INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Tadeusz Smoluchowski  

 
 
1868-05-15 - 1936-05-10
Biogram został opublikowany w latach 1999-2000 w XXXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Smoluchowski Tadeusz (1868–1936), chemik, alpinista i taternik, pionier narciarstwa w Polsce. Ur. 15 V w Wiedniu, był synem Wilhelma, prawnika, kierownika działu ds. polskich w kancelarii cesarza Franciszka Józefa I, i Teofilii ze Szczepanowskich, siostry Stanisława Szczepanowskiego, ekonomisty, pioniera przemysłu naftowego w Polsce, starszym bratem Mariana (zob.).

Po ukończeniu Collegium Theresianum w Wiedniu i studiach na tamtejszym uniw. S. uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie nauk chemicznych, po czym dalej specjalizował się na politechn. w Zurychu. Podczas studiów od r. 1884 wspinał się w Alpach i w l. 1890–4 wraz z bratem Marianem należał do czołowych alpinistów, dokonując szesnastu pierwszych wejść w Alpach Wschodnich, m.in. na Grösser Rotstein, Schluderzahn, Dritte Eisspitze, Höchste Rotspitze, Gamsburg, Sas dal Lec, Pic Ciadazes, wschodni Cirspitze, północny i południowy Gabelspitze, oraz wytyczając dwadzieścia cztery nowe drogi, m.in. pierwsze trawersowanie Fünffingerspitze; potem (do r. 1928) wspinał się tylko dorywczo. Uprawiał też od r. 1882 narciarstwo w Alpach. Wg W. Rickmera-Rickmersa S. był wynalazcą okularów lodowcowych dla alpinistów. Nadto od r. 1885 wspinał się w Tatrach, uczestnicząc m.in. w wejściu nową drogą od północnego zachodu na Sławkowski Szczyt przez Warzęchowy Przechód.

Po studiach, ok. r. 1895, S. za namową S. Szczepanowskiego, zainteresował się przemysłem naftowym i przeniósł do Galicji, gdzie został chemikiem, potem dyrektorem rafinerii nafty w Peczeniżynie pod Kołomyją (do r. 1901), następnie pracował w Borysławiu (do r. 1907) i we Lwowie (do r. 1914). Po przybyciu do Galicji stał się pionierem narciarstwa w Karpatach Wschodnich, dokonując pierwszych wejść zimowych, w r. 1900 na Bliźnicę (1883 m) w paśmie Świdowca, w r. 1909 na Sywulę (1815 m) w Gorganach, w r. 1911 na Mihailecul (1926 m) i Faracul (1961 m) w Karpatach Marmaroskich oraz inne szczyty, także w Czarnohorze i Bieszczadach, często wspólnie z bratem Marianem, Maksymilianem Dudrykiem, Zygmuntem Hetperem, Zygmuntem Klemensiewiczem, Romanem Kordysem, Mieczysławem Lerskim i Jerzym Maślanką. W r. 1907 był współzałożycielem (potem także prezesem) pierwszego w Polsce klubu narciarskiego – Karpackiego Tow. Narciarzy we Lwowie. T.r. został też członkiem Sekcji Turystycznej Tow. Tatrzańskiego i uprawiał turystykę narciarską w Tatrach (od r. 1909).

Po wybuchu pierwszej wojny światowej S. wstąpił w sierpniu 1914 do formowanego we Lwowie Legionu, który rozwiązał się po odmowie złożenia austriackiej przysięgi wojskowej w 2. poł. września t.r. W czasie wojny był szefem Referatu Przemysłowego (Gewerbliches und sozialpolitisches Referat) przy austriackim Generalnym Gubernatorstwie (Gen. Gub.) w Lublinie. Referatem tym – jak wspominał Kazimierz Władysław Kumaniecki – «kierował doskonale» i «dokładał wszelkich sił, żeby paraliżować próby niszczenia urządzeń technicznych przez władze wojskowe nie podlegające szefowi cywilnemu». Jako komisarz rządowy z ramienia Gen. Gub. S. współdziałał do r. 1917 w pracy Rady Nadzorczej Polskiej Centrali Handlowej (która m.in. starała się o możliwie największy zakup towarów żywnościowych i pierwszej potrzeby dla ludności). W zorganizowanych przez Krajowy Komisariat Cywilny Gen. Gub. Wojskowego w Lublinie kursach dla wykształcenia polskich urzędników administracyjnych (1917–18) wykładał geografię ziem polskich.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w r. 1918 S. zamieszkał w Poznaniu, gdzie pracował kolejno jako kierownik, potem dyrektor działu przemysłowego Banku Związku Spółek Zarobkowych (do r. 1925), dyrektor firmy «C. Hartwig» S.A. (do r. 1929) oraz członek zarządu i dyrektor firmy samochodowej «Brzeskiauto» S.A. Ponadto w r. 1921 był założycielem i do śmierci prezesem poznańskiego oddziału Polskiego Tow. Tatrzańskiego, a w l. 1923–34 członkiem jego Zarządu Głównego. Działał też w Polskim Tow. Krajoznawczym i jako założyciel jego Sekcji Kajakowej w Poznaniu, uprawiał i propagował tę formę turystyki na wodach nizinnych.

S. opublikował kilka prac na tematy alpinistyczne i narciarskie, był m.in. autorem rozdziału o wspinaczkach skalnych pt. Das Bergsteigen in den Voralpen w podręczniku alpinizmu C.T. Denta „Hochtouren” (Leipzig 1893), poradnika dla młodzieży wspólnie z Janem Kilarskim Wycieczki dookoła Poznania (P. 1930) i artykułu Koleby w Złomiskiej „Zatoce” („Taternik” 1931 nr 4). Jubileusz 50-lecia swojej działalności alpinistycznej uczcił wejściem (w wieku 67 lat) na Świnicę w Tatrach. Zmarł 10 V 1936 w Kościanie, pochowany został na cmentarzu w Poznaniu-Górczynie.

W małżeństwie z Marią z Guttenbergów (Gutenbergów), Austriaczką z Innsbrucka, miał S. dwie córki i syna Wilhelma (zob.).

Po drugiej wojnie światowej imieniem S-ego nazwano «zielony» szlak turystyczny Rosnówko–Szreniawa (9 km) w Wielkopolskim Parku Narodowym.

 

Radwańska-Paryska Z., Paryski W., Wielka Encyklopedia Tatrzańska, Poronin 1995; – Chwaściński B., Z dziejów taternictwa. O górach i ludziach, W. 1979; Kordys R., Rozwój narciarstwa polskiego, „Taternik” 1909 z. 3 s. 55; Polskie pierwsze wejścia w Alpach, tamże 1931 z. 5–6 s. 137–9; W skałach i lodach świata. Na szczytach gór Europy, W. 1959 I (fot.); – Kumaniecki K.W., Czasy lubelskie. Wspomnienia i dokumenty (18 IV 1916 – 2 XI 1918), Kr. 1927; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1936: „Kur. Pozn.” nr 222, 226, 228, 230 (J. Młodziejowski, fot.), „Oesterreichische Alpenzeitung” nr 1173 (W. Rickmer-Rickmers), „Taternik” nr 5 s. 158–9 (Jan A. Szczepański), „Turysta w Polsce” nr 6 s. 13 (W. Krygowski), „Wierchy” t. 14 s. 266 (J.A. Szczepański); – Informacje Andrzeja Dzięczkowskiego z P.

Stanisław Tadeusz Sroka

 

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Edward Gierek

1913-01-06 - 2001-07-29
polityk
 

Adam Didur

1874-12-24 - 1946-01-07
śpiewak operowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Matecki

1896-12-04 - 1996-09-17
pułkownik dyplomowany
 

Jan Kudera

1872-06-18 - 1943-11-19
pisarz
 

Juliusz Faustyn Cengler

1828-02-15 - 1886-04-29
rzeźbiarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.