INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Rozalia Osińska (Bogusławska)     

Rozalia Osińska (Bogusławska)  

 
 
1786 - 1866-05-09
 
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Osińska (Bogusławska) Rozalia (1786–1866), aktorka. Ur. w Warszawie, była nieślubną córką Wojciecha Bogusławskiego (zob.) i aktorki Marianny Franciszki z Marunowskich Pierożyńskiej. Używała nazwiska ojca. Przebywała z rodzicami w Warszawie i Lwowie, kształciła się na pensji w Warszawie. Mimo jej miernej urody, Bogusławski zdecydował się przeznaczyć córkę do zawodu aktorskiego i wychować na następczynię Józefy Ledóchowskiej, która w maju 1801 opuściła teatr. O. debiutowała 4 VI 1802 w roli Teresy w komedii F. Oraczewskiego „Zabawy, czyli życie bez celu”; za miejsce debiutu wybrał Bogusławski Kalisz, licząc na pobłażliwość tamtejszej publiczności. W mieście tym występowała także później, a w r. 1805 z okazji uroczyście obchodzonych urodzin króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III wygłosiła ze sceny po skończonej prezentacji „Palmiry” A. Salieriego odpowiednią mowę. Z jej ról w teatrze warszawskim, gdzie występowała od 10 X 1802, pierwszą wzmiankę w prasie mówiącą o «miłych … nadziejach» na przyszłość („Gaz. Warsz.” 1802 nr 92) wywołała tytułowa rola w tragedii „Oktawia” A. Kotzebuego (14 XI t. r.). Pod sam koniec t. r. grała Sabinę w „Horacjuszach” P. Corneille’a i tytułową bohaterkę dramatu „Eugenia” P. A. Beaumarchais’go; w r. 1803 poszerzyła swój repertuar o wszystkie prawie trudne role w wystawianych przez ojca sztukach, m. in. «najżywsze odebrała poklaski» („Gaz. Warsz.” 1803 nr 103) jako Zelmira w tragedii P. L. Belloya „Ilus książę trojański”, z powodzeniem grała w dramach Kotzebuego „Johanna z Montfaucon” (rola tytułowa) i głośnej „Nienawiść ludzi i żal” (Eleonora), w „Alzyrze” Woltera (rola tytułowa), Xymenę w „Cydzie” Corneille’a, role warszawskie powtarzała na gościnnych występach zespołu Bogusławskiego w Poznaniu i Kaliszu. Wówczas to została adresatką słynnego „Wiersza o sztuce aktorskiej”, pióra Ludwika Osińskiego (zob.), swego wielbiciela, a potem męża, który – obok ojca – wydatnie wpłynął na jej sceniczną edukację. Krytyka stale stwierdzała rozwój O-iej, a publiczność darzyła coraz większymi względami. W r. 1805 wybiła się rolą Kamilli w „Horacjuszach” Corneille’a, a w r. n. osiągnęła szczyt swego aktorstwa, kreując tytułową rolę w melodramacie F. W. Gottera „Medea” («Nigdy jej talent nie miał obszerniejszego pola rozwinięcia się z taką mocą w tylu razem nagłych przemianach» – pisał recenzent „Gaz. Warsz.” 1806 nr 84). Jednakże jesienią 1805 wróciła na scenę Ledóchowska i od razu przyćmiła młodszą rywalkę (a zarazem cioteczną siostrę). O., choć traciła najpiękniejsze role, nie poddawała się; odznaczyła się jako Idama w tragedii Woltera „Sierota chiński” (1806) oraz w roli tytułowej w tragedii T. Łubieńskiej „Wanda” (1807); obie aktorki występowały często w tych samych sztukach, np. w dramie okolicznościowej Łubieńskiej „Karol Wielki i Witykind” (1807).

O. miała dużą skalę możliwości aktorskich (występowała także w operach) i mimo krótkotrwałej kariery scenicznej grała wiele ról. Po raz ostatni wystąpiła 24 IV 1808 w specjalnie dla niej przełożonej przez narzeczonego tragedii Corneille’a „Cynna” (premiera a zarazem benefis O-iej 8 IV). Poślubiwszy bowiem 1 V t. r. Osińskiego, na żądanie męża opuściła scenę. Nabytą w teatrze kulturę spożytkowała w ożywionym życiu towarzyskim, na wydawanych w ich domu wieczorach teatralnych i literackich «wysoce wykształcona, była nader miłą gospodynią domu» (K. Estreicher). Być może, że jest ona identyczna z nieustalonego imienia Osińską, którą Stanisław Małachowski-Łempicki wymienił jako członkinię warszawskiej żeńskiej loży masońskiej «Eden» (1810). Po śmierci męża z pietyzmem przechowywała jego rękopisy i papiery, a w l. 1861–2 własnym nakładem wydała – z pomocą Jana Kantego Wołowskiego – cztery tomy jego „Dzieł” wyjaśniając, że nie ogłosiła ich wcześniej, ponieważ nie chciała «tego, co niegdyś wzbudzało zajęcie współziomków, rzucać na pastwę uprzedzenia». Zmarła w Warszawie 9 (8?) V 1866 i została pochowana na cmentarzu Powązkowskim.

 

Portrety w Muz. Narod. w W.: miniatura pędzla S. Marszałkiewicza (ok. 1810, reprod. w: Słown. Teatru Pol.); olejny, pędzla J. Gładysza (ok. 1817, reprod. w: Raszewski Z., Bogusławski, W. 1972 II); – Słown. Teatru Pol. (jako Bogusławska, bibliogr.); Małachowski-Łempicki, Wykaz pol. lóż wolnomularskich; – Beylin K., Piętnaście lat Warszawy, W. 1976; Estreicher K., Historia sceny warszawskiej do r. 1850, „Pam. Liter.” 1936 s. 751; Lipiński J., Józefa Ledóchowska, W. 1963; tenże, Zapomniana aktorka, „Pam. Teatr.” 1960 nr 1 s. 155–63 (podob.); Raszewski Z., Bogusławski, W. 1972 I–II; – Osińska R., Zupełne wydanie dzieł L. Osińskiego, „Czas” 1860 nr 286 s. 2; – „Czas” 1866 nr 111 s. 2; „Gaz. Warsz.” 1808 nr 30 s. 475–7; „Kur. Warsz.” 1866 nr 105 s. 582.

Rościsław Skręt

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Piotr Wysocki

1797-09-10 - 1875-01-06
spiskowiec
 

Józef Brandt

1841-02-11 - 1915-06-12
malarz
 

Franciszek Kostrzewski

1826-04-19 - 1911-09-30
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Bohdan Oczapowski

1840-03-19 - 1895-09-01
ekonomista
 

Roman Damian Sanguszko

1832-10-17 - 1917-11-01
kolekcjoner
 

Aleksander Antoni Sapieha

1773-09-03 - 1812-09-08
przyrodnik
 

Julian Erhard Simmler

1829-01-04 - 1876-06-29
kupiec
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.