INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tadeusz (Tadé) Styka      Tadeusz Styka, frag. autoportretu olejnego z ok. 1925 r.

Tadeusz (Tadé) Styka  

 
 
1889-04-12 - 1954-09-11
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Styka Tadeusz (Tadé) (1889–1954), malarz.

Ur.12 IV w Kielcach, był synem Jana (zob.) i Lucyny z Olgiattich, starszym bratem Adama (zob.).

Artystyczną edukacją S-i od wczesnych lat zajmował się ojciec. Już jako czterolatek S. rysował z pamięci i wkrótce zaczął malować olejno; pierwsze jego prace w tej technice pokazano w r. 1899 na wystawie obrazów ojca we Lwowie. W r. 1899 był z ojcem m.in. w Warszawie, a w r. 1900 wyjechał z nim do Paryża, gdzie w l. 1900–2 uczył się w gimnazjum jezuitów. W r. 1901 na wystawie sztuki dzieci w paryskim Petit Palais pokazał rysunkowe i olejne studia koni oraz portrety, zdobywając pierwszą nagrodę. (Przewodniczący jury E. Carrière wezwał go na posiedzenie komisji dla sprawdzenia, czy nadesłane prace były wykonane samodzielnie, a S. pod okiem jurorów rysował wówczas z pamięci i z natury). Carrière, a także paryski sąsiad rodziny, J. J. Henner, obaj wybitni portreciści, wywarli decydujący wpływ na edukację S-i, która nie miała charakteru regularnych studiów. We wczesnej młodości S. z upodobaniem malował i modelował w glinie zwierzęta, zwłaszcza lwy; do rzeźbienia zachęcali go (wg relacji ojca) J. L. Gérôme oraz zaprzyjaźniony z Carrièrem A. Rodin. Z czasem S. zajął się niemal wyłącznie malarstwem portretowym, niekiedy wprowadzając sztafaż z wyobrażeniami zwierząt; przykładem był obraz Orfeusz (1908, Galeria Sztuki we Lw.), w którym tytułowemu bohaterowi zostały nadane rysy twarzy Ignacego Paderewskiego. W r. 1903 był S. najmłodszym uczestnikiem paryskiego Salonu, pokazując Portret Lwa Tołstoja (malowany wg fotografii lub na podstawie wizerunku wykonanego przez ojca). Za pokazany w r. 1904 Portret ojca otrzymał honorowe wyróżnienie. Jesienią t.r. towarzyszył ojcu w podróży do USA na wystawę światową w Saint Louis. Podczas pięciomiesięcznego pobytu w USA namalował Portret pani Parker.

W lutym 1905 wrócił S. z ojcem do Paryża, gdzie rozpoczął pracę nad obrazem Prometeusz oraz Portretem Hennera, ukończonym już po śmierci preceptora i wystawionym w r. 1906 na paryskim Salonie (oba obrazy wraz z kolekcją dzieł Hennera zakupiło muz. w Miluzie). Urządzona t.r. w Galerie Georges Petite’a wystawa ojca i syna odniosła sukces. Ojciec S-i nazwał willę w Garches koło Paryża francuską wersją imienia syna «Tadé», której ten używał, sygnując obrazy. Dzięki pozycji ojca i jego stosunkom, S., na poczekaniu rysujący portrety, szybko zyskiwał popularność, szeroką klientelę i zyskowne zamówienia w kręgach polityków (był przedstawiony m.in. prezydentom Francji E. Loubetowi i A. Fallièresowi), wielkiej finansjery, elit intelektualnych i artystycznych. Powstały wówczas m.in. Portret Camillea Flammariona, znanego astronoma (1908), Portret ojca w Garches, w stroju stylizowanym na tołstojowski (1908, Muz. Narod. we Wr.), pełen teatralnego wdzięku Portret baronowej O. de K. (1909) oraz alegoryczny Ikar (1909). Nieco późniejsze były wizerunki: dziennikarza i polityka Henri’ego Rocheforta (1911), malarza Aimé Morota przed klatką z lwami (1911) i zbiorowy portret trzech śpiewaków: Enrica Caruso, Titty Ruffo i Fiodora Szalapina (1912). Jesienią 1909 przyjechał S. z ojcem do Krakowa; ojciec zamierzał namalować wspólnie ze S-ą panoramę bitwy pod Grunwaldem i umieścić ją w Barbakanie; do realizacji tego pomysłu jednak nie doszło. W r. 1911 wystawił swe prace, razem z ojcem i bratem, w willi w Garches. W r. 1912 Rochefort opublikował krótki, bardzo pochlebny artykuł o S-ce w konserwatywno-prawicowej „La Patrie”. W r. 1913, razem z bratem Adamem, towarzyszył S. ojcu w prawie trzymiesięcznej podróży do Grecji i Włoch. Namalował wówczas kilka scen rodzajowych w plenerze, np. Wieczór na Kefalinii (muz. w Miluzie) i Świątynia w Delfach. W czerwcu i lipcu 1914 realizował w Gołuchowie zamówienie Adama Ludwika Czartoryskiego, malując jego portret w stroju polskim oraz portret jego żony, Marii Ludwiki z Krasińskich z synem Gustawem (oba w Muz. Narod. w P.).

W okresie paryskim S. uczestniczył regularnie w Salonach, wystawiał też swe obrazy, zazwyczaj wspólnie z ojcem i bratem Adamem – w Galerie de la Boëtie (1910, 1914), Galerie Bernheim (1912), Galerie de l’Elysée (1920), Galerie Georges Petit (1909, 1922, 1925). Poza Paryżem wystawy jego twórczości odbywały się przede wszystkim w USA: w Nowym Jorku, często w galerii Knoedlera (m.in. 1923) i w Chicago. Łatwość w posługiwaniu się środkami malarskimi, przy niewątpliwej psychologicznej przenikliwości, splotły się z czasem w twórczości S-i w manierę, w której charakteryzowana szeroką barwną plamą postać ukazywana była na płaskim, najczęściej neutralnym tle, zaznaczonym jedynie kolorem. Portretowane kobiety cechowała nienaturalna uroda i pretensjonalne pozy. Efektownym przykładem był Portret Poli Negri (1920, Muz. Narod. w W.). Malarstwo portretowe S-i część krytyki określała jako «sztukę konwenansu salonowego czy żurnala mód, wytwór dużych umiejętności kunsztu malarskiego i widocznej chęci podobania się» (F. Klein).

W r. 1929 zamieszkał S. w Nowym Jorku przy Central Park South, utrzymywał jednak nadal pracownię w Paryżu. Wkrótce potem nabył posiadłość w Ashley Falls w stanie Massachusetts. W l. 1930–1 obrazy S-i, jego brata Adama i nieżyjącego już ojca, pokazywano na Wystawie Okrężnej w Warszawie, Łodzi, Katowicach, Krakowie, Lwowie i Poznaniu. Wspólnie z bratem wystawiał w Warszawie w TZSP w r. 1936. S., określany przez polską prasę jako portrecista milionerów, namalował wówczas m.in. oficjalne wizerunki prezydentów USA: Herberta Hoovera (1930) i Franklina Delano Roosevelta oraz portrety: Paderewskiego (1930), Harry’ego Trumana (1934), księcia i księżnej Piemontu (1934), matki prezydenta Sary Roosevelt (1936), Konstantego Skirmunta (1935), Tadeusza Zielińskiego (1935) i Maurice Maeterlincka (1945). W r. 1942 w Nowym Jorku w Acquavella Gallery odbyła się zbiorowa wystawa S-i. Po drugiej wojnie światowej powstał m.in. Portret gen. Władysława Andersa (1950). S. zmarł 11 IX 1954 w Nowym Jorku, został pochowany na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale koło Los Angeles. Był odznaczony orderem francuskiej Legii Honorowej.

W małżeństwie (od r. 1929) z Doris (nazwisko panieńskie nieznane) miał S. córkę Wandę (ur. ok. 1930).

Pośmiertna wystawa dzieł S-i odbyła się w r. 1956 w Hammer Gallery w Nowym Jorku. Prace artysty znajdują się przede wszystkim we Francji (muzea w Miluzie i Nicei) i w USA (Muz. Narod. w Waszyngtonie), nieliczne w Polsce (w Muzeach Narod. w Poznaniu, Warszawie i Wrocławiu) oraz Lwowskiej Galerii Sztuki.

 

Autoportret z obrazem w dłoniach z r. 1907, olej., w Lwow. Galerii Sztuki; Autoportret z paletą z r. 1913, olej., wł. rodziny; Portret własny ok. r. 1930, olej., w Muz. Narod. w W.; – Bénézit, Dictionnaire (1966); Grajewski, Bibliogr. ilustracji; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Pol. Bibliogr Sztuki; Swieykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Thieme–Becker, Lexikon d. Künstler; Vollmer, Künstler Lexikon; W. Enc. Powsz. (PWN); Wielka Encyklopedia PWN, W. 2005 XXVI; – Catalogue des tableaux par Jan Styka et Tadé Styka, Georges Petit, Paris 1909; Exposition des oeuvres de Tadé Styka et Adam Styka. Galerie Georges Petit, Paris 1925; In propria persona. Malarzy polskich portret własny ze zbiorów Lwowskiej Galerii Obrazów. Katalog wystawy, Oprac. I. Chomyn, Kat. 1997 (reprod. autoporteretu z r. 1907); Malarstwo polskie XVII–XIX w. Obrazy olejne, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Wr. 1992; Malarstwo polskie od XVI do XX w. Katalog [b.m.r.w.]; Okrężna wystawa 1930/1931. Jan Styka, Tadé Styka, Adam Styka, Ł. 1930; Przewodnik po wystawie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych nr 110, W. 1936; Wystawa prac Jana, T. i Adama Styków. Katalog. TZSP, W. 1926; Wystawa zbiorowa śp. Jana Styki oraz synów Adama i T. i R. Radwańskiego, Miejska Galeria Sztuki, Ł. 1926; – Bartoszewicz K., Jan i Tadeusz Stykowie, „Nasz Kraj” 1907 z. 7 s. 262–3; Chołoniewski A., Dwaj Stykowie, „Świat” 1907 nr 10; Chomyn I., 150 arcydzieł malarstwa polskiego ze zbiorów Lwowskiej Galerii Sztuki, Sopot 2006; Czapliński C., The Styka Family Saga / Saga rodu Styków, New York 1988; Dangel F., W kowieńskim muzeum, „Kur. Warsz.” 1939 nr 30; Drohojowski J., Wystawa Styków, „Kultura” 1937 nr 5; Frycz K., Gawęda o Stykach, „Świat” 1926 nr 9; Gąsiorowski W., Stykowie, tamże 1911 nr 6; tenże, Wystawa Styków w Paryżu, tamże 1912 nr 13; Husarski W., Wystawa Tadeusza i Adama Styków, „Tyg. Ilustr.” 1926 nr 7; Klein F., Notatnik krakowski, Kr. 1965 s. 54; Kosiakiewicz W., Ostatnie obrazy obu Styków, „Świat” 1909 nr 25; Otrange-Mastai M. L., Tadé Styka, „Apollo” R. 62: 1955 s. 170–7; Piątkowski H., Prace T. Styki, „Tyg. Ilustr.” 1912 nr 15 s. 302; Pol. życie artyst. w l. 1890–1914; Pol. życie artyst. w l. 1915–39; Poprzęcka M., Polskie malarstwo salonowe, W. 1991 s. 22; Pożerski E., à propos de l’exposition des Styka, „Bulletin Polonais” 1910 nr 264 s. 199–201; Rochefort H., Cudowny młodzian, „Sztuka” (Lw.) T. 2: 1912 s. 112; Styka M., Styka A., Styka. The Art and Family Memories, [b.m.w.] 2005 (także tekst pol.); Treter M., Nowsze malarstwo polskie w Galerii Miejskiej we Lwowie, Lw. 1912; Vaudoyer J.-L., Tadé et Jan Styka (Galerie Georges Petit), „Chronique des Arts” 1909 nr 22; Wankie W., Obrazy T. Styki w Zachęcie, „Świat” 1923 nr 24; Witwicki W., O pewnej psychologii sukcesu. W związku z artykułem Boya o wystawie Styków, W. 1930; – „L’Art et les Artistes” R. 2: 1906/7 nr 15 s. 130; „Droits Homme” 1912 nr z 3 III; „Kur. Warsz.” 1912 nr 150, 1914 nr 13, 152; „Libre Parole” 1920 nr z 2 VI; „Panorama” 1930 nr z 15 VI i 29 VI; „Pion” 1934 nr 17; „Polonia” 1914 nr 12; „Sztuka” (Lw.) T. 1: 1911 s. 185, T. 2: 1912 s. 110–11; „Sztuki Piękne” R. 2: 1925/6 s. 282–5, R. 6: 1930 s. 119–20, R. 7: 1931 s. 62–4; „Życie i Sztuka” 1901 nr 26 s. 306, 1905 nr 19, 33.

Ewa Houszka

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.