Gąsowski Paweł (Pawełek), (w. XIX), dowódca kawalerii. Pochodził ze szlachty zagrodowej na Podlasiu. Bliższych szczegółów młodości nie znamy. Prawdopodobnie w okresie poprzedzającym powstanie styczniowe był wysłużonym kornetem kawalerii rosyjskiej. W czasie powstania był początkowo w randze porucznika (postąpił później na rotmistrza), adiutantem pułk. Franciszka Żychlińskiego, dowódcy i organizatora oddz. mazowieckiego zwanego »Dzieci warszawskie«. Po nieudolnym Bajerze, organizatorze kawalerii powstańczej, poruczył mu Żychliński organizację tej broni. G., zwany popularnie Pawełkiem, wywiązał się z tego zadania jak najlepiej. W przegranej pod Brenicą (19 VII) okazał zimną krew i energię gromadząc koło siebie resztki oddziału. Również ze starcia pod Milanówkiem (7 VIII), w którym dowodzili nieudolnie Grabowski i Sokołowski, część rozbitków doprowadził do Żychlińskiego. Walczył następnie pod Przypkami (30 IX), gdzie się szczególniej odznaczył. Zasługą G-go był również pomyślny wynik boju pod Grodziskiem i Młochowem (1 XI). Po przegranej pod Żelazną, w której G. dowodził kawalerią, Żychliński ranny musiał pole walki opuścić. Faktyczne dowództwo nad resztkami zdał na G-go major Ślepowicz, który wyjechał z kraju. Pawełek, tropiony nieustannie przez nieprzyjaciela, rzucał się to w Radomskie, to w Lubelskie, to w Warszawskie. Wysłany w pogoń za nim Zankisow w kilkudniowym pościgu dopędził go w Lipie pod Głowaczewem (15 II 1864) i rozbił zupełnie. Dalsze losy jego życia są nieznane.

Kolumna, Pamiątka (wiadomość o zgonie G-go była mylna); Żychliński F., Pamiętnik; Dzieci warszawskie (anonimowy artykuł w »Słowie Pols.« 1913, nr 48 i dalsze); Zieliński, Bitwy i potyczki; Przyborowski, Ostatnie chwile powst. I, 154–159; Rodzina IV.

Justyn Sokulski