INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Wojciech Krypa z Szamotuł  

 
 
brak danych - 1507-05-26
Biogram został opublikowany w 1970 r. w XV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Krypa Wojciech z Szamotuł (zm. 1507), astronom, profesor Uniw. Krak., lekarz nadworny królowej Elżbiety. Syn Andrzeja. Do Krakowa przybył jeszcze przed rozpoczęciem studiów uniwersyteckich; zapewne uczęszczał jako młody chłopiec do szkoły parafialnej Św. Anny. W półr. letn. 1483 immatrykulował się w Uniw. Krak., gdzie osiągnął kolejno stopień bakałarza (1485) i magistra sztuk wyzwolonych (1488), a następnie szybko przeszedł wszystkie szczeble kariery na tym wydziale od docentury bezpłatnej (1488–91), poprzez inkorporację do fakultetu (na wiosnę 1491), aż do członkostwa Kolegium Mniejszego (1492) i Większego (1499); w r. 1498 piastował godność dziekana wydziału. Zapewne już w okresie studiów nawiązał przyjaźń ze swoim mistrzem, znanym humanistą Stanisławem Bielem z Nowego Miasta, którego po kilku latach nazwie w testamencie «praeceptor et institutor meus diligens». Wiedzę astronomiczną zdobył pod kierunkiem wybitnych przedstawicieli tej dyscypliny w Uniw. Krak.: Jana z Głogowa i Wojciecha z Brudzewa. W l. 1489–94, 1495–1500 i 1504–7 wykładał na Wydziale Artium głównie teksty arystotelesowskie (zapowiedziane prelekcje „Officiów” Cycerona i „Georgik” Wergilego nie doszły do skutku), natomiast w ciągu pięciu półroczy – od semestru letniego 1493 do 1495 – objaśniał z katedry traktaty astrologiczne, m. in. „Astrologię” wg Hali Aben Ragela (w półr. letn. 1494) i „Quadripartitum” Ptolemeusza (w półr. zim. 1494/5,), na które, jak to wykazał L. A. Birkenmajer, uczęszczał prawdopodobnie młody Mikołaj Kopernik.

Jesienią 1500 r. opuścił K. uniwersytet, przypuszczalnie w związku z wyjazdem do Rzymu na uroczystości jubileuszowe Anno Santo i rozpoczętymi, być może, już wówczas studiami lekarskimi w jednym z uniwersytetów włoskich. Pewne ślady wskazują, że w drugiej połowie 1502 r. mógł być obecny w Krakowie, gdzie 25 IX t. r. sporządził swój testament. Ostatecznie wrócił do kraju z końcem 1503 r. z przywiezionym, zapewne z Padwy, tytułem doktora medycyny; w styczniu 1504 r. został powołany przez Aleksandra Jagiellończyka na stanowisko lekarza nadwornego królowej matki Elżbiety. Po zgonie królowej (30 VIII 1505) nie pozostał, jak się zdaje, w służbie Aleksandra na zamku wileńskim, bowiem od półr. zim. 1505 podjął na Wydziale Artium wykłady, które prowadził aż do przedwczesnej śmierci 26 V 1507 r. Aktem ostatniej woli zapisał liczne legaty na rzecz rodziny w Szamotułach (ojca, brata Jana i sióstr), domowników i przyjaciół oraz Kolegium Większego, kościołów, szpitali, przytułków krakowskich. Z utworzonej przezeń fundacji ustanowiono w r. 1508 altarię pod wezwaniem św. Jana Jałmużnika w kościele Św. Anny, fragmenty zaś pokaźnego księgozbioru, złożonego w znacznej części z dzieł lekarskich, weszły w skład Biblioteki Kolegium Większego. Duża zamożność, widoczna w treści jego testamentu, zdobył K. zapewne dzięki praktyce lekarskiej, dopiero bowiem na krótko przed śmiercią otrzymał znaczniejsze beneficja kościelne: altarię św. Wojciecha w Katedrze Wawelskiej (1505), probostwo w Stróżyskach (1506) oraz kanonię i dziekanat w kapitule sądeckiej (1507); uprzednio (od r. 1501) piastował jedynie altarie św. Aleksego w kolegiacie Wszystkich Świętych i Św. Krzyża w kościele Mariackim (1505). K. miał liczne grono przyjaciół (Stanisław Biel, Paweł z Zakliczewa) wśród młodych humanistów krakowskich, którzy, jak Paweł z Krosna i nieznany poeta z kół uniwersyteckich, uczcili jego pamięć żałobnymi elegiami.

 

Giedroyć, Źródła do dziej. medycyny, s. 782–3 (tu pomieszany z Szymonem z Szamotuł); Wisłocki, Incunabula, s. 273–4; – Barycz, Historia UJ, s. 18, 227–8, 688; Birkenmajer A., Uniwersytet Krakowski jako międzynarodowy ośrodek studiów astronomicznych na przełomie XV i XVI stulecia, w: Odrodzenie w Polsce, W. 1956 II cz. 1 s. 369; Jasienicki M., O rękopisie Biblioteki Królewskiej i uniwersyteckiej we Wrocławiu z roku 1515, Arch. do Dziej. Liter., Kr. 1897 IX 279; Morawski, Historia UJ, II 122; – Acta rectoralia, (wg indeksu); Album stud. Univ. Crac., I 255; Birkenmajer L. A., Stromata Copernicana, Kr. 1924 s. 58 i passim; Cod. Univ. Crac., IV 9–11, 12–5; Conclusiones Univ. Crac., s. 82–3, 101, 102; Cricii carmina, Kr. 1888 s. 186; Liber diligentiarum, s. 433; Matricularum summ., III nr 1191; Przybyszewski B., Wypisy źródłowe do dziejów Wawelu 1501–1515, Kr. 1965 s. 41–2; Statuta nec non liber promotionum, 94–5, 100.

Leszek Hajdukiewicz

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.