Polejowski Kasper, w zakonie Andrzej (1776–1849), ksiądz, pedagog, rektor szkoły wojewódzkiej w Kielcach. Ur. 6 I w Latowiczu w woj. mazowieckim w rodzinie mieszczańskiej, był synem Baltazara Poleya (tak zapisano nazwisko ojca w akcie chrztu P-ego) i Anastazji z Szelągowskich, właścicieli niewielkiej działki w rodzinnej osadzie. Uczył się w szkole pijarskiej w Łukowie, następnie w r. 1793 wstąpił do zakonu pijarów w Opolu Lubelskim i przyjął imię zakonne Andrzej, a w r. 1801 w Krakowie uzyskał święcenia kapłańskie. W r. 1802 studiował na Uniw. Krak. teologię. Od r. 1796 jako zakonnik uczył przez dwa lata w szkole pijarskiej w Chełmie, a następnie w szkołach średnich swego zgromadzenia, jako profesor w Radomiu (1803–5), Łukowie (1806), Opolu Lubelskim (1806–9), znów w Łukowie (1810) i w Warszawie na Żoliborzu (1811–13). Wykładał głównie matematykę, ale także łacinę, fizykę, poetykę i retorykę. W l. 1814–16 zastępował rektora w szkole wydziałowej w Łowiczu. W r. 1816 otrzymał zwolnienie od ślubów zakonnych. Dn. 20 VIII t. r. P. mianowany został przez ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego Stanisława Kostkę Potockiego pierwszym profesorem nowo powstającej szkoły departamentowej w Kielcach, w której poruczono mu kierownictwo tymczasowe. Formalne powołanie na rektora tej szkoły nastąpiło 10 VIII 1819. We wrześniu został też cenzorem książek elementarnych w Król. Pol. Szkołą w Kielcach kierował nieprzerwanie do 22 III 1833. Był lojalny wobec władz oraz surowy wobec uczniów i podległych mu nauczycieli. Częste jego zatargi z nauczycielami negatywnie odbijały się na pracy szkoły. P. nie cieszył się też poparciem prezesa Komisji Województwa Krakowskiego w Kielcach Kaspra Wielogłowskiego, który w połowie lat dwudziestych wystawił mu negatywną opinię.
P. uzyskał jednak liczne dalsze godności kościelne w kapitule kieleckiej. Dn. 2 XI 1824 bp J. Woronicz mianował go stałym prowizorem Seminarium Duchownego w Kielcach (był nim do r. 1844). W t. r. został powołany na prałata scholastyka kolegiaty kieleckiej. Wobec powstania listopadowego P. zajął stanowisko niechętne, czym naraził się zarówno uczniom, jak i społeczności kieleckiej. Mimo konfliktów z młodszymi oficerami wojsk stacjonujących w Kielcach, którzy grozili mu nawet represjami, wytrwał na stanowisku rektora. Jednak już 20 III 1833 został przeniesiony na emeryturę. Poświęcił się wówczas pracy charytatywnej i z racji swych funkcji kościelnych opiekował się alumnami Seminarium Duchownego. W r. 1835 został powołany na sędziego surrogata konsystorza kieleckiego.
P. opublikował Mowę przy otwarciu szkoły departamentowej w Kielcach 15 września 1816 mianą (W. b. r.), w której przedstawił swoje poglądy na cele i zadania szkoły tego typu. Ponadto w kilku „Popisach” drukowanych z okazji zakończenia roku szkolnego w Szkole Wojewódzkiej w Kielcach (m. in. w l. 1828–30) przedstawił swoje poglądy na zagadnienia pedagogiczne. Dwie rozprawki naukowe pozostawił w rękopisie, a to Gramatykę języka włoskiego zebraną przez księdza Polejowskiego (1805), którą ofiarował w r. 1826 do biblioteki szkoły kieleckiej, oraz Tablicę logarytmową dociągniętą do 118749, własnego układu przy początkowym dawaniu matematyki w 1808. (Tablica ta wskutek braków, których autor mimo sporego wkładu pracy nie uniknął, nie mogła mieć jednak szerokiego zastosowania). Obu rękopisów już w drugiej połowie XIX w. nie było w bibliotece szkolnej. P. zmarł 11 IX 1849 w Kielcach.
Zgromadzony za życia majątek, zabezpieczony na hipotece wsi Mydłów w woj. sandomierskim, przeznaczył P. na cele kościelne i dobroczynne, m. in. zapisał 30 000 złp. na utrzymanie kolegiaty kieleckiej i 6 000 złp. na Szpital Św. Aleksandra w tym mieście.
Estreicher w. XIX; – Erber Cz., Dzieje i produkcja drukarstwa kieleckiego w latach 1818–1855, „Roczn. Muz. Świętokrzyskiego” (Kr.) T. 8: 1973 s. 75, 100, 125; Fryczówna K., Kielce kongresowe, „Pam. Koła Kielczan” (W.–Kielce) T. 8: 1938; Massalski A., Szkoła wojewódzka (departamentowa) w Kielcach 1816–1831, „Studia Kieleckie” (Kielce) 1977 z. 2 s. 3–18; Patkowski A., Echa powstania listopadowego w szkole wojewódzkiej (wydziałowej) kieleckiej. Dymisja ks. A. P-ego, „Pam. Świętokrzyski” (Kielce) 1930 [druk.] 1931 s. 285–7; Rybarski A., Szkoły kieleckie. Zarys historyczny, w: Księga pamiątkowa kielczan 1856–1904, W. 1925 s. 53; Rybarski F., Ks. Andrzej Polejowski rektor szkoły wojewódzkiej w Kielcach. Kartka z dziejów szkół kieleckich, „Pam. Kielecki” (Kielce) 1901; Witkowski W. M., Mowa powiedziana w kościele kolegiaty kieleckiej w dniu 14 września 1849 r., w czasie wyprowadzenia ciała śp. ks. A. P-ego, prałata scholastyka tejże kolegiaty, byłego rektora b. szkół wojewódzkich, przez ks. ..., „Pam. Relig.-Moralny” (W.) T. 18: 1850 s. 118–29; Wróbel T., Dzieje Seminarium Duchownego w Kielcach na przestrzeni 250 lat, w: Księga jubileuszowa Seminarium Duchownego w Kielcach 1727–1977, Kielce 1977 s. 92, 94, 96, 100; – Elenchus cleri diecesis Cracoviensis, z lat 1825–42; Popisy szkoły wojewódzkiej w Kielcach, 1818–1830; – AGAD: I Rada Stanu Królestwa Polskiego, sygn. 99, k. 12; Arch. Diec. Kieleckiej: Akta konsystorskie, sygn. 799, 802, 845; Paraf. Rzymskokatolicka w Latowiczu: Księga ochrzczonych z 1776 r., s. 142; WAP w Kielcach: Akta Stanu Cywilnego Parafii Kieleckiej, sygn. 81 k. 184.
Adam Massalski