INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Józef Benedykt Rymarkiewicz  

 
 
1828-03-21 - 1898-02-16  
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rymarkiewicz Józef Benedykt (1828–1898), lekarz, działacz społeczny. Ur. 21 III we Wschowie, był synem Kazimierza (1800–1839), sekretarza sądu miejskiego we Wschowie, potem tłumacza w sądzie apelacyjnym w Poznaniu, i Ewy z Braunów, bratankiem Jana (zob.), starszym bratem Stanisława Kostki (zob.), bratem stryjecznym Maksymiliana (zob.).

Od r. 1839 uczęszczał R. do Gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, gdzie za postępy w nauce był trzykrotnie nagrodzony. W dn. 9 XI 1846 został aresztowany i osadzony w więzieniu pod zarzutem przynależności do tajnej organizacji powstańczej Ludwika Mierosławskiego. Był więziony m. in. w Moabicie pod Berlinem i sądzony w wielkim procesie politycznym przeciwko Polakom, lecz z braku dowodów 2 XII 1847 został uniewinniony. Dopiero w kwietniu 1848, dzięki staraniom radcy regencyjnego J. A. Brettnera i prawdopodobnie swojego stryja, ponownie został przyjęty do gimnazjum i w r. 1850 zdał maturę. W t. r. zapisał się na studia teologiczne Uniw. Wrocł., lecz wkrótce przeniósł się na Wydz. Lekarski (immatrykulowany 24 XI 1851). Specjalizował się na uniwersyteckiej Klinice Kobiecej i 1 III 1855 uzyskał stopień doktora medycyny i chirurgii na podstawie rozprawy pt. De funiculi umbilicalis prolapsu (Vratislaviae 1855).

Po ukończeniu studiów R. ze względów politycznych przeniósł się do Król. Pol. i rozpoczął praktykę lekarską w Nieszawie i Ciechocinku, dokąd ściągnął go praktykujący również w tych miejscowościach jego brat Antoni, lekarz m. in. ciechocińskiego zakładu zdrojowego. Od października 1857 mieszkał i pracował do końca życia w Kaliszu. W okresie od 16 VII 1859 do 20 VIII 1867 był najpierw zastępcą, a potem lekarzem naczelnym Szpitala Św. Trójcy; w l. 1860–2 należał do jego Rady Opiekuńczej. Podczas powstania styczniowego wraz z drugim lekarzem miejscowym Walentym Stanczukowskim potajemnie jeździł z pomocą do szpitala w Pyzdrach. Leczył tam, po stoczonej 29 IV 1863 bitwie, rannych powstańców; udzielał im też pomocy w swoim szpitalu w Kaliszu, chroniąc ich przed aresztowaniem i zsyłką na Sybir. W r. 1865 gen. Rożnow nakazał używanie w korespondencji szpitala języka rosyjskiego i przyjmowanie na pracowników szpitalnych ludzi opiniowanych przez władze i z biegłą znajomością rosyjskiego. W tym też czasie R. miał poważne kłopoty z powodu zatrudnienia w szpitalu Sióstr Miłosierdzia Św. Wincentego à Paulo (szarytki), które przybyły do szpitala 25 I 1865, lecz z powodu licznych skarg chorych niekatolików musiały go opuścić 30 IV 1867. Wszystko to było przypuszczalnie powodem rezygnacji R-a z pracy w tym szpitalu. Poświęcił się rozległej prywatnej praktyce lekarskiej, a od początku lat siedemdziesiątych pełnił także obowiązki lekarza fabrycznego z ramienia «Komitetu Sanitarnego» w większych zakładach przemysłowych Kalisza. Rozwijał w owym czasie pionierskie działania na polu medycyny przemysłowej w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz organizowania placówek lecznictwa przyfabrycznego. Zyskał dzięki temu wielką popularność w mieście. Od czerwca 1873 aż do śmierci R. był naczelnym lekarzem Szpitala Starozakonnych (drugi szpital w Kaliszu). Dzięki jego zabiegom w r. 1883 odrestaurowano budynek i podniesiono stan łóżek z 33 do 45. W r. 1885 dobudowano dom murowany, z nowymi salami dla chorych, zwiększono liczbę łóżek do 52 i umieszczono w nim bóżnicę szpitalną. W r. 1894 ponownie odrestaurowano szpital, urządzono salę operacyjną, liczba łóżek wzrosła do 55, została też wybudowana murowana kostnica. Od r. 1886 miał R. pomocnika i zastępcę w osobie lekarza Edwarda Beatusa, któremu polecił prowadzenie ambulatorium szpitalnego obsługującego ubogich; wydawano tu również lekarstwa z apteki szpitalnej, co po pewnym czasie musiano przerwać na skutek zakazu gubernatora. W r. 1896 ogłosił R. Opis szpitala starozakonnych w Kaliszu („Zdrowie” T. 21 nr 127).

W tym czasie R. był również jednym z dziesięciu współzałożycieli Tow. Lekarzy Guberni Kaliskiej (Obščestvo Vračej Kališskoj Gubernii), zawiązanego 7 VI 1877 i następnie pierwszym przewodniczącym do r. 1880 i ponownie przewodniczącym w l. 1882–4 i od r. 1891 aż do śmierci. Towarzystwo było ośrodkiem polskości i aby uniknąć rosyjskiej nazwy używało ono nazwy Societas Medica Calisiensis. Skupiało, oprócz lekarzy, także weterynarzy i farmaceutów całej guberni. Kiedy nakazano urzędowo używanie języka rosyjskiego na comiesięcznych zebraniach, R. przeniósł je na teren swojego szpitala, gdzie obradowano po polsku. Za jego prezesury w r. 1879 Towarzystwo przyłączyło się do apelu J. I. Kraszewskiego i dokonało zbiórki pieniężnej na powstające w Rzymie obserwatorium astronomiczne i muzeum im. M. Kopernika. Towarzystwo miało duży udział w zakresie walki o higienę komunalną. Wspólnie z innym współzałożycielem Towarzystwa Julianem Janem Grekowiczem (R. był jego szwagrem i ojcem chrzestnym córki Zofii) projektował utworzyć izbę porodową. Z powodu jednak panującego przekonania, że poród może odbywać się tylko we własnym mieszkaniu, zamiar się nie powiódł. R. miał także swój udział w staraniach o budowę połączenia kolejowego Kalisza z innymi miastami.

Wraz z żoną Kazimierą R. prowadził dom otwarty, w którym spotykała się patriotyczna inteligencja miasta i okolicy. W końcu maja 1880 gościł w swoim mieszkaniu na ul. Warszawskiej 65 Henryka Sienkiewicza, który 28–30 V przebywał w Kaliszu na zaproszenie Tow. Dobroczynności. Po śmierci swojego stryja Jana, po którym dziedziczył, R. stał się właścicielem m. in. dwóch oryginalnych portretów pędzla Walentego Wańkowicza przedstawiających młodego Jana Rymarkiewicza z r. 1831 i Adama Mickiewicza «na skale Ajudahu» (prawdopodobnie jednej z replik, których malarz wykonał kilka). W setną rocznicę obchodów mickiewiczowskich obraz ten ściągał do ich domu rzesze zwiedzających. W dn. 31 X 1897 urządzono R-owi w sali ratuszowej Kalisza uroczysty bankiet z okazji 40-lecia pracy lekarskiej w mieście, przy udziale ponad 60 obywateli miejskich i ziemiaństwa; przemawiał prezydent miasta Mieczysław Grąbczewski, był także obecny gubernator M. P. Daragan. R. zmarł nagle 16 II 1898 w Kaliszu i pochowany został na miejscowym cmentarzu.

R. był dwukrotnie żonaty: po raz pierwszy z Anną Elżbietą z Karschów z Wrocławia (1834–1866), a powtórnie z Kazimierą z Tymienieckich. Z pierwszego małżeństwa miał dwie córki: Marię Anielę (ur. 1857) i Zofię Bibiannę (ur. 1866) oraz syna Kazimierza (zob.). Z drugiego miał również dwie córki: Wandę (1872–3) i Marię (ur. 1874) oraz syna Wacława.

W r. 1977 poczta polska wydała kartę pocztową w setną rocznicę powstania Kaliskiego Tow. Lekarskiego, gdzie w znaku opłaty zamieszczono podobiznę R-a.

Starszy brat R-a Antoni (1824–1891), lekarz, był w l. 1858–62 lekarzem naczelnym Szpitala Starozakonnych w Kaliszu, po czym przeniósł się do Warszawy, gdzie prowadził rozległą praktykę homeopatyczną.

 

Konopka, Pol. bibliogr. lek. XIX w.; Wojtkowski, Bibliogr. historii Wpol., I; Kośmiński, Słown. lekarzów; Słownik polskich towarzystw naukowych, Wr. 1990 II cz. 1; Pretzsch K., Verzeichnis der Breslauer Universitätsschriften 1811–1885, Breslau 1905; – Achremowicz E., Żabski T., Towarzystwo Literacko-Słowiańskie we Wrocławiu 1836–1886, Wr. 1973; Grot Z., Rok 1863 w zaborze pruskim, P. 1963; Kościelniak W., Walczak K., Kronika miasta Kalisza, Kalisz 1989; Męczkowski W., Monografie historyczne szpitali w Królestwie Polskim, W. 1907 I 78–9, 101, 374, 402, 407, fot.; Okoniewski B., Wielkopolanie na polskich znakach pocztowych, P. 1986 s. 24, 42; Polanowski E., W dawnym Kaliszu. Szkice z życia miasta 1850–1914, P. 1979 s. 58, 247–8, 328; tenże, Życie literackie Kalisza 1870–1907, W. 1987; Raciborski J., Monografia Kalisza, Kalisz 1912 cz. 1 s. 183, 214; Raczyński M., Materiały do historii Ciechocinka, W. 1935 s. 228–9 (dotyczy brata R-a Antoniego); Radwan S., Z dziejów szpitali kaliskich (1282–1936), Kalisz 1936 s. 10; Smereka J., Polacy na studiach lekarskich we Wrocławiu w latach 1811–1918, Wr. 1979 s. 104, 113, 119; tenże, Polskie doktoraty na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Wrocławskiego z lat 1811–1939 i ich autorzy w życiu zawodowym, naukowym i społeczno-politycznym, Wr. 1980 s. 80, 201, 317; Stachowski F., Jan Rymarkiewicz znakomity pedagog i uczony poznański (1811–1889), P. 1939 s. 1–2, 8; – Akta i czynności sądowe tyczące się procesu Polaków oskarżonych w roku 1847-ym o zbrodnię stanu, Berlin 1848 II 385, 395–8, 586; Pamjatnaja knižka Kališskoj gubernii na 1890 god, Kališ 1890 s. 44–5; toż na 1891 god, Kališ 1891 s. 42; Program Królewskiego Gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu na r. szk. 1849/50 s. 44–5, 50–1; – „Arch. Hist. Med.” T. 23: 1960 s. 70, T. 35: 1972 nr 1 s. 116–17 (dotyczy brata R-a Antoniego), T. 42: 1979 nr 3 s. 349; „Dzien. Pozn.” R. 39: 1897 nr 253 s. 3, R. 40: 1898 nr 42 s. 3; „Gaz. Lek.” R. 33: 1898 t. 18, S. II, nr 9 s. 246; „Gaz. W. Ks. Pozn.” 1847 nr 180 s. 732, nr 253 s. 1071, nr 285 s. 1206; Kalendarz Kaliski Informacyjny na r. zwycz. 1881, Kalisz (1880) s. 64, 122; Kalendarz Lekarski Polaka na r. 1897, s. XIII; „Kron. Lek.” R. 12: 1891 nr 4 s. 269 (dotyczy brata R-a Antoniego); „Medycyna” R. 33: 1898 t. 26 nr 9 s. 216; „Nowiny Lek.” R. 10: 1898 nr 4 s. 136; Noworocznik Kaliski na rok przestępny 1876. Rok drugi, Kalisz 1875 s. X; „Pam. Tow. Lek. Warsz.” T. 17: 1859, S. II, posz. 2 s. 334; „Przegl. Lek.” R. 37: 1898 nr 9 s. 112; „Tyg. Ilustr.” 1898 nr 9 s. 178; „Zesz. Nauk. Kaliskiego Tow. Lek.” T. 1: 1972 nr 1 s. 5–8, 1984 s. 55; – AP w P.: Paraf. Św. Mikołaja w Kaliszu, Księgi metrykalne z l. 1857–74, Zespół Gimnazjum Marii Magdaleny sygn. 750, 770, 773, 1300a, 1166, 1194, Zespół „Prezydium Policji” sygn. 1087; Arch. Uniw. Wrocł.: Smereka J., Polacy na studiach lekarskich we Wrocławiu w latach 1811–1918, Cz. II – Słownik biograficzny, Wr. 1976 (mszp.); B. Kórn.: sygn. BK 7358 (4 listy R-a do Jana Działyńskiego z r. 1853).

Andrzej Dzięczkowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Maksymilian Rymarkiewicz

ok. 1827 - 1857-03-30 spiskowiec
 
więcej  
 

Postaci z tego okresu

 

Marian Aleksander Prażmowski

1851-12-08 - 1915-08-25
aktor
 

Bronisław Kasper Malinowski

1884-04-07 - 1942-05-16
etnolog
 

Kazimierz Bartel

1882-03-03 - 1941-07-26
premier II RP
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.