INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Piotr Sokołowski     
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sokołowski Stanisław Piotr (1865–1942), leśnik, profesor i dyrektor Wyższej Szkoły Lasowej we Lwowie, profesor UJ. Ur. 19 X w Młoszowej (pow. chrzanowski), był synem Seweryna Tytusa, pochodzącego z okolic Złoczowa, leśnika, powstańca styczniowego, i Ludwiki Schula (Schulla).

Po ukończeniu Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie S., z braku środków na dalszą naukę, został w r. 1883 pracownikiem służby leśnej w prywatnych lasach Galicji i Król. Pol., m.in. w okolicach Pułtuska i Zakopanego. W r. 1885 zdał najniższy egzamin państwowy dla leśników w Galicji. W l. 1889–93 był leśnikiem w dobrach prywatnych w Kocierzu pod Żywcem. W tym czasie eksternistycznie zdał maturę w Krakowie (1891) i drugi egzamin państwowy dla gospodarzy leśnych we Lwowie (1892). Od r. 1893 studiował leśnictwo w Hochschule für Bodenkultur w Wiedniu i uzyskał dyplom inżyniera leśnika w r. 1896. Po studiach przez pół roku praktykował jako nauczyciel w Krajowej Szkole Gospodarstwa Lasowego (KSGL) we Lwowie, w lutym 1897 został tam prowizorycznym nauczycielem w stopniu adiunkta. W r. 1898 założył dwuhektarowy szkolny ogród doświadczalny w Winnikach (Mariówce) pod Lwowem ze stu gatunkami drzew. Jako jego kierownik prowadził badania m.in. nad aklimatyzacją w kraju obcych gatunków i wpływem pochodzenia nasion na przyszły rozwój drzew. Równocześnie od r. 1899 wykładał jako docent hodowlę lasu i leśnictwo ogólne w Wyższej Szkole Rolniczej (od r. 1901 Akad. Roln.) w Dublanach. W r. 1904 został profesorem hodowli lasu w KSGL, gdzie wykładał też wstęp do nauki leśnictwa, botanikę leśną, meteorologię leśną, gleboznawstwo oraz, do r. 1907, zabudowę dzikich potoków. W tym czasie S. zyskał duży autorytet w środowisku leśników także dzięki zaangażowaniu w żywotne dla nich sprawy organizacyjne i zawodowe. Był członkiem Galicyjskiego Tow. Leśnego (GTL) i w l. 1905–19 redagował jego organ „Sylwan”, przekształcając go w czasopismo o charakterze ogólnopolskim. W r. 1907 współorganizował I Zjazd Leśników Polskich w Krakowie, na którym m.in. zgłoszono postulat przekształcenia KSGL w uczelnię wyższą. T.r. reprezentował leśnictwo polskie na Międzynarodowym Kongresie Rolniczym w Wiedniu. W r. 1910 został współpracownikiem Komisji Fizjograficznej AU. Od r. 1912 wykładał encyklopedię leśnictwa w lwowskiej Szkole Politechn. i w l. 1913–17 był dyrektorem Wyższej Szkoły Lasowej, powstałej w r. 1908 z KSGL. Na zlecenie rady m. Lwowa nadzorował gospodarkę lasów miejskich. Działał też we władzach Polskiego Tow. Przyrodników im. Kopernika (sekretarz zarządu w l. 1910–11, przewodniczący w l. 1912, 1914–17, zastępca przewodniczącego w r. 1913 i redaktor „Kosmosu” w r. 1912).

Pierwsze prace S-ego dotyczyły m.in. ekologii leśnej (O czynnikach siedliska, „Sylwan” R. 16: 1898) oraz warunków gospodarczych i siedliskowych lasów podolskich (Z lasów podolskich, tamże R. 19: 1901). Przyjaźniąc się z Marianem Raciborskim, zainteresował się botaniką, a zwłaszcza anatomią drzew i poświęcił tym zagadnieniom czteroczęściową rozprawę pod wspólnym tytułem Z życia drzew i lasu (tamże R. 29: 1911, R. 33: 1915). Przed pierwszą wojną światową ogłosił swoje najważniejsze podręczniki i skrypty, m.in.: Wstęp do nauki leśnictwa. Wiadomości o lasach i leśnictwie (Lw. 1909) – wysoko oceniony w recenzji Jana Miklaszewskiego („Leśnik Pol.” 1910 nr 3), Meteorologia (Lw. 1910) i jeden z najważniejszych w polskim piśmiennictwie z tego zakresu – Hodowla lasu (Lw. 1912, 1921, 1930). Zawarł w nim m.in. oryginalne ujęcie lasu jako ekosystemu, wprowadził typologię lasu i zagadnienia struktury drzewostanu. Publikował też artykuły w sprawie ujednolicenia słownictwa leśnego (m.in. Przyczynek do słownictwa zawodowego, „Leśnik Pol.” R. 18: 1900) i Materiały do historii leśnictwa polskiego („Sylwan” R. 23: 1905, R. 28: 1910, R. 30: 1912). Ogółem w okresie tym opublikował ponad 110 prac.

W l. 1916–19 jako referent Biura Technicznego dla Odbudowy Kraju szacował S. szkody wojenne w lasach Galicji Wschodniej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości reprezentował Małopolskie Tow. Leśne (do r. 1919 GTL) przy organizacji II Zjazdu Leśników Polskich w Warszawie (1919); przyczynił się też do włączenia Wyższej Szkoły Lasowej w strukturę Politechn. Lwow. i powstania w r. 1919 Wydz. Rolniczo-Lasowego, dla którego opracował wraz z Cyrylem Kochanowskim czteroletni plan naukowo-dydaktyczny w zakresie leśnictwa. Jednak t.r. zrezygnował ze wszystkich zajęć lwowskich i przeniósł się do Krakowa, gdzie objął katedrę leśnictwa Studium Rolniczego (od r. 1923 Wydz. Rolniczego) UJ. Zorganizował ją od podstaw i kierował nią jako profesor zwycz. aż do przejścia na emeryturę. W l. 1924–5 był dziekanem Wydz. Rolniczego. Mimo starań, nie udało mu się doprowadzić do otwarcia projektowanego przez władze uczelni odrębnego Wydz. Leśnego. Przyczynił się natomiast do powstania w r. 1919 i rozwoju Wydz. Rolniczo-Lasowego na Uniw. Pozn. oraz Wydz. Leśnego w SGGW, a także był współtwórcą ufundowanego przez Władysława Zamoyskiego Zakładu Badania Drzew i Lasu w Kórniku. Na UJ wykładał podstawy gospodarstwa leśnego, dendrologię i hodowlę lasu, tę ostatnią wykładał także w Poznaniu (1920–2), na Politechn. Lwow. (1921–3) i w Warszawie, jako p.o. kierownik katedry i zakładu hodowli lasu SGGW (1927–9). Ponadto w l. 1920–8 nauczał leśnictwa i zarządzał lasami w średniej szkole rolniczej w Czernichowie pod Krakowem. Był też doradcą naukowym majątków leśnych PAU i Fundacji Kórnickiej.

W okresie krakowskim kontynuował S. badania nad drzewami, publikując m.in. rozprawę Nasze dęby („Sylwan” R. 40: 1922) i Prace biometryczne nad rasami sosny zwyczajnej (Pinus silvestris) na ziemiach Polski (Kr. 1931), wyróżnione przez PAU nagrodą im. Władysława Fedorowicza. Ogłaszał też prace o charakterze syntetycznym, np. Budowę roślin drzewiastych (Lw. 1927; opisującą budowę zewnętrzną i wewnętrzną drzew oraz krzewów polskich ze szczególnym uwzględnieniem anatomii drewna), podręcznikowym, m.in. Encyklopedię leśnictwa (Kr. 1937) oraz programowym, jak: Dendrologia w stosunku do leśnictwa („Roczn. Pol. Tow. Dendrologicznego” R. 1: 1926) i O potrzebie zakładania rezerwatów leśnych („Ochrona Przyr.” R. 1: 1920). Ten drugi artykuł zapoczątkował działalność S-ego w zakresie ochrony przyrody; od powstania w r. 1920 Państwowej Komisji Ochrony Przyrody (od r. 1925 Państwowej Rady Ochrony Przyrody) do r. 1931 był członkiem jej zarządu. W l. dwudziestych przyczynił się do utworzenia prywatnych leśnych rezerwatów Adama Stadnickiego w okolicy Nawojowej (pow. nowosądecki), rodziny Krasickich pod Sanokiem i W. Zamoyskiego w Kórniku oraz do zorganizowania przez PAU zalążka Parku Narodowego na Babiej Górze. W r. 1925 skutecznie przeciwstawił się likwidacji lasów w Ojcowie. Szczególnie interesował się ochroną lasów tatrzańskich, propagował i działał na rzecz utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego (jemu przypisuje się autorstwo tej nazwy). Opublikował kilka prac poświęconych zagadnieniom ochrony, m.in.: Tatry jako Park Narodowy (Kr. 1923) – pierwsze naukowe opracowanie obejmujące całość tej problematyki, Cis na ziemiach polskich i w krajach przyległych („Ochrona Przyr.” R. 2: 1921) oraz rozdział Ochrona przyrody a leśnictwo w pracy zbiorowej „Skarby przyrody i ich ochrona” (W. 1932). Popularyzował też problematykę ochrony lasu w audycjach radiowych nadawanych z lwowskiej rozgłośni Polskiego Radia w r. 1931 pt. Las źródłem bogactwa, wiedzy i piękna. Ogółem w okresie krakowskim opublikował 35 prac, głównie rozpraw naukowych i artykułów ogłaszanych m.in. na łamach „Sylwana”, „Lasu Polskiego”, „Ochrony Przyrody” i „Przewodnika Kółek Rolniczych – Zagrody Wzorowej”.

Po utworzeniu w r. 1925 Polskiego Tow. Leśnego (PTL) S. otrzymał jego członkostwo honorowe (1930) i objął prezesurę jego Rady Naczelnej. Ponadto był członkiem korespondentem PAU (od 12 VI 1931), członkiem Finlandzkiego Tow. Leśnego i zarządu Polskiego Tow. Dendrologicznego oraz radcą Krakowskiej Izby Rolniczej. Dn. 18 IV 1934 uhonorowany został tytułem doktora honoris causa nauk leśnych SGGW (niektóre opracowania podają błędną informację także o doktoracie honorowym UJ). Dn. 30 XI 1935 przeszedł na emeryturę, ale jeszcze przez dwa lata prowadził wykłady na UJ. W l. 1936–7 był delegatem PAU do Komitetu Naukowego Leśnego w Radzie Nauk Ścisłych i Stosowanych, koordynującej pracę naukową w całej Polsce. Na emeryturze mieszkał w Zakopanem we własnej willi «Ornak» (ul. Grunwaldzka 20), którą zbudował w r. 1902 w stylu zakopiańskim; tam napisał ostatnie książki Las tatrzański (Zakopane 1936) i Lasy w Polsce przedrozbiorowej i w okresie niewoli (W. 1938). Przygotowywał też syntezę całej swojej wiedzy o lesie, pt. Życie drzew i lasu. Nie ukończył jej jednak załamany niespodziewaną śmiercią syna Mariana i zebrane materiały przekazał Władysławowi Szaferowi (w r. 1964 złożone zostały w Zakł. Dendrologii i Pomologii PAN w Kórniku). Do przyrody miał S. stosunek emocjonalny, wchodząc do lasu mówił: «Trzeba zdjąć kapelusz, bo las to kościół». O jego metodzie nauczania W. Szafer napisał: «Czynił to w taki sposób, że skojarzenie pozytywnej wiedzy o lesie z uczuciowym do niego stosunkiem zjawiało się zawsze samo, w sposób naturalny, niemal niedostrzegalny». S. zmarł 17 VIII 1942 w Zakopanem i tam został pochowany w grobie rodzinnym na Starym Cmentarzu. Odznaczony był Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta (1923).

W małżeństwie zawartym 14 II 1893 z Agnieszką z Walczaków (31 XII 1867– 1951), nauczycielką koronkarstwa, miał S. sześcioro dzieci: Mariana, botanika (zob.), Adama Gwidona, lekarza (zob.), Stanisława, geologa (zob.), Witolda Gwidona (12IX 1902 – 15 VIII 1989), przed drugą wojną światową urzędnika Pocztowej Kasy Oszczędnościowej i taternika, żołnierza Armii Polskiej w ZSRR, potem II Korpusu Polskiego, po wojnie osiadłego w Australii, Jana Seweryna, malarza (zob.), i Zofię (ur. 1909), zamężną Klimczakową.

Dn. 7 XI 1965, dla uczczenia setnej rocznicy urodzin S-ego, PTL zorganizowało w Zakopanem uroczystą sesję naukową, na willi «Ornak» odsłonięto poświęconą mu tablicę z brązu i jego imieniem nazwano rezerwat ścisły w Dolinie Białego na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. W r. 1966, decyzją Min. Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, jego imię nadano też Zespołowi Szkół Leśnych w Warcinie (pow. miastkowski) na Pomorzu, umieszczając na budynku szkolnym pamiątkową tablicę.

 

Szymański B., Bibliografia osobowa Stanisława Sokołowskiego, „Sylwan” 1965 nr 6 s. 13–20; Mała encyklopedia leśna, W. 1991 (fot.); Radwańska-Paryska Z., Paryski W., Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 1995 (fot.); Biogramy uczonych pol., cz. V (fot.); Peretiatkowicz-Sobeski, Współcz. kultura pol.; Słownik biograficzny techników polskich, W. 1989 z. 1; Słownik biograficzny Żywiecczyzny, Żywiec 1995 I; Słown. biologów; Słownik polskich towarzystw naukowych, Wr. 1978 I; Who’s Who in Central and East-Europe 1933/34, Ed. S. Taylor, Zurich 1935; Nieciowa, Członkowie AU oraz PAU; Zdebski J., Stary Cmentarz w Zakopanem. Przewodnik biograficzny, W.–Kr. 1986; – Brzozowski S., Dzieje Krajowej Szkoły Gospodarstwa Lasowego w latach 1874–1921, Studia i Mater. z Dziej. Nauki Pol., S. B, W. 1984 z. 32 s. 53–5, 64, 78–9 (częściowa bibliogr.); tenże, Studia rolnicze, leśne i weterynaryjne Polaków w Wiedniu od XVIII do XX wieku, Wr. 1967; Czekanowski J., Pięćdziesięciolecie rozwoju Polskiego Towarzystwa Przyrodników imienia Kopernika, „Kosmos” T. Jubileuszowy 1875–1925, Kr. 1928; Długołęcka L., Pinkwart M., Zakopane. Przewodnik historyczny, W. 1988; Dzieje lasów, leśnictwa i drzewnictwa w Polsce, W. 1965; Dzieje studiów rolniczych w Krakowie 1890–1962, Kr. 1965 s. 188; Dziesięciolecie Polski Odrodzonej, (fot.); Fierich J., Kosiek Z., Wydział Rolniczy Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1934–1945, Studia i Mater. z Dziej. Nauki Pol., S. B, W. 1963 z. 8; Hist. Nauki Pol., IV; Hochstim M., Prof. Stanisław Piotr Sokołowski (1865–1942), „Zesz. Nauk. Akad. Roln. w Kr.” 1976 nr 117, S. Historia Rolnictwa z. 3 s. 139–43; Jackowski J., Ogród leśno-doświadczalny prof. St. Sokołowskiego w Mariówce k. Lwowa, „Sylwan” 1947 s. 132–9; Kasprzyk S., Dzieje Polskiego Towarzystwa Leśnego 1882–1982, W. 1984 (fot.); Kozikowski K., Stulecie otwarcia Wyższej Szkoły Lasowej 1874–1974, „Sylwan” 1974 nr 2 s. 7–9 (fot.), 13, 15 (fot. zbiorowa), 17–18; Kryczyński W., Sto lat studiów leśnych we Lwowie, tamże 1974 nr 1 s. 45–8; Księga pamiątkowa SGGW, (1937) (fot.); toż (1958) (fot.); Leśnictwo polskie w okresie drugiej wojny światowej, W. 1967; Miklaszewski J., Uroczystość promowania prof. Stanisława Sokołowskiego na honorowego doktora nauk leśnych, „Sylwan” 1934 nr 7–8 s. 230–9; Nauki leśne w Polsce 1920–1970, Red. A. Żabko-Potopowicz, Wr. 1977; Partyka T., Z uroczystości zakopiańskich, „Sylwan” 1966 nr 7 s. 78–80; Polska Akademia Umiejętności 1872–1952. Nauki lekarskie, ścisłe, przyrodnicze i o ziemi, Wr. 1974; Politechnika Lwowska 1844–1945, Wr. 1993; Profesorowie i docenci Studiów Rolniczych w Krakowie 1890–1990, Kr. 1990; Smólski S., Setna rocznica urodzin prof. Stanisława Sokołowskiego, „Nauka Pol.” R. 14: 1966 nr 5 s. 122–9 (fot.); Studia rolnicze w Krakowie (1890–1964) w 600-lecie Uniwersytetu Jagiellońskiego, W. 1965 s. 165–6 (fot.); Szafer W., Stanisław Sokołowski, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1865–1942, „Sylwan” 1965 nr 6 s. 1–12 (fot.); Szczerbowski I., Pamiętnik dwudziestopięcioletniej działalności Galicyjskiego Towarzystwa Leśnego 1882–1907, Lw. 1907 s. 65–6, 79, 222; Szymański B., Badania naukowe z zakresu leśnictwa w Polsce w okresie międzywojennym (1918–1939), „Prace Inst. Badawczego Leśnictwa” 1975 nr 491; Tatrzański Park Narodowy, Red. W. Szafer, Kr. 1962; Twórcy i organizatorzy leśnictwa polskiego na tle jego rozwoju, W. 1974; Zarys dziejów nauk przyrodniczych w Polsce, W. 1983; Zespół Szkół Leśnych im. prof. S. Sokołowskiego w Warcinie 1946–1996, Red. W. Lesner, Słupsk 1996 s. 77–9; – Jost H., Zakopane czasu okupacji (wspomnienia), W. 1989; Czwarte sprawozdanie dyrekcji c.k. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za r. szk. 1879, Kr. 1879 s. 39; Sokołowska-Kulczycka A., Oni widzieli inaczej. Wspomnienie o Stanisławie Sokołowskim i jego synach Marianie i Adamie, „Pam. Tow. Tatrzańskiego” T. 7: 1998 s. 163–5 (fot.), 167–9; Sprawozdanie Krajowej Szkoły Koronkarskiej w Zakopanem za okres od roku 1886 do roku 1894, Kr. 1894 s. 14 (dot. żony); Szafer W., Wspomnienia przyrodnika, Wr. 1973; – „Chrońmy Przyr. Ojczystą” 1986 z. 1 s. 38–9 (fot.); „Przyr. Pol.” 1972 nr 6 s. 8–9 (fot.); „Roczn. PAU” 1930/1, [1932] s. XXXVII–VIII (częściowa bibliogr.), 1939/45, [1946] s. 107–8; „Sylwan” 1947 s. 7–10 (wspomnienie pośmiertne W. Szafera, fot.); „Wierchy” R. 17: 1947 s. 11 (nekrolog); – AAN: Kancelaria Cywilna Naczelnika Państwa, T. 97 k. 125–126; Arch. PAN w Kr.: Zespół „Korespondencja Sekretarza Generalnego”, teczka S-ego w aktach członkowskich; Arch. UJ: sygn. S II 619 (teczka osobowa S-ego, fot.); B. Jag.: rkp. Przyb. 10/63, Przyb. 764/76; B. Ossol.: rkp. 14315/II s. 213–214.

Stanisław Tadeusz Sroka

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Jan Seweryn Sokołowski

1904-08-28 - 1953-12-02 malarz
 

Marian Piotr Sokołowski

1894-02-22 - 1939-01-18 botanik
 

Stanisław Euzebiusz Sokołowski

1900-08-14 - 1990-04-03 geolog
 

Adam Gwido Sokołowski

1898-09-12 - 1984-02-01 lekarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zbigniew Bolesław Herbert

1924-10-29 - 1998-07-28
poeta
 

Karol Adwentowicz

1871-10-19 - 1958-07-19
aktor teatralny
 

Jan Kowalewski

1892-10-23 - 1965-10-31
oficer wywiadu wojskowego
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jadwiga Sikorska

1846-09-20 - 1927-12-20
pedagog
 

Stanisław Stroński

1882-08-18 - 1955-10-30
polityk
 

Edward Korniłowicz

1847-10-13 - 1909-11-15
psychiatra
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.