INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Samuel Słupecki h. Rawa      Podpis Samuela Słupeckiego, Kasztelana Radomskiego na dokumencie z roku 1632, w zbiorze autografów Górskiego, t. 14 - w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie - źródło kopii cyfrowej: jbc.bj.uj.edu.pl
Biogram został opublikowany w latach 1999-2000 w XXXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Słupecki Samuel h. Rawa (zm. 1640), kasztelan radomski, starosta zawichojski. Był wnukiem Zbigniewa (zob.), najstarszym synem Jana i Elżbiety z Żeleńskich, bratankiem Stanisława (zob.).

Po śmierci ojca kilka lat zajęło S-emu uporządkowanie spraw majątkowych. W maju 1589 wraz z braćmi Janem i Aleksandrem został pozwany przed sąd star. lubelskiego przez siostrę Zofię, żonę łowczego chełmskiego Jana Święcickiego, w sprawie podziału dóbr rodzinnych; finału tej sprawy nie znamy. W początkach 1593 r. wszystkich trzech braci pozywał przed Tryb. Kor. Jakub Sienieński, dążący do rozgraniczenia swoich dóbr z należącymi do Słupeckich gruntami wsi Pniów i Wolica w pow. urzędowskim.

W r. 1594 S. wyruszył za granicę; z bratem Janem w czerwcu t.r. wpisał się do metryki uniwersytetu w Bazylei, gdzie spędzili kilka miesięcy. W maju 1595 udali się do katolickiej uczelni we Fryburgu, skąd Jan pojechał do Lejdy i Orleanu, S. natomiast najprawdopodobniej powrócił do Bazylei, gdzie m. in. w październiku 1596 składał wizytę uczącemu się tam Januszowi Radziwiłłowi. W kraju był S. już w r. 1599. W czerwcu synod kalwińskiego dystryktu lubelskiego pisał do niego jako patrona zboru w Pniowie, aby osadził tam kaznodzieję. Drugi etap peregrynacji S-ego po Europie przypadł na l. 1601–6. S. podróżował wówczas z bratem Aleksandrem Grotem, który już od r. 1599 uczył się w Bazylei. Jesienią 1601 opuścili oni tę uczelnię, udając się do Francji, a następnie do Włoch. Dn. 1 VIII 1605 S. wybrany został – jako ostatni z Polaków – na rektora uniw. prawników w Padwie i odbył wkrótce potem uroczystą intronizację w tamtejszej katedrze. Zaszczytny ten urząd wymagał jednak dużych nakładów pieniężnych i to zapewne sprawiło, że S. poprosił o urlop i «w bardzo doniosłych dla siebie sprawach» udał się do Rzymu. Do Padwy już nie powrócił, choć apelowano o to do niego jeszcze w kwietniu 1606.

S. wychowany był w tradycji protestanckiej. Po powrocie do kraju pod wpływem doświadczeń i obserwacji we Włoszech dokonał – podobnie jak brat Aleksander – zmiany wyznania i przekazał Kościołowi katolickiemu świątynię w Pniowie. W tym czasie S. ożenił się z Zofią, córką kaszt. wiślickiego Mikołaja Ligęzy (zob.) i przeniósł się w Sandomierskie. W r. 1615 otrzymał niegrodowe star. zawichojskie. Świadczyć to może o jego zaangażowaniu się w ówczesne rozgrywki polityczne po stronie króla Zygmunta III, bądź też o jakichś zasługach wojennych. Dn. 13 XI 1620, podczas odbywającego się sejmu, został mianowany kaszt. radomskim. Jako senator nie przejawiał jednak aktywności. Na sejmach pojawiał się dość rzadko; na 13 sejmów odbytych od r. 1620 do końca panowania Zygmunta III jego obecność da się stwierdzić jedynie na czterech (1620, 1621, 1627, 1631). Podczas sejmu w r. 1620 wyznaczony został na jednego z deputatów do Tryb. Skarbowego w Radomiu, który miał się zająć szczegółowym rozliczeniem podatków poczynając od r. 1609. W r. 1623 wybrany został na delegata Małopolski do wybierania kwarty. O ściślejszych kontaktach S-ego z dworem świadczy list do króla z sierpnia 1627, donoszący o przebiegu elekcji posłów sejmowych na sejmiku w Opatowie. S. pojechał wówczas do Warszawy i na sejmie t.r. wyznaczony został wraz z łowczym halickim Janem Glinką na lustratora królewszczyzn na Rusi Czerwonej i Wołyniu. W izbie senatorskiej pokazał się ponownie dopiero po czterech latach, kiedy znowu został deputatem do kwarty. Aktywniejszą rolę odgrywał w czasie bezkrólewia r. 1632. Na sejmie konwokacyjnym posłował – z dobrym skutkiem – od senatu do izby poselskiej z prośbą, aby posłowie zaczęli radzić nad bezpieczeństwem wewnętrznym i zewnętrznym. Uczestniczył też w sejmie elekcyjnym; gdy w czasie spisywania paktów konwentów niektórzy obawiali się, iż pewne warunki mogłyby krępować króla, S. stwierdził, że «wolno dorzucić królowi w przywileju, co się zechce». Jego podpis widnieje zarówno pod paktami, jak i pod aktem przysięgi Władysława IV. Ostatnia wzmianka o aktywności parlamentarnej S-ego pochodzi z sejmu nadzwycz. w r. 1635. W roztrząsanej wówczas przez senat sprawie małżeństwa króla zaprzeczał, jakoby popierał «cudzoziemkę heretyczkę» (Elżbietę, córkę palatyna Renu) i – przywołując przykład Barbary Radziwiłłówny – opowiadał się, jako jeden z nielicznych, za kandydatką Polką.

S. był właścicielem dóbr Słupcza w Sandomierskiem, wsi Bozyn w Lubelskiem, w r. 1636 posiadał też Górki i Wolę Górecką w ziemi sanockiej. W r. 1634 nabył od Wojciecha Pieprzyka kamienicę w Sandomierzu, którą następnie wynajmował. Prowadził długotrwałe spory i procesy na tle majątkowym z mansjonarzami z Iłży. Zmarł 6 XI 1640.

Z małżeństwa z Zofią Ligęzianką (zm. 1632, pochowana w kościele Franciszkanów w Zawichoście, gdzie S. ufundował jej nagrobek) pozostała córka Regina Konstancja. Jej opiekunem został m. in. kuzyn Jerzy Słupecki (zob.), który w styczniu 1641 zawarł w jej imieniu kontrakt małżeński z chorążym przemyskim Adamem Balem. Ślub odbył się 3 II t.r. Bal miał przejąć całą majętność dziedziczną oszacowaną na 80 tys. złp., ale procesy o pozostałe po S-m srebra toczyły się jeszcze przez kilka lat.

 

Nagrobek Zofii Słupeckiej (z leżącą postacią) w kościele pofranciszkańskim w Zawichoście, (fot) w: Katalog Zabytków Sztuki w Pol., III z. 11 s. 124; – Hist. Nauki Pol., VI (brat Jan); Niesiecki; Urzędnicy, IV/3; – Barycz H., Spojrzenia w przeszłość polsko-włoską, Wr. 1965; Bastrzykowski A., Monografia historyczna parafii Góry Wysokie Sandomierskie, Sandomierz 1936 s. 271, 274–5; Chachaj M., Zagraniczna edukacja Radziwiłłów od początku XVI do połowy XVII wieku, L. 1995; Dzieje Sandomierza, W. 1993 II cz. 1 s. 231; Kossowski A., Protestantyzm w Lublinie i w Lubelskiem w XVI–XVII w., L. 1933; Kot S., Słupeccy w ruchu reformacyjnym, „Reform. w Pol.” R. 4: 1926 s. 185–6; Pietrzak J., Po Cecorze i podczas wojny chocimskiej. Sejmy z lat 1620 i 1621, Wr. 1983; Seredyka J., Parlamentarzyści drugiej połowy panowania Zygmunta III Wazy, Opole 1989 s. 40; Wisner H., Rozróżnieni w wierze, W. 1982; – Akta synodów różnowierczych w Pol., III; Cichocki K., Alloquiorum Osiecensium […] libri V, Kr. 1615 s. 136; Die Matrikel der Universität Basel II, Hrsg. v. H. G. Wackernagel, Basel 1956 s. 418; Radziwiłł, Pamiętnik, I; Rejestr poborowy województwa lubelskiego z r. 1626, Wyd. J. Kolasa, K. Schuster, Wr. 1957; Vol. leg., III 379, 459, 553, 707, 768, 773; – AP w L.: Ks. grodzkie lubelskie, Rel. t. 26 k. 205, t. 29 k. 70–70v., t. 65 k. 404–405, t. 72 k. 627v.–629, Ks. m. Lublina, Advocatialia 35 k. 121; B. Jag.: rkp. 211 k. 15.

Henryk Gmiterek

 

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.