INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Władysław Małachowski     

Władysław Małachowski  

 
 
1827 - 1900-10-07
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Małachowski Władysław, nazwisko konspiracyjne: Warnerke Leon (1827?–1900), powstańczy naczelnik m. Wilna w r. 1863, fotograf-wynalazca. Był synem Juliana, ziemianina z pow. kobryńskiego, i Teofili z Jakubowskich. Uczęszczał do szkół w Prużanie, Drohiczynie i Świsłoczy, po czym ukończył w Petersburgu Instytut Inżynierii Dróg i Mostów i w stopniu inżyniera-porucznika został zatrudniony w Wilnie przy budowie kolei żelaznej. Już w r. 1858 na zjeździe ziemiańskim w Kownie miał grozić szlachcie «powtórzeniem galicyjskiej katastrofy», jeśli nie pójdzie na ustępstwa wobec chłopów. Wkrótce związał się z «czerwonymi» i z ich ramienia prowadził agitację na trasie kolei Grodno-Dynaburg. W początku 1863 r. był naczelnikiem m. Wilna z ramienia Prowincjonalnego Komitetu na Litwie. W marcu t. r., po przejęciu władzy przez «białych» został usunięty z tego stanowiska; w maju został pomocnikiem nowego naczelnika m. Wilna, A. Oskierki, w czerwcu zaś, po aresztowaniu Oskierki, objął jego funkcję. Zasilił wówczas kasę narodową z własnych funduszów sumą 300 półimperiałów.

Współpracując najściślej z K. Kalinowskim, M. zmierzał do usamodzielnienia Wydziału Wykonawczego na Litwie od nie dość aktywnego ich zdaniem Rządu Narodowego (RN). W lipcu wystąpili obaj z żądaniem przekształcenia Wydziału na Komitet Litewski. M. domagał się stosowania terroru wobec szlachty posiadającej, stygnącej już w zapale dla powstania; on też przeforsował decyzję o skazaniu na śmierć marszałka gubernialnego A. Domejki, który pierwszy podpisał w Wilnie adres wiernopoddańczy do cara. M. podpisał na Domejkę wyrok śmierci, sprowadził zamachowca z Warszawy i ogłosił w odezwie do ludności Wilna o wykonaniu wyroku – zresztą nieudanym. Bezpośrednio potem gen.-gubernator M. Murawiew, wśród innych represji, nakazał usunąć z Wilna cały polski personel kolei. M. otrzymał urzędowo przydział na Kaukaz; jednakże ukrył się i po 9 VIII udał się do Petersburga. Nad Newą nawiązał kontakt z agentem RN J. Ohryzką oraz z Komitetem «Ziemli i Woli», przekazywał też Kalinowskiemu do Wilna dezyderaty rewolucjonistów rosyjskich. Wkrótce jednak Murawiew rozesłał za M-m listy gończe. Zapewne przy pomocy rosyjskich przyjaciół M. wydostał się za granicę na statku angielskim, posługując się austriackim paszportem na nazwisko Leon Warnerke (stąd niepewność, czy podawana w nekrologach data urodzenia – 1827 – nie jest wzięta z fałszywych papierów). W ciągu zimy 1863/4 r. M. dojeżdżał do Królewca, próbując organizować przerzut broni na Litwę. W Paryżu w r. 1864 czynny był w otoczeniu A. Sapiehy, w r. 1865 należał do komisji, która objęła nadzór nad tzw. sumami litewskimi złożonymi w r. 1863 przez Litwę na zakup broni.

W r. 1866 wycofał się z tej komisji i przeniósł się do Anglii. Osiadł w Londynie, naturalizował się jako poddany brytyjski pod nazwiskiem L. Warnerke i pod tą firmą prowadził zakład fotograficzny w dzielnicy Champion Hill. Wkrótce wyróżnił się szeregiem wynalazków w zakresie techniki fotograficznej: w r. 1875 skonstruował aparat z kasetą zwojową, który uchodzić może za prototyp późniejszego «kodaka» G. S. Eastmana. W r. 1877 otrzymał nagrodę belgijskiego stowarzyszenia fotografów za doskonale na swój czas opracowany «suchy proces» światłoczułej warstwy kolodionowej. Obmyślony przezeń (1881) sensytometr standardowy był jedną z pierwszych prób normalizacji materiałów światłoczułych, a ocenianie ich w «stopniach Warnerkego» było stosowane w Anglii prawie do końca XIX w. Prowadził też M. doświadczenia nad garbującym działaniem wywoływacza – pyrogallolu, za co w r. 1881 otrzymał nagrodę brytyjskiego towarzystwa fotograficznego.

Pod swym nowym nazwiskiem, ignorując ciążący nad nim wyrok śmierci, M. kilkakrotnie w latach osiemdziesiątych dojeżdżał do Warszawy, Moskwy i Petersburga, brał udział w rosyjskich wystawach fotograficznych oraz przyczynił się do założenia sekcji fotograficznej w Cesarsko-Rosyjskim Tow. Technicznym. Utrzymywał też bliską łączność z fotografiką niemiecką i austriacką, popularyzując jej osiągnięcia na gruncie Londynu. «Na ostatnie lata życia Warnerkego rzuca cień wytoczony mu w r. 1898 w Marsylii proces o rozpowszechnianie fałszywych rubli, w którym został skazany na ciężkie więzienie. Informacje o przebiegu procesu nie są jasne, wykonanie wyroku zostało jednak zawieszone i ostatni okres życia spędził Warnerke w osamotnieniu w Genewie, gdzie umarł 7 X 1900» (W. Romer). Żonaty był z Platerówną, miał córkę Zofię, zmarłą w późnym wieku w Anglii. Instrumenty i zbiory M-ego uległy zniszczeniu w Londynie w czasie drugiej wojny światowej.

 

Uruski; – Ehrenkreutz E., Ignacy Zdanowicz, „Ateneum Wil.” 1931 s. 173–83; Falkowicz S., Polskaja emigracija v period upadka vosstanija 1863–1864, w: Sojuz revolucionerov Rossii i Polši, Moskva 1968; Maksimaitiene O., Lietuvos sukilelių kovos 1863–1864 m., Vil. 1969; Przyborowski, Dzieje 1863 r., III 6, 32–3, 207–15, V 117–8; Ratč V., Svedenija o polskom mjateže, Pet. 1883 I 167, 181, 199, 209–12, 232; Romer W., W. M. – Leon Warnerke, „Wiad. Chem.” 1952 s. 473–8 (fot.); Smirnov A., Vosstanie 1863 goda v Litve i Belorussii, Moskva 1963; – Avejde, Pokazanija; Dokumenty KCN i RN, Wr. 1968; Gieysztor J., Pamiętniki, Wil. 1921 (fot.); Janowski J. K., Pamiętniki o powstaniu styczniowym, W. 1925 II; Kossowski W., Zametki, w: Revolucionnaja Rossija i revolucionnaja Polša, Moskva 1967; Powstanie na Litwie i Białorusi 1863–1864, Moskwa–Wr. 1965 (fot.); Ruch rewolucyjny na Litwie i Białorusi 1861–1862, Moskwa–Wr. 1964; Współpraca rewolucyjna polsko-rosyjska, Moskwa 1963.

Stefan Kieniewicz

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kornel Makuszyński

1884-01-08 - 1953-07-31
poeta
 
 

Rudolf Stefan Weigl

1883-09-02 - 1957-08-11
biolog
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Karol Mikołaj Radziwiłł

1886-12-05 - 1968-10-24
ziemianin
 

Stanisław Stroński

1882-08-18 - 1955-10-30
polityk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.