INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Władysław Franciszek Pilat     

Władysław Franciszek Pilat  

 
 
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pilat Władysław Franciszek (1857–1908), ekonomista i socjolog, profesor Politechniki Lwowskiej, docent Uniw. Lwow. Ur. 24 VII (tak we wszystkich życiorysach drukowanych, natomiast w autobiografii złożonej na UJ: 24 VI) we Lwowie, był synem Stanisława (zob.) i jego drugiej żony Gertrudy z Gnatkowskich, młodszym bratem Tadeusza (zob.) i Romana (zob.). Początkowo uczył się w domu. Do Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie zaczął chodzić od klasy VI, egzamin dojrzałości złożył w r. 1876. Następnie ukończył prawo na Uniw. Lwow. W r. 1880 wyjechał na dalsze studia do Berlina, gdzie słuchał wykładów A. F. Bernera, O. Dambacha, R. Gneista i E. Mendla (z psychopatologii). Zamierzał poświęcić się nauce prawa karnego lub filozofii i po powrocie z Berlina napisał pierwszą pracę pt. Kongresy międzynarodowe karne i ich znaczenie („Przew. Nauk. i Liter.” 1881). W l. 1881–96 P. pracował w Prokuratorii Skarbu we Lwowie, zrazu w charakterze koncypienta, a w ostatnich latach sekretarza. Po uzyskaniu 31 XII 1883 dyplomu doktorskiego na Uniw. Lwow. odbył jednoroczną praktykę sądową. W r. 1887 złożył egzamin adwokacki.

W dziedzinie naukowej P. zajął się badaniem zjawisk społecznych i ekonomicznych. Wydrukował w r. 1882 obszerny artykuł Środki państwowe przeciw pijaństwu („Przew. Nauk. i Liter.”), zamieszczał w „Gazecie Lwowskiej” popularne szkice ekonomiczno-społeczne i sprawozdania z bieżących wydarzeń i aktualnych problemów gospodarczych oraz skarbowych. Stale pisał także recenzje prac naukowych w „Przewodniku Naukowym i Literackim”. Z większych publikacji P-a ukazały się w tych latach: Schaeffle o socjaliźmie („Niwa” 1885), Nowy zarys socjologii (tamże i równocześnie w „Przegl. Pol.” 1885), Czym jest statystyka („Niwa” 1887). W r. 1889 Ministerstwo Wyznań i Oświecenia Publicznego powierzyło mu wykłady (w charakterze docenta) na Politechnice Lwowskiej z ekonomii społecznej oraz prawa handlowego i wekslowego. W r. 1890 na podstawie rozprawy O rencie gruntowej T. 1: Historia przychodów z ziemi (Lw. 1890) P. uzyskał veniam legendi na UJ, przeniesioną w tym samym roku na Wydział Prawa Uniw. Lwow., na którym wykładał jako docent do śmierci. Na Politechnice P. został w r. 1895 mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w r. 1900 profesorem zwyczajnym; był w r. 1902/3 dziekanem, w l. 1903/4 i 1904/5 prodziekanem Wydziału Chemii Technicznej. Od r. 1892 do końca życia był też komisarzem rządowym dla teoretycznych egzaminów państwowych. W tym okresie ogłosił m. in.: Obecne kierunki ekonomii społecznej („Przew. Nauk. i Liter.” 1892), Kierunek socjalistyczny w nauce włoskiej (tamże 1895), Własność ziemi i stosunki posiadania (w: Powszechna Wystawa Krajowa 1894 r. i siły produkcyjne kraju, Lw. 1897). W ostatnich latach życia poświęcił się prawie wyłącznie socjologii i z tej dziedziny opublikował dwie książki: O nowoczesnej socjologii (Lw. 1903, wspólnie z Witoldem Lassotą) i szczególnie cenną Socjologię sztuki (Lw. 1907), która była pierwszą z projektowanych i już częściowo przygotowanych prac. Pośmiertnie ukazała się rozprawa z historii socjologii pt. Z dziedziny socjologii („Przew. Nauk. i Liter.” 1909). P. był także zamiłowanym malarzem akwarelistą. Zmarł 5 IX 1908 we Lwowie, pochowany został na cmentarzu Łyczakowskim.

W małżeństwie z Kazimierą z Horodyńskich (zmarła w wieku 90 lat w r. 1959 w Krakowie) P. miał troje dzieci: Olgę (zm. 1981), zamężną za Fraciszkiem Bossowskim, profesorem prawa rzymskiego na Uniw. Wil., Zygmunta (1901–1981), inżyniera chemika, i Władysława (zm. 1957), inżyniera mechanika.

 

Estreicher, w. XIX; Bibliogr. filozofii pol.; Enc. XX w.; Enc. Nauk. Polit.; Enc. Org., W. 1912 XVIII (rys.); W. Ilustr. Enc. Gutenberga; Österr. Biogr. Lexikon, 1979 Lieferung 36; – Finkel–Starzyński, Hist. Uniw. Lwow. II; – Kronika Uniw. Lwow., Lw. 1899–1912 I–II; Program ces.-król. Szkoły Politechnicznej we Lwowie na r. nauk. 1889/1890, Lw. 1889; toż, na r. nauk. 1890/1891–1907/8, Lw. 1890–1907; Sprawozdanie dyrektora c.k. Gimnazjum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za r. szkolny 1876 (cz.) 2 s. 26; Szematyzmy Król. Galicji, 1882–1908; – „Gaz. Lwow.” 1908 nr 206; „Kur. Warsz.” 1908 nr 250; „Muzeum” 1908 s. 330–1; „Przegl. Prawa i Admin.” 1908 s. 870–2; „Świat” 1908 nr 38 s. 26 (fot.); „Tyg. Ilustr.” 1908 s. 790 (fot.); – Arch. UJ: Habil. (teczka W. P-a); – Informacje syna Zygmunta Pilata z Krakowa.

Alina Szklarska-Lohmannowa

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.