INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Władysław Hieronim Samuel Sołtan  

 
 
1824 - 1900
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sołtan Władysław Hieronim Samuel (1824–1900), ziemianin, uczestnik powstania styczniowego. Ur. 24 VIII w Użukrewnie (pow. wiłkomierski), majątku matki, był synem marszałka nadwornego lit. Stanisława (zob.) i jego drugiej żony Konstancji z Toplickich-Tupalskich, bratem rodzonym Stanisława (zob.) i przyrodnim Adama Ludwika (zob.).

S. uczęszczał w l. 1835–42 do gimnazjum w Mitawie. W r. akad. 1843–4 studiował na wydz. kameralnym (administracyjnym) na uniw. petersburskim. W r. 1849 ożenił się z Oktawią Sołtanówną, która w posagu wniosła mu majątek Prezma w dawnych Inflantach Polskich. Jako jeden z pierwszych na tym terenie w r. 1854 uwolnił od pańszczyzny i oczynszował chłopów. Na przełomie l. 1858 i 1859 wybudował w Prezmie murowany kościół paraf. «w stylu włoskim, z wyniosłymi wieżami» p. wezw. św. Szymona i Judy Tadeusza. Do r. 1863 istniała tutaj utrzymywana przez Sołtanów szkółka elementarna.

Po wojnie krymskiej S. był łącznikiem Hotelu Lambert ze szlachtą polską na Litwie. Na początku l. sześćdziesiątych uczestniczył w zjazdach ziemian w Wilnie, nie popierając planów powstańczych. Gdy jednak w styczniu 1863 powstanie wybuchło, przystąpił doń i został mianowany komisarzem woj. inflanckiego. W swych działaniach był wspierany m.in. przez wójta gminy prezmeńskiej Stanisława Romańczuka. Aktywność S-a nie uszła uwadze władz rosyjskich. Mimo, iż w trakcie trzykrotnych rewizji w domu S-a nie znaleziono kompromitujących dowodów, został 5 VI 1863 aresztowany w Witebsku. Również śledztwo nie ujawniło jego zaangażowania w powstaniu. Gen.-gubernator Litwy M. Murawiew podjął jednak decyzję o zesłaniu S-a na Syberię, jako «podejrzanego o nieprawomyślność pod względem politycznym». Chłopi prezmeńscy dowiedziawszy się o wyroku wystosowali zbiorowy list, w którym życzyli mu «prędszego powrotu» z zesłania.

Dn. 18 VIII 1863 został S. wywieziony do Ufy, gdzie przebywał początkowo z synem, Wojciechem (potem wyprawionym do Petersburga); niebawem zamieszkała z nim żona. Na zesłaniu zetknął się z powstańcami wileńskimi: Jakubem Gieysztorem i Kazimierzem Szetkiewiczem. W r. 1866 otrzymał S. zezwolenie na opuszczenie Ufy na skutek interwencji ks. A. Suworowa, z którym był w młodości w przyjacielskich stosunkach. Zamieszkał w Wołochowie (gub. nowogródzka). Dn. 15 VII 1868 został przeniesiony pod bezterminowy tajny dozór policyjny do Tweru, gdzie był urzędnikiem na Kolei Nikołajewskiej i gdzie urodził się syn, Władysław (1870) i w końcu do Riazania. Tam zmarły mu: córka (1870) i żona (1871). W l. 1872–4 był internowany w Rydze. Przez cały ten czas wspierała go finansowo rodzina. Po otrzymaniu zezwolenia, wrócił do swego majątku; odsunął się od życia politycznego. Na początku l. osiemdziesiątych, jako delegat witebskiego Tow. Rolniczego opracował statystykę ludności na obszarze dawnych Inflant Polskich. Od r. 1891 był prezesem Tow. Dobroczynności w Rydze. Po kilku latach z powodu pogarszającego się stanu zdrowia zrzekł się tej funkcji. W Prezmie posiadał cenną bibliotekę (ok. 10 tys. tomów), zbiór rękopisów i galerię portretów rodzinnych. S., aczkolwiek nic nie opublikował, cieszył się opinią znawcy historii Inflant Polskich, «umysł miał spostrzegawczy i dużą erudycje» (J. Weyssenhoff, „Z młodych lat…”). Zmarł 24 VIII (6 XI) 1900 w Prezmie i tam został pochowany w grobowcu rodzinnym.

W małżeństwie z Oktawią Sołtanówną (zm. 3/15 VIII 1871), wnuczką swej siostry, Karoliny, córką Józefa i Walentyny z Kublickich, miał S. synów: Wojciecha, Stanisława, Władysława (zob.) oraz córki: Antoninę (1865 – 25 XII 1870) i Marię (1863–1926), zamężną za stryjecznym bratem, Bohdanem Wiktorem Sołtanem, matkę Teresy Sołtanówny (zob. Sołtanówna Maria Felicyta).

 

Portret S-a, malarz nieokreślony, XIX w., olej, pł. w Muz. Narod. w W.; Portret S-a, malowany w l. 1875–5 w Rydze, znajdował się do r. 1939 w dworze Sierakowskich w Waplewie; Rodziewicz K., Katalog zbioru obrazów […] hrabiów Sierakowskich w Waplewie (Prusy Zachodnie), P. 1879; – Słown. Geogr. (Inflanty, Prezma, Rzeżyca, Witebsk); Mater. do biogr., geneal. i herald. pol., IV; Żychliński, II 309; – Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, W. 1992 III; Handelsman M., Adam Czartoryski, W. 1950 II cz. 2; Manteuffel G., Z dziejów Kościoła w Inflantach i Kurlandii, W. 1905; Śliwowska W., Syberia w życiu i pamięci Gieysztorów – zesłańców postyczniowych. Wilno–Sybir–Wiatka–Warszawa, W. 2000; Weyssenhoff J., Kronika rodziny Weyssów Weyssenhoffów,Wil. 1935; – Gieysztor J., Pamiętniki […] z lat 1857–1865, Wil. 1913 I (fot. S-a z synem, Wojciechem, na s. 261), II; Górski K. M., Weyssenhoff J., Z młodych lat. Listy i wspomnienia, Oprac. I. Szypowska, W. 1985; – „Czas” 1871 nr 85 (nekrolog żony S-a); „Kraj” 1900 nr 38; „Tydzień Polit., Nauk., Liter. i Artyst.” R. 2: 1871 s. 115 (nekrolog żony S-a); – B. Jag.: rkp. 6533 t. 73 k. 290v., 298v., 299, 314; B. Narod.: rkp. 2847 k. 73–74; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 7205 k. 135 (nekrolog S-a); – Mater. Red. PSB: Notatka Wiktorii Śliwowskiej o zasobach archiwów w Moskwie i Twerze na temat S-a; – Odpis metryki chrztu S-a w zbiorach Andrzeja Sołtana z W.

Elżbieta Orman-Michta

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Władysław Sołtan

1870-07-07 - 1943-02-07 wojewoda warszawski
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Rafał Hadziewicz

1805-10-13 - 1886-09-07
malarz
 

Julian Leopold Ochorowicz

1850-02-23 - 1917-05-01
psycholog
 
 

Kazimierz Morawski

1852-01-29 - 1925-08-25
filolog klasyczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Eryk Natanson

1854 lub 1855 - 1929-02-05
przyrodnik
 

Wacław Wincenty Łypacewicz

1871-01-27 - 1951-11-07
adwokat
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.