INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Zygmunt Sidorowicz      autoportet Z. Sidorowicza - Katalog Wystawy Starych Mistrzów Lwowskich, Lwów 1925 - źródło kopii cyfrowej: pbc.rzeszow.pl

Zygmunt Sidorowicz  

 
 
1846-04-01 - 1881-05-05
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sidorowicz Zygmunt (1846–1881), malarz. Ur. 1 IV we Lwowie był najstarszym z czworga dzieci Michała (zm. 1875), urzędnika magistriackiego we Lwowie, i Zuzanny z Lewakowskich (zm. 1879).
S. wychowywał się głównie pod opieką matki. Wcześnie okazał uzdolnienia malarskie. Wrażliwy był na muzykę, uczył się gry na fortepianie i rysował chętnie osoby grające. Pierwsze lekcje rysunku pobierał w szkołach realnych we Lwowie, następnie uczył się w szkole technicznej we Lwowie. W tym czasie w domu Leiby Russmana poznał Gothilfa Kohna, przyszłego literata i wydawcę, z którym się zaprzyjaźnił. Wszedł także w krąg towarzyski, do którego należeli m. in.: Tadeusz Wiśniowiecki, z czasem rzeźbiarz, oraz Bronisław Komorowski, późniejszy dramatopisarz i poeta. S., choć nie rozpoczął jeszcze studiów malarskich, już wtedy malował portrety na zamówienia, które odznaczały się dobrym kolorem i realistycznym ujęciem przedmiotu; jego prace były cenione i znajdowały wielu chętnych nabywców. Wykonywał też ilustracje do ręcznie wydawanego szkolnego pisemka satyrycznego „Antikwitates”.
Uzyskawszy stypendium od gminy miasta Lwowa, w końcu r. 1864 wyjechał S. do Wiednia, gdzie studiował w ASP, m. in. pod kierunkiem E. Engertha. W Wiedniu malował S. portrety (np. Portret matki, 1865), wykonał nadto dwa większe obrazy: Śmierć Abla (za który dostał nagrodę w konkursie akademickim) i Pani Twardowska wg ballady Adama Mickiewicza, tworzył też sceny rodzajowe z życia mieszczańskiego. Jesienią 1867 powrócił do Lwowa i miał tu wystawę indywidualną (jedyną w życiu) w sali ratuszowej. Pokazał na niej 32 prace: kopie wielkich mistrzów (Boreasz porywający Orejtyję wg Rubensa), 24 studia i typy z natury (m. in. Żyd handlujący owocami), portrety, kompozycje figuralne (Chrystus podczas burzy na morzu, Żurawie Ibikosa); krytyka oceniła jego prace raczej zdawkowo. Rychło nawiązał S. współpracę z prasą lwowską: „Mrówką” (1869–70), później robił humorystyczne rysunki dla „Szczutka” (1872).
W r. 1871 S. otrzymał stypendium Wydz. Krajowego i wyjechał do Monachium, gdzie uczył się i pracował samodzielnie; tworzył obrazy rodzajowe m. in. Corpus delicti, Za karę, Vis á vis, czyli dzień dobry, Trudna odpowiedź, chętnie kupowane przez miejscowych handlarzy dzieł sztuki. Rozpoczął również pracę nad dużym obrazem pt. Rekonwalescentka, którego nigdy nie ukończył, a w którym odchodząc od czystego portretu, starał się połączyć motyw figuralny z pejzażowym. S. był członkiem zwycz. Münchener Kunstverein (1873–7). W monachijskiej kawiarni «Carlsthor» spotykał się z artystami należącymi do polskiej kolonii, jak: Franciszek Streit, Józef Brandt, Maksymilian Gierymski, Franciszek Żmurko, Aleksander Mroczkowski, Stefan Jarzymowski, Tadeusz Wiśniowiecki. Zaprzyjaźnił się z Walerym Brochockim i Aleksandrem Kotsisem; miał wspólną z nimi pracownię. Pod wpływem Brochockiego i za namową T. Wiśniowieckiego zaczął malować niewielkie krajobrazy, z których kilka zakupiło Münchener Kunstverein z przeznaczeniem do losowania przez swych członków; z nich w r. 1875 Pejzaż wieczorny (Nachtlandschaft aus Polen) S-a wylosował kolekcjoner i mecenas A. Schack (obecnie obraz ten znajduje się w Bayerische Staatsgemäldesammlungen, Schackgalerie, w Monachium).
W r. 1877 S. zamieszkał w Wiedniu by podjąć obowiązki ojcowskie. Ożenił się z Herminą (nazwisko rodowe nieustalone), piękną szewcówną, u której ojca mieszkał i z którą połączyły go więzy uczuciowe jeszcze w czasie studiów w Akademii; miał z nią syna jedynaka (chłopiec był ułomny z powodu doznanej w niemowlęctwie kontuzji na skutek upadku ze stołu). W Wiedniu ciężką pracą zdobywał S. środki na utrzymanie rodziny. W r. 1880 otrzymał propozycję powrotu do Lwowa, lecz jej nie przyjął. Chcąc jednak pomóc swej rodzinie, zajął się jednym z młodszych braci, którego ściągnął do Wiednia i korzystnie tu zainstalował.
S. malował portrety, sceny rodzajowe i historyczno-literackie, a przede wszystkim krajobrazy; prace te były pokazywane za granicą (w Wiedniu i Monachium), jak również na wystawach krajowych: we Lwowie w l. 1867, 1869, 1870–78, w Krakowie w Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP) w l. 1870–80, w Warszawie w Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) w l. 1874–82 i Salonie Aleksandra Krywulta w l. 1880–82. Wśród dzieł S-a szczególnie cenione i poszukiwane były pejzaże, najczęściej niewielkich rozmiarów, czasem o kształcie osobliwie wydłużonym, chętnie malowane na desce. W krajobrazach opierał się S. bardziej na odczuciu natury, niż na jej studium (niektóre partie krajobrazów malował na podstawie fotografii); upodobał sobie ściszone barwy poranka i wieczoru, obfitujące w szarości, srebrzystości i przymglenia. Ważniejsze jego obrazy to: Brzask, Ku światłu, Syn słońca, Psyche, Syrena, Miłość, Powrót bydła w południe, Po deszczu, Wschód księżyca, O zmroku, Zima, Partia z doliny Ambezo w południowym Tyrolu. S. zmarł (na zapalenie płuc) 5 V 1881 w Wiedniu.
Po śmierci S-a jego obrazy były wystawione m. in. we Lwowie w l. 1894 (na Wystawie Sztuki Polskiej), 1924, 1937, w Warszawie w r. 1894 (w TZSP), w Krakowie w l. 1887, 1929 (TPSP). Prace S-a znajdowały się w posiadaniu kolekcjonerów lwowskich: Karola Jakubowskiego, Bolesława Orzechowicza i Juliana Reinera, w zbiorach Gołuchowskich i Zamoyskich, trafiały także do innych niż monachijska galerii sztuki (Muzeum Sztuk Pięknych w Lipsku, Muzeum w Raperswilu, które posiada Portret Karola Ruprechta, 1876). W Lwowskiej Galerii Obrazów jest pejzaż Wiejska droga jesienią (1878, ze zbiorów B. Orzechowicza), był tam także Portret B. Komorowskiego. Kilka obrazów S-a znajduje się w Muz. Narodowym we Wrocławiu (głównie z kolekcji lwowskich), portrety: Jana (1870) i Zofii (1870) Sidorowiczów, Portret Herminy z Dietlów Noskiewiczowej (1871), Głowa dziewczyny, Pejzaż jesienny z chatami (1880), w Muz. Narodowym w Warszawie (Szatry cygańskie, 1876, Portret kobiety w kapeluszu, 1878, Krajobraz z kępą drzew, 1879), w Muz. Narodowym w Poznaniu (Na skraju lasu, Wnętrze lasu) oraz w Muz. Narodowym w Krakowie (Pejzaż z mostem).

Portret własny (olej. deska, sygn., w Muz. Narod. w W., reprod. w: Malarstwo pol. od XVI do XX w. Katalog); Autoportret (olej. płótno, 1869, w Miejskiej Galerii Obrazów we Lw., reprod. w: Zarewicz S., Katalog wystawy starych mistrzów lwowskich); Autoportret (drzeworyt, reprod. w: „Roczn. Samborski” 1894–5 s. 125); Fot. S-a w: „Nasz Kraj” 1906 nr 17 s. 19; – Grajewski, Bibliogr. ilustracji; Pol. Bibliogr. Sztuki; Swieykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Thieme-Becker, Lexikon d. Künstler (Z. Batowski); Antoniewicz, Katalog Wystawy Sztuki Pol. 1764–1886; Güttler J., Sto lat malarstwa lwowskiego 1790–1890, Lw. 1937; Katalog zbiorów, Muzeum Śląskie: malarstwo polskie, Wr. 1967; Katalogi zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Malarstwo polskie XVII–XIX w. Obrazy olejne, Wr. 1992; Schack A. F., Meine Gemälde Sammlung, Stuttgart 1894 s. 378; Szelest D., Lwowska Galeria Obrazów. Malarstwo polskie, W. 1990; Wiercińska, Katalog prac TZSP; Zarewicz S., Katalog wystawy starych mistrzów lwowskich, Lw. 1924 s. 25; – Dobrowolski, Nowoczesne malarstwo pol., II; Górska H., Lipiński E., Z dziejów karykatury polskiej, W. 1977; Płażewska, Warsz. Salon A. Krywulta, s. 405; Ryszkiewicz A., Malarstwo polskie: romantyzm, historyzm, realizm, W. 1989; Wiśniowiecki T., Zygmunt Sidorowicz, Sylwetka z życia artysty, „Nasz Kraj” 1906 nr 17 s. 19–27; – Kohn G., Malarz artysta i poeta (Wspomnienie z lat ubiegłych), „Roczn. Samborski” (Przemyśl) T. 9: 1885–6 s. 4–23; tenże, Obrazy z wystawy, tamże T. 18: 1894–5 s. 124–5, 133–4; Stępień H., Artyści polscy w środowisku monachijskim w latach 1828–1914. Materiały źródłowe, W. 1994 (fot. Autoportretu); – „Bluszcz” 1881 nr 14/15 s. 159, nr 30 s. 240; „Czas” 1872 nr 69 s. 1; „Gaz. Lwow.” 1881 nr 103 s. 3; „Nowiny” 1867 nr 1 s. 5; „Ruch Liter.” 1877 nr 50 s. 34; „Strzecha” 1873 nr 1 s. 20, nr 8/9 s. 206–7; „Tyg. Ilustr.” 1867 nr 425 s. 239, 1869 nr 81 s. 30, 1874 nr 356 s. 268, 1878 nr 149 s. 282, 1882 nr 339 s. 398; „Wędrowiec” 1881 nr 239 s. 319; – B. Jag.: rkp. 7831 IV (list S-a z r. 1879 do TPSP w Kr.); B. Ossol.: rkp. 12042 III (list S-a z r. 1874); B. PAN w Kr.: rkp. 2170 cz. 2 (Hajdecki A., Vestigia artificum Polonorum Vienensia); IS PAN: Mater. do Słown. Artystów Pol.; – Güttler J., Spisy obrazów i rzeźb Lwowskiej Galerii Obrazów, Lw. 1944 (mszp.).
Michał Domański

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.