INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Walenty Reszka starszy  

 
 
brak danych - 1557
Biogram został opublikowany w latach 1988-1989 r. w XXXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Reszka Walenty, właściwie Walenty ze Starogardu (gdańskiego) zwany Reszką (zm. 1557), lekarz, burmistrz poznański. Był synem Stanisława.

W r. 1499 R. zapisał się na Uniw. Krak., opłacając 2 gr wpisowego. Przebywał w Bolonii, gdzie uzyskał doktorat medycyny i w pocz. 1511 r. starał się tam o prawo wykładania. Jednocześnie prowadził praktykę lekarską, zapewne w bolońskim szpitalu św. Hioba. W Bolonii związał się z Pawłem Holszańskim, bpem łuckim; wraz z nim na przełomie l. 1512 i 1513 bawił w Rzymie, a potem wrócił z nim do Polski i towarzyszył mu na Wołyniu oraz w podróżach na Litwę i do Krakowa. Związki R-i z bpem Holszańskim potwierdzone są do r. 1517. niedługo potem osiadł w Poznaniu. O działalności R-i informuje jego pamiętnik diariuszowy (B. Jag., Cimelia Qu 5512). W r. 1520 nazwany został doktorem sztuk, prawa kanonicznego i medycyny, potem tytułowano go zazwyczaj doktorem obojga praw i medycyny. W r. 1520 kupił od pochodzącego z Poznania mieszczanina krakowskiego Mikołaja Zyta (Zeta) kamienicę w Rynku poznańskim (narożnik ul. Wrocławskiej). Najpóźniej wówczas osiadł w Poznaniu. W l. 1521–2 toczył o ową kamienicę spory ze zgłaszającym do niej prawo bliższości mieszczaninem poznańskim Janem Walkerem; spór przegrał i w r. 1522 odstąpił kamienicę Walkerowi, kupując jednocześnie od krawca Jana Schrama inną w Rynku (obecnie nr 43), a w cztery lata później drugą, sąsiednią (nr 42), obydwie na najbardziej prestiżowej pierzei Rynku, na wprost głównego wejścia do Ratusza. Już w r. 1522 był mężem Anny Reszkówny, córki nieżyjącego kramarza poznańskiego Tomasza Reszki, a pasierbicy rajcy Jana Wyleżyńskiego zwanego Reszką (zob. Reszka Jan). Wziął z nią posag 100 kóp gr i 50 fl. Najpewniej wówczas związał się z ojczymem swej żony, z którym odtąd często występował w Poznaniu. Nazywany przeważnie Walentym ze Starogardu, Starogardczykiem, coraz częściej potocznie określany był (po żonie) Reszką, i to określenie przyjęło się stopniowo jako nazwisko.

W r. 1527 wszedł R. po raz pierwszy do władz miejskich, od razu jako jeden z dwu burmistrzów, potem wybierany był współburmistrzem jeszcze na kadencje 1531/2, wiosnę i lato 1535, l. 1539/40–1541/2, 1543/4–1547/8 i 1554/5. Rzadziej bywał rajcą (1528/9, 1531/2, 1532/3, 1534/5 i 1535/6). Wydaje się, że miał duże wpływy i znaczenie w mieście. Od rady posłował (wraz z ojczymem żony) do Piotrkowa na sejm 1527/8 r., jeździł zaraz potem do Krakowa załatwiać tam sprawy cła miejskiego i zabudowy pustych placów w Poznaniu. Podobnie posłował do sejmu warszawskiego 1529 r. i w r. 1533 do króla, któremu referował spory miasta z Żydami. W mieście prowadził praktykę lekarską, leczył m. in. w r. 1538 bpa poznańskiego Jana, syna Zygmunta Starego. Przed zarazą panującą w Poznaniu w r. 1542 jako burmistrz schronił się aż w Gdańsku. Prowadził też jakieś interesy handlowe, m. in. w r. 1534 był w Wilnie jako plenipotent kupca poznańskiego Fryderyka Smalcza, dokonując operacji 100 łasztami popiołu. W latach co najmniej 1536–44 był z ramienia miasta opiekunem poznańskiego klasztoru dominikanów, od którego otrzymał w darze grunt przed bramą Wroniecką. Podobny przy bramie Wrocławskiej otrzymał w r. 1551 od miasta. Wedle Marii Wojciechowskiej posiadał też R. znaczną bibliotekę; w r. 1527 potwierdzony jest jako właściciel bliżej nieznanej „Kroniki świata”.

W r. 1549 zawarł R. umowę o przebudowę swej kamienicy w Rynku 43, w r. n. przebudowa była najpewniej ukończona. Pozostałości bogatego wyposażenia tej kamienicy, wedle wszelkiego prawdopodobieństwa pochodzące z czasów R-i, ale może jego syna, odkryte zostały niedawno: wspaniała sala na drugim piętrze w trzecim trakcie kamienicy, nakryta stropem kasetonowym z blisko setką pól ozdobionych plastycznymi głowami (zachowanych kilkanaście; import z północnych Włoch?). Prócz kamienic w Rynku miał R. ponadto trzy kamienice czynszowe przy ul. Żydowskiej.

Po śmierci Anny Reszkówny (nie żyła już w r. 1534), z którą miał syna, również Walentego, regularnie już zwanego Reszką (zob.), R. ożenił się po raz drugi (1534?) z jej stryjeczną siostrą Elżbietą, córką Piotra Reszki. W r. (przed?) 1546 ożenił się po raz trzeci z bliżej nieznaną Anną, której w t. r. zapisywał dożywocie na swoich nieruchomościach. Anna żyła jeszcze w r. 1564. R. zmarł w Poznaniu w r. 1557 (wg Starowolskiego: 15 III) i pochowany został w kościele paraf. Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, gdzie syn wystawić miał mu nagrobek. Treść epitafium przytoczona przez Szymona Starowolskiego jest zapewne własnym dziełem autora „Monumentów”, m. in. wiadomość, że R. zmarł, mając 96 lat, 3 miesiące i 12 dni.

Zapewne córką R-i, ale może wnuczką, była wspomniana ok. 1582 r. dominikanka poznańska Łucja Reszkówna, «córka Walentego burmistrza».

 

Kośmiński, Słown. lekarzów, s. 415; Maisel W., Wykazy poznańskich urzędników miejskich z XVI wieku, „Studia i Mater. do Dziej. Wpol. i Pomorza” T. 10: 1970 z. 1 s. 94 n.; – Mika M. J., Burmistrzowie poznańscy wieku XVI, „Kron. M. P.” R. 20: 1947 nr 1 s. 48–9; tenże; Udział Poznania w sejmach Rzeczypospolitej od końca XV w. do 1791 r., „Studia i Mater. do Dziej. Wpol. i Pomorza” T. 6: 1961 z. 2 s. 264–5; Nowacki, Dzieje archidiecezji pozn., I 94; Wicherkiewiczowa M., Obrazki z przeszłości Poznania, P. 1924 s. 26 (Łucja Reszka); taż, Rynek poznański i jego patrycjat, P. 1925 s. 71; Wiesiołowski J., Młode lata doktora Reszki, burmistrza poznańskiego, „Kron. m. Poznania” 2001 z. 1 s. 22–40; Wojciechowska M., Z dziejów książki w Poznaniu w XVI wieku, P. 1927 (nie odróżnia ojca od syna); – Acta capitulorum, II nr 1831; Akta kapituł z w. XVI, s. 37; Album stud. Univ. Crac., II 50; Die Chronik der Stadtschreiber von Posen, Hrsg. A. Warschauer, „Zeitschr. der Historischen Gesellschaft für die Provinz Posen” R. 2: 1887 s. 321; Matricularum summ., IV; Starowolski, Monumenta Sarmatarum, s. 472; – Arch. Państw. w P.: Akta miasta Poznania I/5 s. 264–266, 271, 274, I/6 k. 131, 191, 213, 272, 375, 398–398v., 413v., I/7 k. 42, 44v.–45, 68v., 101v., 119v., I/8 k. 47, 77v., 138, I/9 k. 1, 27, 128v., I/16 k. 35v., 42v.–43, 155, 295–297, I/19 k. 34, 229v., 280v., I/301 k. 94, I/302 k. 168, 232v., 235–236, 275, I/303 k. 82v., 190–190v., 234v.–235, I/304 k. 233; Muz. Narod. w P., Oddział Ratusz: Kartoteka właścicieli kamienic przy poznańskim Rynku; – Informacje Teresy Jakimowicz z P.

Antoni Gąsiorowski

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to tekst zaktualizowany, uwzględniający opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.          

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Walenty Reszka młodszy

brak danych - 1579 lekarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Maciej Drzewicki h. Ciołek

1467-02-22 - 1535-08-22
prymas Polski
 

Andrzej Krzycki h. Kotwicz

1482-07-07 - 1537-05-10
prymas Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jakub z Sienna

1413 - 1480-10-04
prymas Polski
 

Stanisław Spławski h. Leliwa

brak danych - 1569 (między 13 II a 24 IV?)
kasztelan międzyrzecki
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.