Dobrzyński Władysław (1855–1931), lekarz, higienista i działacz społeczny, ur. w Kowalu. Do gimnazjum uczęszczał w Płocku, dyplom lekarski otrzymał w Uniw. Warsz. w r. 1885. Po powrocie ze studiów zagranicznych osiadł w r. 1888 na stałe w Warszawie i zajął się praktyką lekarską. Już będąc za granicą, zaczął się interesować higieną urbanistyczną, a w Warszawie całkowicie się jej poświęcił. Jako sekretarz wydziału higieny miasta i wsi Warszawskiego Towarzystwa Higienicznego zajął się w szczególności sprawą czystości miast (zraszanie ulic oraz usuwanie odpadków z miast i mieszkań, uprzątanie śniegu); głównie jednak zwrócił uwagę na propagowanie zakładania w Polsce miast-ogrodów i osiedli miejskich, opierając się na wzorach Anglii i Niemiec, o czym w Polsce było wówczas jeszcze zupełnie głucho. W r. 1910 urządził w Warszawie wystawę miast-ogrodów. Celem pogłębienia swych wiadomości w tym zakresie odbył kilkakrotnie podróże do Anglii, a następnie został delegowany przez Tow. Hig. do wzięcia udziału w Kongresie higieny i demografii w Waszyngtonie. W r. 1913, jako współzałożyciel w Londynie międzynarodowej federacji miast-ogrodów i planowania, został wybrany na członka komitetu wykonawczego. W tym też czasie jako inicjator został założycielem Towarzystwa Stałych Mieszkań w Warszawie.

Jednocześnie z pracą społeczno-lekarską D. rozwinął żywą działalność w towarzystwach naukowych (Tow. Lek. Warszawskie od r. 1910, Tow. Medycyny Społecznej, Tow. Miłośników Przyrody), jak również w towarzystwach społecznych i dobroczynnych (Stowarzyszenie Lekarzy Polskich, Towarzystwo Higieny Praktycznej im. Bolesława Prusa, w którym był powołany na członka zarządu, i Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności). W r. 1915 D. zaczął urzędować w Ministerstwie Zdrowia Publicznego i pracował w wydziale mieszkaniowym, z początku jako starszy referent, następnie jako radca ministerialny. Zajmując się tam organizacją spółdzielni mieszkaniowych, został prezesem rady nadzorczej Spółdzielczego Stowarzyszenia Mieszkaniowego Urzędników Państwowych, liczącego wówczas 2000 członków. Od r. 1921 pracował również w charakterze konsultanta w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej i jako kierownik działu osiedleńczo-mieszkaniowego zorganizował około 300 spółdzielni mieszkaniowych. Jego żywe zainteresowanie sprawami zdrowia publicznego znalazło też należyty oddźwięk w pracy publicystycznej. Wygłaszał liczne odczyty na temat poprawy stanu higieny miast i mieszkań we wszystkich prawie wyżej wymienionych towarzystwach, drukował w »Zdrowiu« studia i artykuły, propagujące zakładanie miast-ogrodów i osiedli miejskich, nawołujące do tworzenia kooperatyw mieszkaniowych, rozpatrujące nasze prawodawstwo budowlane w świetle higieny społecznej. Oprócz »Zdrowia« pracami swymi zasilał »Warszawskie Czasopismo Lekarskie«, »Nowiny Lekarskie«, »Medycynę«, »Krytykę Lekarską«, »Przegląd Techniczny«, wydawnictwa Ministerstwa Zdrowia Publicznego i kilka innych. Do końca życia pracował zawodowo w Kasie Chorych i społecznie w wydziale mieszkaniowym Warsz. Tow. Higienicznego. Był człowiekiem gorąco współczującym niedoli ludzkiej i bardzo wrażliwym na niedomagania społeczne. Zmarł 15 VI 1931.

»Curriculum vitae« oraz sprawozdanie z działalności naukowej i społecznej D-go do r. 1910, przechowywane w aktach Tow. Lek. Warsz.; wspomnienia pośmiertne: w »Zdrowiu« z r. 1931, nr 15–16 z dobrym portrecikiem i wykazem prac drukowanych w liczbie 39; w »Medycynie« z r. 1931 nr 20 przemówienie sekretarza stałego na posiedzeniu Tow. Lek. Warsz. 23 VI 1931.

Marek Maksymilian Zweigbaum