INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tadeusz Popowski     

Tadeusz Popowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1982-1983 w XXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Popowski Tadeusz (1868–1930), inżynier technolog, przemysłowiec, działacz gospodarczy, organizator przemysłu hutniczego. Ur. 19 III w Litynie na Podolu, był synem Romana, ziemianina, i Marii z Janowskich. Osierocony w latach młodzieńczych ukończył, zarobkując korepetycjami, szkołę średnią w Równem (1885) oraz Instytut Technologiczny w Petersburgu w r. 1890. Pracę zawodową rozpoczął jako konstruktor w fabryce parowozów w Wiener Neustadt pod Wiedniem, potem był konstruktorem taboru przy zarządzie budowy kolei Mohylewsko-Nowosielskiej (Żmerynka–Mohylew–Nowosielce) na Ukrainie z siedzibą w Petersburgu i następnie kierownikiem nadzoru budowy wagonów i parowozów w fabrykach rosyjskich dla tejże kolei, należącej do Dróg Żelaznych Południowo-Zachodnich w Rosji. W r. 1894 został P. przedstawicielem na Rosję (w Moskwie, później w Petersburgu) Zakładów Ostrowieckich. Reprezentował także hutnictwo polskie w Radzie Zjazdów Tow. Przemysłowców w Petersburgu. W r. 1899 P. przyjechał do Królestwa Polskiego. Pracował w zakładach metalurgicznych w Ostrowcu Świętokrzyskim (Tow. Akc. Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich), gdzie wykazał duże zdolności fachowe i organizacyjne. W r. 1905 został powołany do zarządu Zakładów Żyrardowskich i jednocześnie objął stanowisko dyrektora naczelnego Zakładów Ostrowieckich w Warszawie, którymi zarządzał do r. 1924; od tego czasu był wiceprezesem zarządu Spółki Akc. Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich. Po kilku latach pracy dysponował częścią (niezbyt wielką) pakietu akcji tego Towarzystwa. Jako długoletni dyrektor jednego z największych wówczas przedsiębiorstw metalurgicznych w kraju (obecnie: Huta im. Marcelego Nowotki w Ostrowcu) P. wykazał wielki talent organizacyjny, energię i inicjatywę. Przedsiębiorstwo oprócz produkcji metalurgicznej uruchomiło w r. 1923 dla potrzeb kolejnictwa polskiego wytwórnię wagonów towarowych i części dla nich, a nadto eksploatowało kopalnie rudy żelaznej w Niekłaniu i Parczewie oraz dbało o okoliczne lasy (słynna hodowla topoli niekłańskich). W pracach swych P. miał tu dużą pomoc ze strony doświadczonego kierownika technicznego Zakładów Ostrowieckich inż. Kazimierza Chrzanowskiego, długoletniego dyrektora huty i wytwórni parowozów w Ługańsku na południu Rosji.

P. działał w wielu organizacjach przemysłowych, gospodarczych i społecznych. Przed pierwszą wojną światową był współorganizatorem Tow. Przemysłowców Król. Pol. i członkiem jego zarządu oraz Warszawskiego Stowarzyszenia Dozoru nad Kotłami Parowymi, członkiem Rady Zjazdu Przemysłowców Górniczych Król. Pol. oraz członkiem Sekcji Górniczo-Hutniczej Tow. Popierania Rosyjskiego Przemysłu i Handlu. Był też członkiem Warszawskiego Komitetu Giełdowego (1911–21) i Urzędu Starszych Zgromadzenia Kupców m. Warszawy. Podczas pierwszej wojny światowej P. wszedł do Komitetu Obywatelskiego m. Warszawy. W niepodległej Polsce współorganizował Centralny Związek Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów («Lewiatan»), został następnie wiceprezesem jego rady i reprezentował go w Radzie Handlowo-Przemysłowej przy Min. Przemysłu i Handlu. Był też (1920–3) wiceprezesem Związku Polskich Hut Żelaznych, związanych z agendami (Centralą Zakupu Złomu, Centralą Handlową, Związkiem Eksportowym i Syndykatem Polskich Hut Żelaznych) i wiceprezesem Związku Polskich Wytwórców Wagonów i Parowozów. W r. 1929 był członkiem wielkiego komitetu Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu. Poza tym był P. jednym z założycieli i pierwszym przewodniczącym zarządu Tow. Kredytowego Przemysłu Polskiego oraz członkiem rady Związku Ubezpieczeniowego Przemysłowców Polskich. Działał także przez pewien czas w radach nadzorczych Banku Handlowego, Banku Śląskiego i Banku Grodzieckiego, w zarządzie Tow. Kopalń Węgla i Zakładów Przemysłowych oraz pełnił funkcję prezesa rady Stow. Dozoru Kotłów Parowych w Warszawie i wchodził do zarządu Warszawskiej Spółki Budowy Parowozów i Mirkowskiej Fabryki Papieru w Jeziornie. Od r. 1920 był dożywotnim członkiem Tow. Biblioteki Publicznej w Warszawie. Należał do Koła Warszawskiego Stow. Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych oraz do Koła Inżynierów Technologów Petersburskich przy Stow. Techników Polskich w Warszawie. Krótko przed śmiercią został wybrany na prezesa rady nadzorczej Tow. Pomocy Studentom Politechniki Gdańskiej z siedzibą w Warszawie.

Politycznie P. był związany przed pierwszą wojną światową z Ligą Narodową. W listopadzie 1922 został wybrany do Senatu RP z listy Związku Ludowo-Narodowego w okręgu kielecko-radomskim i piastował ten mandat do końca kadencji (1927). W Senacie był członkiem Komisji Gospodarstwa Społecznego oraz Komisji Parlamentarnej Klubu Związku Ludowo-Narodowego. Podpisał w r. 1927 zbiorową odezwę sfer gospodarczych (m. in. z Piotrem Drzewieckim, Zdzisławem Lubomirskim, Edwardem Natansonem, Tadeuszem Sułowskim i Andrzejem Wierzbickim) w sprawie poprawy rządów parlamentarnych (druk. w „Kur. Warsz.” 1927 nr 350). Zmarł 9 XII 1930 w swoim majątku Ruszki pod Kutnem (nabytym w r. 1905), a pochowany został na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (kwatera 17–17).

P. był żonaty dwukrotnie: z Marią z Grochowskich, i z nie znaną z imienia Morawską; miał pasierba Ryszarda Morawskiego.

Z inicjatywy firm i osób zaprzyjaźnionych z P-m utworzono uchwałą Zarządu Zakładów Ostrowieckich z dn. 9 XII 1933 fundację im. T. P-ego, przeznaczoną na inicjowanie i popieranie działalności na rzecz społecznego i gospodarczego rozwoju Polski; dzięki fundacji m. in. w Muzeum Techniki i Przemysłu w Warszawie zorganizowano salę z Działem Bezpieczeństwa i Higieny Pracy imienia T. P-ego. Nakładem Zakładów Ostrowieckich wydano publikację pt. „Tadeusz Popowski (1868–1930) i fundacja jego imienia” (W. 1933).

 

Encyklopedia historii gospodarczej Polski, W. 1981; Mościcki-Dzwonkowski, Parlament RP 1919–27, s. 81 (tabl. VIII, fot.), 133–4 (życiorys); Rzepeccy, Sejm i Senat 1922–7, s. 425 (fot.), 427–8, 537, 538; Biblioteka Publiczna w Warszawie w r. 1918. Lista członków; toż w r. 1920; Spis instytucji bankowych, towarzystw akcyjnych, kooperatyw oraz firm handlowych na r. 1923, W. 1923 s. 240; Wawrykiewicz E., Spis techników w guberniach Królestwa Polskiego, W. 1899; – Bilans handlowy Królestwa Polskiego, W. 1916; Bocheński A., Wędrówki po dziejach przemysłu polskiego, W. 1969 II 220–1, 225, 235; Dzik A., Hutnictwo żelazne w Polsce, W. 1931; Jaros J., Dzieje polskiej kadry technicznej w górnictwie (1136–1976), Kr. 1978; Kozicki S., Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964; Księga pamiątkowa inżynierów, s. 95; Kuropatwiński F., Krótki zarys dziesięcioletniej działalności Koła Inżynierów Technologów Petersburskich przy Stowarzyszeniu Techników Polskich. Lata 1928–1938, W. 1939; Przemysł górniczy i hutniczy w Królestwie Polskim, W. 1918; Pustuła Z., Początki kapitału monopolistycznego w przemyśle hutniczo-metalowym Królestwa Polskiego (1882–1900), W. 1968; Regulski J., Blaski i cienie długiego życia, W. 1980; Szulc E., Warszawskie cmentarze ewangelickie, W. 1979; Tadeusz Popowski (1868–1930) i fundacja jego imienia, W. 1933 (życiorys, fot.); Wyszomirska O., Przemysł i klasa robotnicza Ziemi Radomsko-Kieleckiej 1870–1914, W. 1970 s. 101, 102, 181; Zwoliński K., Zakłady Żyrardowskie w latach 1885–1915, W. 1979; – Jeziorański L., Księga adresowa przemysłu fabrycznego w Królestwie Polskim, W. 1904 nr 499; toż, 1905 nr 486 i 1906 nr 488; Kalendarzyk polityczno-historyczny m. stoł. Warszawy na r. 1916, W. 1916; toż na r. 1917, W. 1917; Rocznik Informacyjny o Spółkach Akcyjnych w Polsce za r. 1929 nr 143, 176, 302; Rocznik Stow. Pol. Inżynierów Górniczych i Hutniczych za r. 1930, s. 29; Rocznik Tow. Przemysłowców guberni Król. Pol. za r. 1911, s. 3; Sprawozdanie Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów, W. 1926 s. 36; toż za r. 1929 s. 81; toż za r. 1930 s. 79; Sroka A. R., Księga adresowa przemysłu, handlu i finansów, W. 1930 nr 2007; Stowarzyszenie Dozoru Kotłów w Warszawie. Sprawozdanie za r. 1925, W. 1926 s. 10; Wierzbicki A., Wspomnienia i dokumenty (1877–1920), W. 1957 s. 131, 148, 176–7 (fot.), 183–7, 193, 219, 244; – „Biul. Muz. Przemysłu i Techn.” 1936 nr 3 s. 7, 1938 nr 6 s. 57; „Hutnik” 1931 nr 1 s. 1–2 (życiorys, fot., autograf P-ego); „Kur. Warsz.” 1927 nr 350 s. 2–3, 1930 nr 338, 339, 341 (nekrolog), nr 340 (wspomnienie pośmiertne), nr 348 (dod. ilustr., fot.); „Przegl. Elektrotechn.” 1932 s. 285; „Przegl. Gosp.” 1930 nr 11 s. 504, nr 24 s. 1011 (wspomnienie A. Wierzbickiego nad grobem P-ego), 1012 (życiorys); „Przegl. Górn.-Hutn.” 1931 nr 2 s. 134–5 (życiorys, fot.); „Przegl. Techn.” 1916 s. 240, 1920 s. 129; „Przem. Krajowy” 1912 nr 9 s. 4, 12, nr 22 s. 11, 1913 nr 6 s. 10, 11, nr 8 s. 6, 7, 12, nr 9 s. 9, nr 12 s. 7; „Świat” 1930 nr 52 s. 20 (fot.); – Arch. Paraf. Ewang.-Augsb. w W.: Akta stanu cywilnego z r. 1930, zgony nr 267; WAP w Kielcach: Akta urzędu woj. kieleckiego z l. 1919–1939, sygn. 12839–12986 (Spółka Akc. Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich. Sprawozdanie z produkcji, projekty urządzeń przemysłowych z l. 1924–35);– Życiorys T. P-ego nadesłany przez Spółkę Akcyjną Wielkich Pieców Ostrowieckich w dn. 29 VI 1932 w Materiałach Red. PSB; – Bobiński J., Moje wspomnienia, [1960] II 101, III 186–7 (mszp. w posiadaniu córki Heleny Bobińskiej-Kujawskiej w W.); – Informacje Jana Cholewińskiego, Mieczysława Iwaszkiewicza i Zdzisława Sidora z Huty im. Nowotki w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Jerzy Kubiatowski

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.