INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Wawrzyniec Drzewiński (Derewiński, Drewiński) h. Korczak  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1939-1946 w V tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Drzewiński (Derewiński, Drewiński) Wawrzyniec h. Korczak (ok. 1568–ok. 1640), cześnik wołyński, sekretarz królewski i dworzanin pokojowy, poseł sejmowy, syn Bazylego, sekretarza królewskiego, zamożny posesjonat na Wołyniu. W młodych latach źle traktował duchowieństwo prawosławne, ale pod wpływem ks. Konstantego Ostrogskiego, wojewody kijowskiego, przystąpił do akcji przeciw unii jako żarliwy obrońca dyzunii. Ostrogski wraz z innymi przedstawicielami szlachty ruskiej wysłał D-go do króla, w celu złożenia przed synodem brzeskim w r. 1596 żądań wyznawców prawosławia. Na synodzie D. występował przeciw unii, a następnie wysłano go do króla, aby domagał się zniesienia unii i przywrócenia hierarchii, zależnej od patriarchatu carogrodzkiego. Przejawiał ożywioną działalność na sejmikach łuckich (1607 i 1608), a od r. 1616 na sejmach walnych. W r. 1620 wygłosił namiętną mowę sejmową, w której w sposób przesadny przedstawił położenie prawosławnych w Wilnie i we Lwowie, żądał wznowienia metropolii prawosławnej. Pomimo gwałtownych ataków na unię brał udział w rokowaniach z unitami w celu załagodzenia waśni wyznaniowych na Rusi. Po raz pierwszy zwracał się do niego w tej sprawie w r. 1627 Melecjusz Smotrycki, prawosławny bp połocki, który po powrocie z Carogrodu skłaniał się do unii. Uczestniczył też D. w rokowaniach z unitami w r. 1629. Na sejmie w r. 1628 podpisał projekt konstytucji o zwołaniu wspólnego synodu, poprzedzonego przez zjazdy prawosławnych w Kijowie i unitów w Łucku. Porozumiewał się w tej kwestii z unickim archimandrytą żydyczyńskim Józefem Bakowieckim. Wziął czynny udział w r. 1629 w zjeździe prawosławnych w Kijowie, gdzie był »dyrektorem« koła świeckiego. Nie zdołał nakłonić do wysłania delegatów na sobór lwowski (sam uchylił się od tej funkcji) i aby ratować swą pozycję podpisał protestację (12 VII), motywującą absencję prawosławnych różnicą między uniwersałem król. a pierwotnym projektem. Mimo to przybył do Lwowa jako nieoficjalny przedstawiciel dyzunitów wołyńskich, bardziej skłonnych do zgody, i sondował możliwości jej przeprowadzenia. D. spodziewał się – i zaznaczał to – jeszcze w r. 1623 w rozmowie z Rutskim, że po śmierci Zygmunta III prawosławni łatwiej odzyskają swe prawa. Podczas konwokacji 1632 r. należał do komisji, która miała za zadanie pogodzenie prawosławnych z unitami. Oprócz działalności sejmowej był gorliwym protektorem bractw prawosławnych w Łucku, Krzemieńcu, Lublinie, Wilnie. Szczególnie troskliwie opiekował się bractwem łuckim, dla którego uczynił hojny zapis w r. 1638 w celu utrzymania tam szkoły, kaznodziei i przytułku dla ubogich. Uposażył również cerkwie w swych majątkach dziedzicznych na Wołyniu, Paszowie i Pułkanach, a także prawosławny szpital w Łucku. Jemu m.i. dedykował w r. 1618 Cyryl Trankwilion Staurowiecki, swój jedyny druk poczajowski »Zercało bogosłowija«, jemu przypisał Kasjan Sakowicz swoje »Probleme«, a wileńskie bractwo cerkwi Ducha św. polską »Książkę modlitw do różnych świętych«.

Jak większość ówczesnej szlachty prawosławnej występował w obronie różnowierców. W r. 1620 występował w procesie o zburzenie zboru ewangelickiego w Lublinie, a w r. 1632 wspólnie ze szlachtą prawosławną i protestancką domagał się, aby prawa przyznane wówczas dysydentom przysługiwały także arianom. Do końca życia pozostał gorliwym wyznawcą prawosławia. Mowy sejmowe wypowiadał w czystej polszczyźnie, okraszanej polsko-łacińską frazeologią właściwą ówczesnej szlachcie. W dokumentach prywatnych używał jednak przeważnie jęz. ruskiego, a nawet podpisywał się wbrew ówczesnemu zwyczajowi na Wołyniu częściej po rusku niż po polsku. Ożeniony był z Anastazją Zubczewską, córką wychodźcy z Moskwy i sługi kniazia Kurbskiego. Synowie jego w pierwszych latach po śmierci ojca zwalczali unię, pod koniec w. XVII rodzina D-go przechodzi na katolicyzm i polszczy się. W XIX w. jeden z jego potomków Feliks był od r. 1819 profesorem Uniwersytetu Wileńskiego, a potem Akademii chirurgiczno-medycznej.

 

Okolski, Niesiecki, Boniecki, Uruski podają skąpe i sprzeczne nieraz wiadomości; Żukowicz P., Sejmowaja borba I i II, Petersb. 1901–12; tenże, Materiały dla istorii kijewskago i lwowskago soborow. Zapiski im. Ak. Nauk. t. VIII, nr 15, 1911 r.; Hruszewski, Istoria Ukrainy Rusy VII; Charłampowicz K., Zapadno-russk. prawosławnyja szkoły, Kazań 1898; Chodynicki K., Kościół prawosławny a Rzplta Polska, W. 1934. Najważniejsze dokumenty: Arch. jug. zap. Ros. cz. I, t. I, VI, VII, cz. II, t. I.; Pamiatniki Kijew. Arch. Kom. t. I, IV; Russkaja Istoriczeskaja Bibliotieka t. XIX. Uwagi J. Niecia. 

Kazimierz Chodynicki

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.