INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Krzysztof Wilhelm Chlebowski h. Poraj  

 
 
Biogram został opublikowany w 1937 r. w III tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Chlebowski Krzysztof Wilhelm, h. Poraj (1755–1808), generał-major wojsk pruskich, syn Aleksandra, również pozostającego w służbie wojskowej pruskiej. Ur. w Prusach Zachodnich, wychowywał się w berlińskim korpusie kadetów i »całą duszą przywiązał się do stanu i narodu, w którym wziął pierwszy początek życia i fizycznie i moralnie«. Przeszedłszy wszystkie stopnie wojskowe od chorążego do generała, w r. 1794 jako adiutant króla Fryderyka Wilhelma II brał udział w bitwie pod Szczekocinami; po rozbiorze Polski przygotował plan dyslokacji garnizonów w Prusach Południowych. Za zasługi otrzymał w r. 1796 dobra w pow. rawskim: Nowydwór, Starą Rawę, Stare Regno, Podskarbice i Komorów, w fałszywym szacunku ogólnym 33 tys. talarów, gdy dzierżawa roczna tych dóbr przynosiła 6 tys. tal. Komorów, dający rocznie 1.500 tal., podarował kochance swojej, Buchholtzowej, »ponieważ obawiał się, żeby tajemnic jego, o których wiedziała, nie odkryła«. Wyniesienie swoje i nagrody zawdzięczał schlebianiu prezydentowi Prus Poł., hr. Hoymowi. Jako szef pułku piechoty w Warszawie organizował tamże szkołę regimentową i założył bibliotekę dla garnizonu warszawskiego. Ch. był mistrzem założonej w Warszawie przez majora Dietricha Bandemera 6 IV 1797 pruskiej loży masońskiej »Zum goldenen Leuchter«, do której należeli wojskowi i urzędnicy, Niemcy i zniemczeni Polacy (np. porucznik Karol Dobrzikowski, kapitan Karol Schwensizki, landrat obwodu sochaczewskiego Bonawentura Winkler Kentrzynski i in). W r. 1804 Ch. został członkiem warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, na wniosek Samuela Lindego, który go zalecał jako człowieka utalentowanego, »szanującego i kochającego Polaków«; wybór Ch-go »potrzebny – twierdził – bo wpływ jego w Berlinie i do samego króla bardzo się może stać użytecznym Towarzystwu«. Zamierzał też Linde powołać Ch-go na nauczyciela taktyki w Liceum warszawskim. W r. 1806 wybrano Ch-go na delegata Tow. P. N. do »traktowania i zastępowania T-wa w interesach cywilnych«. Na posiedzeniu T-wa wygłosił on referat pt. Postrzeżenia względem dobroczynnego wpływu nauk do sztuki wojennej, w którym dowodził, że »tylko doskonale oświecony człowiek doskonałym wojownikiem być może« (streszczenie tego referatu w »Rocznikach« Tow. Warsz. P. N., t. IV, całość w »Pamiętniku Naukowym«, W. 1819, II, 421 sq).

Podczas wojny z Napoleonem w r. 1806 Ch. mianowany był delegatem do głównej kwatery rosyjskiej i 22 X 1806 zawarł w Grodnie umowę w sprawie przemarszu wojsk rosyjskich przez terytorium pruskie; w czasie kampanii nie wykazał jednak ani zdolności ani energii. Ulegał stale żonie (Joannie z Tepperów) i córce, był nieporadnym, niezdecydowanym, nie miał też żadnej powagi w sztabie rosyjskim. Zmarł 1808 r.

Brat Ch-go, Karol Fryderyk, również wychowaniec berlińskiego korpusu kadetów, służył w pułku nassauskim, w r. 1776–87 był dyrektorem założonej 1774 r. w celach germanizacyjnych szkoły wojskowej w Chełmnie. Głównym zadaniem tej szkoły było przygotowanie młodzieży polskiej do korpusu berlińskiego; rezultaty były »błogosławione dla niemczyzny«, gdyż wszyscy wychowańcy ulegli germanizacji. Karol Fryd. Ch-ski zmarł jako pułkownik 1814 r.

 

Uruski II; Złota Księga, II 50 (nieścisłe); »Pamiętnik Warsz.« 1810, I 324; »Roczniki Tow. Warsz. Przyj. Nauk«, W. 1811, VII 339; Kraushar, Tow. Warsz. P. N., I 261, 270, 316; Held, Das schwarze Register, oder General-Tableau sämmtlicher in Süd-Preussen 1794–8 verschenkten polnischen Güter, b. m. 1801; Smoleński, Rządy pruskie na ziemiach pol., W. 1886, 74; Grünhagen, Zerboni und Held, Berlin 1897; Akta wolnomularskie w rkp. B. ord. Zamoyskich nr 1760, II (m. in. »Verzeichniss sämmtlicher Brüder der gesetzmässigen, verbesserten und vollkommenen St. Johannis-Loge genannt »Zum Goldenen Leuchter« zu Warschau den 6 April 1805«); Höpfner, Der Krieg 1806–7, Berlin 1855, III 32; Schottmüller, Der Polenaufstand 1806–7, Lissa 1907, 16, 22, 28; Breysig Th., Das kgl. Kadettenhaus zu Culm, 1776–1876, Culm 1876, 6 nn.; Lehmann, Preussen und die kathol. Kirche, Leipzig 1885, V 143.

Henryk Mościcki

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Sacchetti

1790-01-08 - 1870-04-15
dekorator teatralny
 

Joseph Mehoffer

1786-10-12 - 1844-12-27
dziennikarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.