INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Władysław Pieniężny     

Władysław Pieniężny  

 
 
1880-09-17 - 1940-03-03
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pieniężny Władysław (1880–1940), drukarz, redaktor, działacz narodowy. Ur. 17 IX w Poznaniu, był najmłodszym synem Marcina, organisty, i Marianny ze Słupińskich, bratem Seweryna-seniora (zob.). W Poznaniu ukończył szkołę podstawową. Potem uczył się drukarstwa. Za namową brata zamieszkał w Olsztynie w połowie 1902 r. Został zecerem w „Gazecie Olsztyńskiej”. Wchodził w skład Centralnego Komitetu Wyborczego na Rzeszę Niemiecką. Po śmierci brata Seweryna (2 XI 1905) P. objął redakcję pisma. Podobnie jak brat, został nieoficjalnym kierownikiem wszelkich działań Polaków w południowej Warmii. W r. 1905 obrano go prezesem Polsko-Katolickiego Tow. Ludowego «Zgoda» w Olsztynie i przewodniczącym Tow. Wyborczego na Warmię. P. był członkiem Polskiej Katolicko-Ludowej Partii zorganizowanej przez Wiktora Kulerskiego, z której ramienia kierował akcją wyborczą. Działalność tej partii wywoływała już w r. 1910 znaczne sprzeciwy ze strony Polskiego Centralnego Komitetu Wyborczego i powodowała tarcia między jej członkiem Andrzejem Samulowskim a P-m. Na wiece przedwyborcze w r. 1910, organizowane w podolsztyńskich wsiach, P. sprowadzał działaczy z Pomorza i Poznańskiego, wśród których głównymi agitatorami byli współpracownicy Kulerskiego, m.in. redaktor Jan Rakowski i Stanisław Kunz. P. był współorganizatorem i pierwszym kierownikiem powstałego w r. 1910 w Olsztynie Banku Ludowego, a także uczestniczył w amatorskim ruchu teatralnym. Również dopomagał miejscowym działaczom w organizowaniu bibliotek Tow. Czytelni Ludowych. W l. 1905–14, kiedy pełnił obowiązki redaktora „Gazety Olsztyńskiej”, trzykrotnie stanął przed sądem niemieckim. Najbardziej surowy wyrok, bo trzy miesiące więzienia, wymierzono P-emu za artykuł Czyliż i Warmia się nie ruszy. Wzywał bowiem warmińskie dzieci, by, podobnie jak dzieci w Poznańskiem, upominały się o nauczanie religii w języku polskim. W czasie pierwszej wojny światowej służył w wojsku niemieckim.

W końcu 1918 r. P. został sekretarzem Polskiej Rady Ludowej na Warmii. W r. 1919 mianowany komisarzem plebiscytowym, pełnił funkcję łącznika między centralą w Kwidzynie a jej delegaturą w Olsztynie. Występował na wiecach przedplebiscytowych. Po przybyciu na teren głosowania Komisji Międzysojuszniczej P. rozpoczął pracę w Konsulacie RP w Olsztynie. W Ajencji Konsularnej i Konsulacie pracował w l. 1921–9 oraz 1932–9 (jako urzędnik kontraktowy). Wciąż jednak, chociaż nieoficjalnie, radą i pomocą wspomagał ruch polski na Warmii, Mazurach i Powiślu. Przed wybuchem drugiej wojny światowej zdołał ukryć się w Warszawie, a potem na Wołyniu. Zmarł 3 III 1940 w Młynowie (pow. Dubno).

Ożeniony był z Pelagią z Lewandowskich (21 XII 1881–16 V 1936), współorganizatorką i kierowniczką Banku Ludowego w Olsztynie, a także w l. 1914–21 kierowniczką Banku Ludowego w Szczytnie, działaczką Zarządu Tow. Kobiet Polskich w Prusach Wschodnich i w okresie międzywojennym Komitetu Opieki nad Dziećmi Polskimi w Prusach Wschodnich. W małżeństwie tym P. miał dwóch synów: Zbigniewa (ur. 1906), lekarza, i Jarosława (ur. 1907), przed drugą wojną światową działacza ruchu młodzieżowego w Niemczech.

 

Fot. w: Od Sudetów do Bałtyku. Rocznik Ziem Zachodnich i Północnych, W. 1960 s. 90; W. Enc. Powsz. (PWN); Olszewicz, Lista strat kultury pol.; Oracki, Słown. Warmii; Słown. Pracowników Książki Pol.; Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej, W. 1932–8; –Chłosta J., Wydawnictwo „Gazety Olsztyńskiej” w latach 1918–1939, Olsztyn 1977; Grygier T., Warmińska Rada Ludowa w dniach rewolucji w Olsztynie w 1918 roku, „Komun. Mazur.-Warmińskie” 1969; Jasiński J., Andrzej Samulowski 1840–1928. O narodowe oblicze Warmii, Olsztyn 1976 s. 135–6; Lietz Z., Plebiscyt na Powiślu, Warmii i Mazurach w 1920 roku, W. 1958 s. 108, 112, 114; tenże, Władysław Pieniężny – działacz społeczny, redaktor „Gazety Olsztyńskiej”, „Gaz. Olsztyńska” 1976 nr 102; Pieniężny Władysław 1904–1914, „Gaz. Olsztyńska” 1936 nr 77; Szkice olsztyńskie, Olsztyn 1967; Wakar A., Olsztyn 1353–1945, Olsztyn 1971; – Baczewski J., Wspomnienia Warmiaka, W. 1961; – Życiorys Pelagii z Lewandowskich Pieniężnej, opracowany przez Jana Chłostę, w Materiałach Red. PSB.

Jan Chłosta

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Seweryn Pieniężny (senior)

1864-01-06 - 1905-11-02 drukarz
 

Seweryn Pieniężny (junior)

1890-02-25 - 1940-02-24 drukarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Michał Butkiewicz

1886-09-29 - 1974-10-04
minister komunikacji
 

Wadim Berestowski

1917-12-25 - 1992-12-24
reżyser filmowy
 

Zygmunt Bartkiewicz

1867-10-21 - 8 lub 10 czerwca 1944
pisarz
 

Leon Chwistek

1884-06-13 - 1944-08-20
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Rubczak

1882-01-18 - 1942-05-27
malarz
 

Stefan Marian Nowiński

1889-03-20 - 1947-07-13
dziennikarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.