INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Sambor Małachowski  

 
 
XIV w. - po 1435
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Małachowski Sambor (zm. po r. 1435), kasztelan zbąszyński, łowczy kaliski. Pochodził z Małachowa w południowej części pow. gnieźnieńskiego, zasiedlonej przez liczną drobną szlachtę legitymującą się później przynależnością do rodu Gryfitów. W r. 1416 M. pisał się też z Rosnowa pod Poznaniem, które najpewniej dzierżawił od kaszt. poznańskiego Mościca ze Stęszewa. M. w r. 1407 zasiadał jako zastępca chorążego kaliskiego Paska z Brodnicy na roczku gnieźnieńskim; związał się z woj. poznańskim Sędziwojem z Ostroroga, którego sporadycznie reprezentował jako wicewojewoda w Kościanie (1413) i w Poznaniu (1414–5), a gdy Ostroróg piastował starostwo generalne Wielkopolski, w Pyzdrach jako wicestarosta (1419, 1422–5). Często też przebywał w otoczeniu Ostroroga. Mając duże obycie sądowe, występował wiele razy przed sądami jako świadek stron procesowych, traktując ten proceder najpewniej jako dodatkowe źródło dochodów. Pomiędzy r. 1406 a 1411 M. otrzymał urząd kasztelana zbąszyńskiego (występuje jako taki do r. 1419), będący w tym czasie domeną niższej szlachty i nie odgrywający większej roli w hierarchii urzędniczej Wielkopolski. W r. 1420 objął łowczostwo kaliskie, rezygnując z kasztelanii (identyczność Sambora kasztelana z łowczym, choć nie potwierdzona bezpośrednio, jest bardzo prawdopodobna). Otrzymane przez M-ego tytuły świadczą być może o pośrednictwie wpływowego na dworze Ostroroga.
W listopadzie 1415 M. bawił przy królu Jagielle w Nowym Korczynie, uczestniczył w bliżej nie znanych naradach; król wystawił mu wtedy list inhibicyjny zwalniający od stawiennictwa przed sądem w Poznaniu. W r. 1430 M. otrzymał prawo lokowania nowej wsi w królewskim lesie Moków niedaleko Małachowa; powstała wieś zwała się przemiennie Nową Wsią lub Samborowem (dziś Szemborowo). Brak wiadomości o szerszej działalności publicznej M-ego. Dn. 4 III 1436 uczestniczył w sejmie sieradzkim, gdzie był jednym z gwarantów pokoju z Krzyżakami; jest to ostatnia wzmianka o M-m. W r. 1416 wspomniana jest żona M-ego – Małgorzata; zapewne ich synem był Sambor z Małachowa, sprzedający ok. 1447 r. Janowi Krasce sołectwo w Nowej Wsi.
Jednocześnie z M-m występuje jego brat Tomisław (Tomasz, Tomek) z Małachowa, któremu M. najpewniej scedował tytuł kasztelański; jako ostatni kasztelan zbąszyński Tomek pojawia się w źródłach kilkakrotnie w l. 1420–1, potem tytuł na stałe zanika. Sam Tomek, najpewniej identyczny z byłym kasztelanem, działał potem jako stały asesor roków ziemskich, wicepodsędek w Gnieźnie (1420–7), jednocześnie w Kaliszu (1420–2) i w Pyzdrach (1424–7), a także wicechorąży w Pyzdrach (1422–4). Do r. 1438 występował sporadycznie jako asesor sądów kaliskich.
Obydwaj Małachowscy byli typowymi reprezentami drobnego rycerstwa wielkopolskiego, szukającego zarobków poza rolnictwem i wybijającego się poprzez pracę w aparacie administracyjnym późnośredniowiecznego państwa.

Gąsiorowski A., Urzędnicy wielkopolscy 1385–1500. Spisy, P. 1968; – Dworzaczek W., Z wielkopolskich zagadnień demograficznych, „Roczniki Hist.” R. 17: 1948 z. 1 s. 199 n.; Gąsiorowski A., Uwagi o mniejszych kasztelaniach wielkopolskich XIII–XV wieku, „Czas. Prawno-Hist.” R. 19: 1967 z. 1 s. 98 n.; Kozierowski S., Badania nazw topograficznych dzisiejszej archidiecezji gnieźnieńskiej, P. 1914 s. 161–2, 323; Krasoń J., Zbąszyń do przełomu wieku XVI-go i XVII-go, Zbąszyń 1935 s. 38 n.; – Acta capitulorum, I–II; Arch. Kom. Hist. AU, III 167, 215, 307; Kod. Wpol., V; Łaski, Liber benef.; Vol. leg., I 129; Wielkopolskie roty sądowe XIV–XV wieku, Wyd. H. Kowalewicz i W. Kuraszkiewicz, II, P. 1960 nr 321, 395, 507, 516, 534, 675, III, Wr. 1967 nr 601, 1208; – AGAD: Dok. pergaminowe 791, 827; Arch. Państw. w P.: Księgi ziem. Poznań Z. 3 k. 187, Z. 4 k. 7v., 157a, 170, Z. 5 k. 54v., Pyzdry Z. 3 k. 210, 217v., 234, Z. 4 k. 131, Z. 5 k. 1 i passim, Z. 6 k. 134v., 260, Gniezno Z. 1 k. 82, Z. 2 k. 29v., 77, Z. 3 k. 1 a, 29v., 90v., Kalisz Z. 3 k. 61, Z. 5 k. 247, 261, Konin Z. 2 k. 154, 214v., 241.
Antoni Gąsiorowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.