INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tomasz Kalski (rzadziej in Kal, Skalski) h. Poraj     

Tomasz Kalski (rzadziej in Kal, Skalski) h. Poraj  

 
 
XIV w. - ok. 1438
Biogram został opublikowany w latach 1964-1965 w XI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 
Kalski (rzadziej in Kal, Skalski) Tomasz h. Poraj, czyli Róża (zm. 1438), kasztelan wiślicki. Ojcowizną jego była zapewne wieś Kał (dawniej Kały) w pow. brzezińskim (parafia Czarnocin), od której wziął nazwisko Kalski (i Skalski). Nie wiadomo, kiedy i gdzie się urodził. Wg relacji Długosza, K. w grupie polskich rycerzy wziął udział u boku ówczesnego króla węgierskiego Zygmunta Luksemburczyka w wielkiej bitwie z Turkami, stoczonej 28 IX 1396 r. pod Nikopolis i zakończonej klęską strony węgierskiej. Przez szereg następnych lat miał K. pozostawać w służbie rycerskiej u tegoż króla Zygmunta, otrzymując w zamian jakieś nie znane bliżej dobra. Kiedy w Polsce gotowano się do wielkiej wojny z zakonem krzyżackim, a Zygmunt Luksemburczyk deklarował się jako przeciwnik strony polskiej, K. wraz z innymi rycerzami polskimi, którzy jak on pozostawali na Węgrzech, nie bacząc na zachęcające obietnice Zygmunta i porzucając otrzymane od niego już wcześniej dobra, zdołał uzyskać zgodę tego króla na odejście i podążył do Polski. Z zasługującego w danym wypadku w pełni na wiarę przekazu Długosza znany jest udział K-ego w jednym z ważniejszych epizodów wojny z Zakonem, a mianowicie w stoczonej 10 X 1410 r., a zwycięskiej dla Polski, bitwie pod Koronowem. Władysław Jagiełło miał wynagrodzić grupie rycerzy, która opuściła Zygmunta Luksemburczyka, jej udział w wojnie z Zakonem. Zapewne więc i K. dostąpił jakiejś nagrody, choć nie wiadomo, co było jej przedmiotem. Być może w związku z tym uzyskał tenutę brzezińską. Już w styczniu 1412 r. miał bowiem «suum castrum» (z którego Rafał z Mikowa porwał mu synowicę, czyniąc nadto znaczne szkody); chodziło tu najprawdopodobniej o Brzeziny, bo w kilka lat później (1417 i 1418) K. pisał się: Tomasz z Brzezin, a w r. 1418 jako pan tego miasta wiódł spór z tamtejszą wójciną. W nieznanych okolicznościach i w nie wiadomym bliżej czasie, ale raczej pod koniec życia, nabył K. zamożną wieś Prawęcin w pow. opatowskim woj. sandomierskiego, od której pisał się nawet, choć wyjątkowo: Tomasz K. z Prawęcina. Na tej wsi legował, mocą królewskiego dokumentu, żonie swojej Katarzynie h. Morawa wielką sumę 500 grzywien szerokich groszy praskich z tytułu posagu. Katarzyna zaś, wnet po śmierci męża, kwotę tę zapisała klasztorowi benedyktynów na Św. Krzyżu, w związku z czym i wieś przeszła z czasem na własność tego konwentu.
 
W ostatnich latach życia uzyskał K. godność kasztelana wiślickiego; występuje na tym urzędzie począwszy od 1 X 1437 r., a mógł go osiągnąć nie wcześniej jak w r. 1430, ponieważ 27 III t. r. kasztelanem wiślickim był jeszcze Florian z Korytnicy. Jako kasztelan wiślicki K. podpisał i umocnił przywieszeniem swojej pieczęci akt zawiązanej z inicjatywy Zbigniewa Oleśnickiego 25 IV 1438 r. konfederacji 43 najwyższych dygnitarzy państwowych i kościelnych, w tej liczbie dwu książąt mazowieckich. Konfederacja ta brała w obronę sądy ziemskie przeciwko szlacheckiemu programowi reform, zmierzającemu m. in. do utworzenia specjalnego trybunału z szerszym przedstawicielstwem szlachty (i mającemu wnet znaleźć wyraz w konfederacji Spytka z Melsztyna), a nadto na dalszym planie konsolidowała siły do walki z ideologią i infiltracją husytyzmu. Tak więc K., który wyszedł najprawdopodobniej ze średniozamożnej szlachty, a rzemiosłem rycerskim i osobistymi zasługami dobił się zarówno pewnej fortuny, jak i wysokiej godności w hierarchii urzędów państwowych, znalazł się wśród przeciwników tego ruchu, który w walce z oligarchią magnacką i królem zaczynał torować za jego czasów drogę demokracji szlacheckiej.
 
K. zmarł między 25 IV 1438 r., kiedy przystąpił jeszcze do konfederacji Zbigniewa Oleśnickiego, a 28 VIII t. r., kiedy już wdowa po nim dokonała wspomnianego zapisu 500 grzywien na Prawęcinie.
 
 
Słow. Geogr., III 717; Boniecki; Niesiecki, V 19; Paprocki, 770; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; – Grodecki R., Konfederacje w Polsce XV w., „Spraw. PAU” T. 52: 1951 nr 10 s. 880–5; Kuczyński S., Wielka wojna z zakonem krzyżackim w latach 1409–1411, Wyd. 2., W. 1960 s. 290–1; Prochaska A., Herby bohaterów grunwaldzkich, „Mies. Herald.” R. 3: 1910 s. 90–4; tenże, Konfederacja Spytka z Melsztyna, Lw. 1887 s. 30 n.; Rozbiór krytyczny Annalium Poloniae Jana Długosza z lat 1385–1444, Wr. 1961 I 44, 45, 93, 128, 129; – Akta grodz. i ziem., V nr 55; Cod. epist. saec. XV, II nr 248; Długosz, Historia, III 513, IV 12, 100, 101; tenże, Liber benef., I 320, II 477, III 237; Kod. Mpol., IV nr 1344; Starod. Prawa Pol. Pomn., II nr 1276, 2718 c, 3302 a; Teki Pawińskiego, IV nr 2956, 3123, 3192; Zbiór dokumentów mpol., II nr 389, 402, 421, 532.
 
 
                                                                                                                                                                                                                                    Jerzy Wyrozumski
 
 
 
 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Wincenty Kot h. Doliwa

około 1395 - 1448-08-14
prymas Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Jan Sterz

2 poł. XIV - ok. 1435
burmistrz Chełmna
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.