INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Seweryn Pieniężny (senior)      zdjęcie Seweryna Pieniężnego seniora w książce Leona Sobocińskiego "Na gruzach smętka" (Warszawa 1947), między ss. 80 a 81, w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie, plik z POLONA.pl

Seweryn Pieniężny (senior)  

 
 
1864-01-06 - 1905-11-02
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pieniężny Seweryn (senior) (1864–1905), drukarz, redaktor, działacz narodowy na Warmii. Ur. 6 I w Poznaniu, był synem Marcina, organisty, i Marianny ze Słupińskich. Do szkoły ludowej uczęszczał w Poznaniu. Drukarstwa uczył się w poznańskiej oficynie Jarosława Leitgebera, następnie rozpoczął pracę w drukarni „Gońca Wielkopolskiego” wydawanego przez Ludwika Rzepeckiego. Tam zetknął się i zaprzyjaźnił z założycielem „Gazety Olsztyńskiej” Janem Liszewskim, z którego siostrą Joanną ożenił się.

Od r. 1888 P. zamieszkał w Olsztynie i pracował tam jako zecer w drukarni „Gazety Olsztyńskiej”. Rozwinął wówczas ożywioną działalność polityczną i kulturalną, m.in. w Tow. Czeladzi Katolickiej, z którego został w r. 1889 usunięty za udział w politycznym ruchu polskim. W marcu 1891 zorganizował w Olsztynie Polsko-Katolickie Tow. Ludowe «Zgoda», którego działalność polegała m.in. na wygłaszaniu odczytów, organizowaniu wieczorów śpiewu, przygotowywaniu przedstawień teatralnych. Dn. 3 IV 1891 Liszewski ustąpił ze stanowiska redaktora „Gazety Olsztyńskiej” i przekazał pismo P-emu. Stało się to nie bez wpływu polityków z Poznania i Petersburga, którzy finansowo wspierali „Gazetę”. Nie odpowiadała im bowiem zbyt surowa krytyka księży germanizatorów, dokonywana przez Liszewskiego. Pismo nie zmieniło swego profilu. „Gazeta Olsztyńska” w rękach P-ego osiągnęła dobrą pozycję w polskim życiu organizacyjnym regionu i odegrała rolę w rozbudzeniu ruchu narodowego o charakterze katolickim. P. był zwolennikiem bezkompromisowej walki o prawa Polaków na Warmii; przy redagowaniu „Gazety” czerpał wzory z „Dziennika Poznańskiego”. Poza pracą redakcyjną był również współorganizatorem Tow. Ludowych w Gietrzwałdzie i Butrynach. Towarzystwa te przejęły ten sam kierunek pracy co olsztyńska «Zgoda». P. kierował akcją wyborczą na Warmii w r. 1890; w l. 1893, 1895, 1898, kiedy Polacy wysunęli kolejno na kandydatów Franciszka Szczepańskiego, ks. Antoniego Wolszlegiera, P. jeździł na zebrania przedwyborcze, którym przewodniczył, i wygłaszał przemówienia. Był także współorganizatorem polskich wieców w sprawie przywrócenia w szkołach nauki języka polskiego, m.in. w r. 1892 w Barczewie, Barczewku, Bartołtach Wielkich, Bartągu, Brąswałdzie, Gietrzwałdzie, Purdzie. W r. 1898 wszedł do władz centralnych komitetu wyborczego na Rzeszę. Ponadto jako jeden z organizatorów Tow. Czytelni Ludowych zakładał biblioteki po wsiach i zachęcał do czytania książek polskich.

Jako redaktor „Gazety Olsztyńskiej” P. często popadał w konflikty z władzami i aż sześciokrotnie stawał przed sądem niemieckim. Oskarżano go o tendencyjne przedstawianie ucisku politycznego Polaków na południowej Warmii. W lipcu 1894 po śmierci Liszewskiego przejął wydawnictwo i drukarnię „Gazety Olsztyńskiej”, wyposażoną w jedną prasę ręczną. Wówczas też zaprowadził przy wydawnictwie komisową sprzedaż książek. Stosunkowo krótko w l. 1903 i 1904 redagował „Gazetę Toruńską”. Z powodu choroby w końcu 1904 r. funkcję redaktora „Gazety Olsztyńskiej” powierzył swemu bratu Władysławowi (zob.), z tym że materialną stroną wydawnictwa zajmowała się żona P-ego Joanna. P. zmarł 2 XI 1905 w Olsztynie i został pochowany na tamtejszym cmentarzu.

W małżeństwie z Joanną z Liszewskich (zob. Pieniężna Joanna) P. miał sześcioro dzieci, w tym synów: Seweryna (zob.) i Władysława, który zginął w czasie wojny w r. 1917; pozostałych czworo dzieci zmarło w niemowlęctwie.

 

Enc. Powsz. PWN; Oracki, Słown. Warmii; PSB (Liszewski Jan); Słown. Pracowników Książki Pol.; – Barke H., Jaroszyk P., Walka o Mazowsze pruskie, P. 1931 s. 60 (fot.); Chłosta J., Procesy sądowe „Gazety Olsztyńskiej”, „Komunikaty Maz.-Warm.” 1974 s. 241, 242, 243; tenże, Wydawnictwo „Gazety Olsztyńskiej” w latach 1918–1939, Olsztyn 1977; Cieślak T., Prasa polska na Mazurach i Warmii 1718–1939, Olsztyn 1964; Dudzińska Z., „… Poświęcił czas i zdrowie”, „Gaz. Olsztyńska” 1976 nr 96; Jasiński J., Andrzej Samulowski (1840–1928), O narodowe oblicze Warmii, Olsztyn 1976 s. 121, 127, 135; Prasa polska w latach 1864–1918, W. 1976; Sobociński L., Prasa polska na Mazurach, „Prasa Pol.” 1948 nr 12–13 s. 7; Wakar A., Przebudzenie narodowe na Warmii (1886–1891), Olsztyn 1964; – „Komunikaty Stacji Nauk. Inst. Zachodniego w Olsztynie” 1948 nr 8–12 s. 7; – Arch. Państw. w P.: Kartoteka mieszkańców m. P.

Jan Chłosta

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Władysław Pieniężny

1880-09-17 - 1940-03-03 drukarz
 

Seweryn Pieniężny (junior)

1890-02-25 - 1940-02-24 drukarz
 

Jan Liszewski

1852-11-10 - 1894-07-23 nauczyciel
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Antoni Osuchowski

1849-06-13 - 1928-01-09
prawnik
 

Artur Górski

1870-07-02 - 1959-12-07
pisarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stanisław Kramsztyk

1841-11-08 - 1906-12-06
fizyk
 

Józef Mazur

1895-05-10 - 1939-10-26
przemysłowiec
 

Antoni Chudziński

1849-06-14 - 1907-03-18
historyk
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.