INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Spycimir (Spytek) Tarnowski (z Tarnowa) h. Leliwa  

 
 
XIV w. - 1395 lub 1396
Biogram został opublikowany w LII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2018-2019.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Tarnowski (z Tarnowa) Spycimir (Spytek) h. Leliwa (zm. 1395 lub 1396), podkomorzy krakowski.

Był synem Rafała (zm. 1372 lub 1373, zob.) i Dzierżki (zm. po 2 I 1385), wg dawnej literatury h. Mądrostki z Wielowsi, Węgrzynowa i Jasieńca, wg Jana Wroniszewskiego wnuczki Dzierżykraja (Dzierżka) h. Janina. Był bratankiem Jana Melsztyńskiego (zm. 1380 lub 1381, zob.). Miał braci: rodzonego Jana (zm. 1409, zob.) i stryjecznego Spytka Melsztyńskiego (zm. 1399, zob.) oraz siostrę stryjeczną Jadwigę (zm. po 1400), żonę Ottona z Pilicy (zob.).

Dzięki silnej pozycji Leliwitów w otoczeniu królowej Jadwigi Andegaweńskiej otrzymał T. na przełomie l. 1384 i 1385 urząd podkomorzego krakowskiego. Był nim już 2 I 1385, kiedy przed sądem ziemskim w Sandomierzu podczaszy dobrzyński Marcin z Baruchowa skwitował go wraz z matką z sumy 99 i trzech czwartych grzywny gr praskich za zastawione im wsie: Solnicza, Balnowo i Podole. Świadkował 7 I 1385 w wystawionym w Krakowie dokumencie królowej Jadwigi, przenoszącym na prawo niemieckie wieś Lisów. Możliwe, że w styczniu t.r. w Krakowie uczestniczył z krewnymi w negocjacjach z poselstwem litewskim, dotyczących małżeństwa wielkiego księcia lit. Jagiełły z królową Polski (O. Halecki, W. Dworzaczek); świadczy o tym pośrednio wspomnienie T-ego w podziękowaniach za zasługi w doprowadzeniu do koronacji Władysława Jagiełły, zawarte w dyplomach władcy dla braci, Jana i S. Melsztyńskiego. Jako świadek wystąpił w grudniu 1385 w dokumencie bp. krakowskiego Jana Radlicy, rozsądzającego spór o prawo patronatu nad kościołem w Wiercicowie (dyplom wystawiono być może w r. 1387). Świadkował też 2 I 1386 w dokumencie królowej dla Tomasza, syna Mikołaja Wierzynka (starszego, zm. 1360). Z braćmi Janem i S. Melsztyńskim otrzymał od króla Władysława Jagiełły 23 V 1386 przywilej na dochód 1 kopy gr tygodniowo z żup solnych krakowskich, odebrany ich ojcom w r. 1368 przez króla Kazimierza Wielkiego, podczas redagowania statutu żupnego. T. brał udział w rokach i wiecach sądowych oraz występował w otoczeniu króla.

T. przebywał 22 IX 1386 w otoczeniu Władysława Jagiełły w klasztorze benedyktynów na Łyścu. Na początku r. 1387 towarzyszył monarsze w podróży na Litwę, gdzie świadkował w królewskich dokumentach dotyczących uposażenia kościoła zamkowego w Wilnie w związku z mającym tam powstać biskupstwem (17 II) oraz potwierdzenia wolności kościołów katolickich na Litwie i nakazie zawierania małżeństw przez tamtejszych poddanych (Litwinów i Rusinów) wyłącznie w wierze katolickiej (22 II). Po powrocie uczestniczył w wiecach sądowych: krakowskim, podczas którego 9 V należał do grona asesorów potwierdzających transakcję między woj. łęczyckim Janem Ligęzą i Wawrzyńcem, plebanem z Niegowici, oraz sandomierskim, gdzie 3 VI wystąpił w gronie świadków zastawu wsi Beszyce. W r. 1388 przebywał w Krakowie; 14 V t.r. świadkował podczas wiecu sądowego w królewskim dokumencie lokacji wsi Olszówka, a 15 V został odnotowany w księdze sądu krakowskiego w sprawie zobowiązania wdowy po Jakubie z Ruszczy, Więcesławy, do wypłacenia po jej śmierci T-emu, jego bratu Janowi i Goworkowi z Obichowa 230 grzywien, zapisanych na wsiach Ruszcza i Kantorowice. Dn. 1 IX wystąpił w Szydłowie w liście świadków dokumentu Władysława Jagiełły dla Jaśka ze Sprowy. Ponownie w otoczeniu króla pojawił się w r. 1389, świadkując w królewskich dyplomach: 2 II t.r. potwierdzającym przywileje Kazimierza Wielkiego i jego siostry, Elżbiety Łokietkówny dla wielkopolskich Pyzdr, 22 II lokacji wsi Klikuszowa i potwierdzeniu przywileju dla mieszczan sądeckich, 1 V w Bieczu, potwierdzającym przywilej Kazimierza Wielkiego dla Michała ze Starego Sącza na sołectwo w Przesiekach, oraz 9 V w Mogile, potwierdzającym bojarom Hryćkowi i Iwaszkowi posiadanie wsi Rogoźna i Rajtarowice; w tym dniu uwolnił włodarza Mikosza z wszystkich spraw, które z nim miał, co odnotowano w sądzie ziemskim krakowskim. W Krakowie dokonał 4 X rozgraniczenia między dobrami klasztoru mogilskiego we wsi Dąbie a m. Krakowem, natomiast w Nowym Mieście Korczynie przyjął 31 X w zastaw od chorążego krakowskiego Żegoty jego wieś Zakrzów za 100 grzywien gr praskich, co zostało potwierdzone królewskim dokumentem.

T. ufundował 4 X 1389 kaplicę Bożego Ciała w kościele paraf. w Tarnowie. Prawdopodobnie był obecny 5 V 1390 na zamku tarnowskim, w czasie wizyty królowej Jadwigi u jego brata, Jana. Jako podkomorzy potwierdził 9 VII t.r. w Krakowie rozgraniczenie majątku klasztoru klarysek w Starym Sączu od dóbr Krystyna z Klęczan. W Niepołomicach 28 XI t.r. był świadkiem wystawienia przez Władysława Jagiełłę dokumentu potwierdzenia stanu majątkowego S. Melsztyńskiego. Wziął udział w maju 1391 w krakowskim wiecu sądowym. Świadkował 16 V 1393 w dokumencie królowej Jadwigi, potwierdzającym przywilej Kazimierza Wielkiego dla m. Biecza, a 31 V t.r. jako jeden z asesorów sądu wiecowego zatwierdził posiadanie przez miechowski klasztor połowy sołectwa w Falniowie. Uczestniczył 25 VII w królewskim poświadczeniu zapisu wiana, którego dokonał jego brat Jan na rzecz swej żony Katarzyny i udzielił na to zgody. Po raz kolejny w gronie asesorów wiecu krakowskiego poświadczył 3 II 1394 transakcje między klasztorem bożogrobców w Miechowie a Mikołajem, Dobiesławem i Janem z Pstroszyc. W Krakowie 4 III t.r. świadkował w królewskim nadaniu Janowi z Opatowa wójtostwa w Solcu, a 9 III znalazł się w liście świadków monarszego potwierdzenia nadania wsi Malków kościołowi paraf. w Bedlnie; 30 IX uczestniczył na krakowskim wiecu sądowym w wydaniu wyroku w sporze między mieszczanami wiślickimi i Sułkiem z Królewic. Ostatni raz pojawił się w źródłach 16 i 17 VI 1395 ze swym krewnym, Sułkiem, dziedzicem Bieniaszowic, gdy wziął udział w rozgraniczeniu dóbr konwentu mogilskiego i innych właścicieli. T. zmarł przed 14 IX 1396, kiedy S. Melsztyński jako woj. sandomierski wystąpił z tymczasowym urzędem podkomorzego krakowskiego i przeprowadził rozgraniczenie wsi Zdziesławice i Raciborowice.

Prawdopodobnie T. nie założył rodziny. Pozostawał w niedziale majątkowym z bratem Janem, który po jego śmierci przejął całą ojcowiznę.

Przy dokumencie fundacji kaplicy w Tarnowie zachowała się pieczęć T-ego z h. Leliwa.

 

Bubczyk R., Kariera rodziny Kurozwęckich w XIV wieku. Studium z dziejów powiązań polskiej elity politycznej z Andegawenami, W. 2002; Dworzaczek W., Leliwici Tarnowscy. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego wiek XIV–XV, W. 1971; Gzella J., Małopolska elita władzy w okresie rządów Ludwika Węgierskiego w Polsce w latach 1370–1382, Tor. 1994 s. 101 (z błędnym urzędem podkanclerzego); Kurtyka, Tęczyńscy; Szajnocha K., Jadwiga i Jagiełło 1374–1413. Opowiadania historyczne, Gd. 2001 s. 266–7; Trawka R., Kmitowie. Studium kariery politycznej i społecznej w późnośredniowiecznej Polsce, Kr. 2005; – Arch. Sanguszków, II; Cod. Pol., III; Długosz, Annales, X; Długosz, Liber benef., I; Dok. sądu ziem. krak.; Kod. katedry krak., II; Kod. katedry wil., I nr 1, 6; Kod. mogilski; Kod. Mpol., IV; Kod. Wpol., VI nr 307, 308; Starod. Prawa. Pol. Pomn., VIII nr 4700, 5267; Zbiór dok. mpol., cz. 4 nr 1089, 1106, cz. 6 nr 1512, 1519, 1545, 1552, 1553, 1570, 1599, 1600.

Andrzej Marzec

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.