych w XVI w.; Matricularum summ., IV, V nr 3198, 3650, 4271, 5136, 5350, 6062, 6094, 6250, 7319, 8061, 8144, 9195, 9196; Metryka czyli album Uniwersytetu Krakowskiego z lat 1509–1551, Wyd. A. Gąsiorowski i in., W. 2010 nr 1530h/065; Mosbach A., Wiadomości do dziejów polskich z archiwum prowincji śląskiej, Wr. 1860 s. 86–7; Orzelski, Bezkrólewia ksiąg ośmioro; Pomniki epigrafiki i heraldyki dawnej Rzeczypospolitej na Ukrainie, T. 3: Ziemia przemyska dawnego województwa ruskiego, Oprac. A. Marzec, Kr. 2008; Przybyszewski, Wypisy źródł. do dziej. Wawelu, XII cz. 4 s. 254; Przywilej lokacyjny miasta Tarłowiec z 1557 roku na obszarze przestrzennym Kobylnicy Ruskiej i Kobylnicy Wołoskiej, Oprac. S. Baran, E. Grin-Piszczek, Przemyśl 2007; Pułaski F., Nieznane listy Barbary Radziwiłłówny do Mikołaja Radziwiłła Rudego i do Zygmunta Augusta, W. 1906 s. 4–5; Rachunki dworu królewskiego 1544–1567, Wyd. A. Chmiel, Kr. 1911; Regestra thelonei Vlad.; Rejestr dworu królowej Barbary (1548–1551), Wyd. A. Marchwińska, „Studia Źródłozn.” T. 38: 2000 s. 90; Script. Rer. Pol., I 119; Vol. Const., II vol. 1; Źródła Dziej., IX 248; Žerela do istoriï Ukraïny-Rusy, L’viv 1897 II, 1900 III, 1903 VII; – AGAD: Arch. Skarbu Kor. I, Rachunki Królewskie, nr 110 k. 76v–7, 265v, 491, nr 137 k. 109, 183, 197v, nr 149B k. 2, nr 152 k. 106v, nr 158 k. 141v, 151, 180v, nr 162A, k. 41v, nr 164 k. 132v, 181, nr 170 k. 121v, 132v, nr 173 k. 39v, nr 184 k. 55, Arch. Zamoyskich, sygn. 2790, sygn. 2792, Metryka Kor., t. 54 k. 462, t. 67 k. 314v, t. 68 k. 13v, t. 71 k. 261–3, t. 73 k. 113v–14v, t. 79 k. 352–4v, t. 80 k. 49–9v, t. 82 k. 578v–84, 624v–8v, t. 84 k. 192v– 4v, t. 87 k. 143–62v, t. 89 k. 452–5, t. 91 k. 41v–2v, t. 96 k. 121–4, t. 99 k. 254v–6v, t. 101 k. 145v–6v, t. 108 k. 438v–40, t. 109 k. 381–5, t. 113 k. 371–5v, 563v–5v, t. 115 k. 7–8; AP w L.: Księgi grodzkie lub. Relacje (RMO), t. 10 s. 84v–5, 354v–5, t. 14 s. 61–2, Księgi grodzkie lub. Zapisy, t. 10 k. 176–8, t. 12 k. 290–1v, Księgi ziemskie lub., t. 31 k. 672–74v, t. 132 k. 613v–14, Księgi ziemskie urzędowskie. Dekrety, t. 9 k. 104–6, Księgi ziemskie urzędowskie. Zapisy, t. 23 k. 232v–3v; Arch. Narod. w Kr., Oddz. na Wawelu: Castr. Biec., t. 13 s. 751–4, 1263–4, Castr. Crac., t. 66 s. 815–17, t. 78 s. 710–13, t. 80 s. 382–3, t. 117 s. 1777–83, Terr. Biec., t. 17 s. 28–9, 138–9, Terr. Crac., t. 32 s. 200–2, t. 43 s. 16–18, t. 191 s. 359–62, t. 192 s. 359–62, Terr. Pilzn., t. 7 s. 630–1; B. Jag.: rkp. 5348 II 572; Central’nyj deržavnyj istoryčnyj archiv Ukraїny we Lw.: F. 12 op. 1 spr. 7 s. 750–3, F. 13 op. 1 spr. 23 s. 758–9, spr. 24 s. 201–2, 267–9, 274–7, 332, 913–29, spr. 25 s. 1–2, 69–71, 413–15, 549–51, 571–2, 808–9, 837, 950–1, 960–1, 1220, 1583, spr. 26 s. 784–5, 486, 491, 597–9, 830–2, 1286–8, 1401–3, 1497–9, 1654–60, spr. 27 s. 102–3, 119– 20, 144–7, 185, spr. 28 s. 29, 41–2, 48, 79, 103–4, 196–7, 315–16, 318, 350, spr. 29 s. 458, 563–4, 582–3, 645, 702, 707–8, 799–800, 935, spr. 30 s. 71–2, 72–5, 193–9, 323–7, 709–10, spr. 31 s. 299, spr. 32 s. 3–4, spr. 33 s. 387–8, 404–5, 416–19, 772–4, spr. 34 s. 83–4, 149, 204, 237–8, 293, 440, 546, 550–2, 565–6, spr. 35 s. 203–5, 323–6, spr. 36 s. 538–9, spr. 37 s. 204–5, spr. 38 s. 673–4, spr. 39 s. 60–1, 252–6, 258–62, 269–71, 380–4, 497–500, 516–17, 949–50, spr. 40 s. 508–9, 540–1, 581–3, 640–3, spr. 42 s. 831–6, spr. 43 s. 127–8, spr. 45 s. 231–3, 271–3, 281–3, 383–6, 747–79, 1005–10, 1329–35, 1337–41, spr. 49 s. 1320–3, spr. 51 s. 147–9, 172–4, 311–15, 509–15, spr. 279 s. 2–3, spr. 281 s. 25–6, 110–12, 230–1, 471–3, 552, 561–4, 566–9, spr. 284 s. 272, spr. 285 s. 38–9, spr. 286 s. 89, spr. 287 s. 183, 203, 290–1, 307–11, spr. 288 s. 64–5, spr. 289 s. 46–7, spr. 290 s. 40–1, spr. 291 s. 133–4, 570, spr. 292 s. 48, 422–4, 559–60, spr. 293 s. 22, spr. 295 s. 325–6, 699–704, 743–4, F. 14 op. 1 spr. 12 s. 411–13, spr. 13 s. 1617–21, spr. 14 s. 144–5, spr. 16 s. 318–19, 949–51, 1001, 1330–1, spr. 17 s. 303, 422, 445–6, 521–2, 544–5, 553, 700–2, 926–7, spr. 19 s. 6–8, 37, 45–6, 219–23, 240–1, 455–6, 483, 503, 526, 619, 720–1, 733–4, spr. 20, s. 40–1, 207–11, 385–8, 516–22, 543–5, 729–32, 768, spr. 21 s. 21–9, 120–5, 140–1, 306–9, 334–5, 406, 714–16, spr. 22 s. 379–80, spr. 23 s. 8–11, 25–6, 39–40, 47–8, 58–62, 82–3, 106, 257–60, 328–30, 422–3, 475–8, 522, 538–42, 562–3, 738–40, 745–6, 794, 873–6, 974–5, 1005–10, 1290–1, spr. 24 s. 102, 158–9, 173, 230–1, 283, 324, 344–5, 354–5, 381–2, 403–4, 410–11, 481, 532, 540–1, 561, spr. 25 s. 73–4, 163–4, 189–90, 198–9, 219, 230–1, 242–3, 265, 263, 327, 352–3, 655–6, 788–9, 820–1, 855–7, 893, 1000, spr. 28 s. 59–62, 192–6, 201–8, 338–42, 346–8, 432–3, 703, 724, spr. 29 s. 792, 805–7, spr. 31 s. 94, 103–6, 217–20, 282–5, spr. 34 s. 235–6, 251–2, 575–9, 665–8, 826–7, 860–2, 963–4, 1068, spr. 35 s. 4–10, 15–18, 57–9, 93–9, 125–32, 135–6, 250–2, 378–83, 726–8, 790, 804, 808, spr. 36 s. 535–41, 1124–7, spr. 37 s. 302–4, spr. 45 s. 331–5, 469–73, spr. 47 s. 28–9, 41–2, 122–3, 148–50, 157–8, 164–5, 206–7, 346–51, 370–5, 436–7, 441–2, 446–9, 457–8, 468–7, 491–2, spr. 150 s. 80, spr. 164 s. 57–8, F. 15 op. 1 spr. 15 s. 16, 253, spr. 16 s. 491–4, 507–8, 542–4, 608–15, 698–9, 923–4, spr. 17 s. 15–16, 82–3, 187, 193, 196, 205–7, 233–7, 948, 1123, spr. 18 s. 229–30, spr. 45 s. 395–405, F. 16 op. 1 spr. 2 s. 80–1; L’vivs’ka naukova biblioteka im. V. Stefanyka w Lw.: F. 141 op. 1 spr. 295 k. 96–125v.

Mariusz Lubczyński

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.