Stanisław z Krakowa, z Kórnika, potem z Poznania (XV/XVI w.), malarz.
Pochodził z Krakowa i zapewne w tamtejszym cechu zdobył wykształcenie malarskie. Ok. r. 1490 przeniósł się w Poznańskie, najpewniej z inicjatywy Macieja z Kobylina, profesora teologii i dziekana kolegiaty św. Floriana w Krakowie, a wówczas plebana kościoła parafialnego w Kobylinie. W r.n. zobowiązał się wykonać ołtarze (niezachowane) dla kościoła parafialnego w Kobylinie (atrybucja Józefa Nowackiego wydaje się w pełni uzasadniona); S. był określony wówczas jako «Stanislaus de Cracovia nunc de Poznania». Następnie był związany z bp. poznańskim Urielem Górką i z jego rezydencją w Kórniku pod Poznaniem. Dworski charakter statusu malarza w Kórniku potwierdzają późniejsze kontakty S-a z rodziną Górków; mogą one uzasadniać tezę Leszka Hajdukiewicza o zaangażowaniu S-a do prac malarskich przez następcę Górki, bp. Jana Lubrańskiego.
Jako S. z Kórnika był po raz pierwszy odnotowany w poznańskich aktach biskupich w r. 1494, następnie pojawił się w aktach konsystorza poznańskiego 17 I 1497, kiedy podjął zobowiązanie dłużne na 5 fl. węgierskich wobec altarysty w katedrze poznańskiej i pisarza grodzkiego poznańskiego Andrzeja z Drzążna (akt miał miejsce w poznańskiej kanonii Zygmunta Korzboka z Kamieńca, który wraz z altarystą Adamem ze Stawiszyna występował jako poręczyciel). W r. 1499, jeszcze jako «pictor de Curnyk», S. miał proces za nieukończenie na czas (rozpoczętych trzy lata wcześniej) dwóch ołtarzy dla kościoła Bernardynów w Kobylinie. Z zespołu czterech zapisek, które dokumentują przebieg sporu o zwłokę, przedostatnia z 17 X t.r. informuje o dokonanych przenosinach malarza do Poznania i o nabyciu przez niego praw miejskich («domicilium suum de Curnyk in Poznań mutavit et in civitate poznaniensi se collocavit et statuerit»); wyjaśnia to, dlaczego w finalnej umowie z 8 IV 1500 pisze się on już «de Poznania». S. «pictor de Cracovia» wraz z żoną Katarzyną, określeni jako mieszczanie z Poznania, zobowiązali się 23 X r.n. zwrócić 20 fl. węgierskich Marcinowi z Unii, dworzaninowi kaszt. spicymirskiego Łukasza z Górki; świadczy to o trwających wciąż związkach artysty z dworem Górków.
Nie są bliżej znane prace S-a. Oprócz ołtarzy z Kobylina, prawdopodobna jest atrybucja ołtarza z kościoła parafialnego w Dolsku; hipoteza ta jest oparta na monicie z 10 III 1508 dziekana poznańskiego Jana z Łukowa, fundatora i plebana dolskiego kościoła, o zakończenie pracy, której podjął się «Stanislaus de Poznania». Zachowana tablica główna z tego ołtarza, przedstawiająca «Santa Conversazione» (wł. Muz. Narod. w P.) i kwatera ze skrzydła ze św. Stanisławem, a na odwrociu z Chrystusem Bolesnym (Muz. Archidiec. w P.), wykazują przynależność do kierunku idealistycznego w malarstwie małopolskim końca XV w., wpływy «Mistrza tryptyku z Blizanowa», a także znajomość zdobyczy «stylu lśniącego». S., wyodrębniony przez Józefa Nowackiego, był niesłusznie utożsamiony ze Stanisławem Skórką, malarzem działającym w Krakowie i Poznaniu, oraz ze Stanisławem Świetlikiem z Krakowa, malarzem cechowym czynnym w Poznaniu w r. 1490. Status zawodowy S-a można określić jako serwitoriat biskupi. Nie jest znana data śmierci S-a, ostatnia wzmianka o nim pochodzi z 10 III 1508.
Żoną S-a była Katarzyna, nie są znane informacje o potomstwie.
PSB (Lubrański Jan); – Wetesko L., Maior Polonia sacra. Sztuka sakralna w średniowiecznej Wielkopolsce. Historia pewnych tematów. Katalog wystawy, Gniezno 1997 s. 82 poz. kat. C 29; – Białłowicz-Krygierowa Z., Malarz Stanisław z Poznania – twórca tryptyku z Dolska. Przyczynek do historii środowiska malarskiego w Poznaniu u schyłku gotyku, „Studia Muz.” T. 15: 1992 s. 49–85, Aneks poz. 1, 3–9; Karłowska-Kamzowa A., Późnogotyckie snycerstwo i malarstwo w Poznaniu, tamże T. 12: 1977 s. 39 przyp. 8; Labuda A. S., Malarstwo tablicowe w Wielkopolsce. Szkice do dziejów kształtowania się środowiska artystycznego na przełomie średniowiecza i czasów nowych, w: Malarstwo gotyckie w Wielkopolsce. Studia o dziełach i ludziach, Red. A. S. Labuda, P. 1994 s. 68–71, 88, 110, 113–14; Nowacki, Dzieje archidiecezji pozn., I 120 przyp. 125, II 411 przyp. 18, 493 przyp. 19; Secomska K., Wielkopolska czy Kraków? Geneza stylu Mistrza z Warty, w: Malarstwo gotyckie w Wielkopolsce, Red. A. S. Labuda, P. 1994 s. 170–1, 180–1, 184–5, 191; – Acta capitulorum, II nr 1551; Mon. M. Aevi, XIII, XVI, XVIII.
Zofia Białłowicz-Krygierowa