INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Sabbataj ben Meir Ha-Kohen     

Sabbataj ben Meir Ha-Kohen  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1992-1993 w XXXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sabbataj ben Meir ha-Kohen, zwany Szach (1621–1662), rabin, sędzia sądu rabinackiego w Wilnie, komentator prawa talmudycznego. Ur. na Litwie w okolicach Wołkowyszek, był synem Meira ha-Kohena, zapewne rabina.

S. początkowe nauki pobierał u ojca, w r. 1633 wstąpił do jesziwy w Tykocinie, gdzie rozpoczął studia talmudyczne pod kierunkiem Jozuego Heszla ben Józefa, późniejszego rabina krakowskiego. Wraz ze swym mistrzem przeniósł się S. wkrótce do jesziwy w Krakowie, a następnie wyjechał na dalsze studia do Lublina. Po powrocie na Litwę osiedlił się w Wilnie i ożenił z córką Samsona Wolfa ben Izaaka Benimusa, wnuka Mojżesza Isserlesa zwanego Remuh (zob.). Bogaty teść, zgodnie z żydowską tradycją, zadbał o materialną stronę życia S-a, który mógł dzięki temu całkowicie poświęcić się studiom. Pomimo młodego wieku uzyskał wkrótce tak duży autorytet w dziedzinie prawa talmudycznego, że powierzono mu funkcję dajana – sędziego w wileńskim rabinackim sądzie kahalnym (beit dinie).

S. pisał w języku hebrajskim. W r. 1646 opublikował w Krakowie swą pierwszą pracę zatytułowaną Sifte kohen (Usta kapłana). Pierwsze litery wyrazów składających się na hebrajski tytuł, połączone w słowo «Szach», stały się stałym mianem autora. Sifte kohen był komentarzem do traktatu „Jore dea” z dzieła „Szulchan aruch” Józefa Karo. Został on z uznaniem przyjęty przez współczesnych uczonych-talmudystów i zapewnił mu tytuł posek – autorytetu w dziedzinie prawa religijnego. W wielu przypadkach S. musiał rozstrzygnąć problemy wynikające z niezgodności poglądów J. Karo z wykładniami Mojżesza Isserlesa. Poglądy S-a pozostawały w opozycji do opublikowanej w t. r. pracy Dawida ben Samuela ha-Lewi „Turej zahaw”, będącej również komentarzem do traktatu „Jore dea”. Dało to początek polemice między uczonymi w pracach opublikowanych jednak już po ich śmierci (S. polemizował z Dawidem w traktacie Nekudot ha-kesef (Srebrne punkty), Frankfurt nad Odrą 1677). Późniejsi wydawcy, nie mogąc zdecydować, który ma rację (S. był z reguły popierany przez rabinów z terenów Polski, Dawida ha-Lewi zaakceptowali rabini niemieccy), zamieszczali w kolejnych wydaniach „Szulchan aruch” komentarze obu antagonistów. W r. 1651 opublikował S. w Amsterdamie kronikę Megila ajefa (Zwój męki), opisującą wydarzenia z okresu powstania Bohdana Chmielnickiego. Do kroniki dołączył zbiór hymnów («Selichot»), które ułożył ku czci Żydów zamordowanych przez Kozaków w Niemirowie 10 VII 1648. Sejm Czterech Ziem (hebr. Waad Arba Aracot) zaakceptował jego propozycję, aby ofiary rzezi niemirowskiej uczcić dniem postu. W r. 1655 musiał S. uciekać z Wilna do Lublina przed wojskami rosyjskimi i kozackimi, a gdy i to miasto zostało zagrożone przez oddziały kozackie, wyjechał z Polski do Czech. Początkowo znalazł schronienie w Pradze. Wkrótce objął funkcję rabina w niewielkim morawskim mieście Dresnitz (obecnie Drásov), a następnie w Holeszowie (obecnie Holešov). Podczas pobytu w Holeszowie S. utrzymywał bliskie kontakty z chrześcijańskim filozofem z Lipska Valentinem Wiedreichem. S. zmarł w Holeszowie w r. 1662 i został pochowany na tamtejszym cmentarzu żydowskim.

Większość prac S-a ukazała się w druku już po śmierci autora: Sifte kohen (komentarz do traktatu „Hoszen miszpat” z „Szulchan aruch”, zamieszczony w amsterdamskiej edycji tego dzieła z r. 1663), (Sefer) Ha-aruk me-Szach (Długa Szacha, Berlin 1667 – komentarz do traktatu „Jore dea” z „Szulchan aruch” i polemika z pracą Jakuba ben Aszera „Arbaa Turim”), Takfo kohen (Siła kapłana, Frankfurt nad Odrą 1677 – traktat dotyczący prawa własności i prawa zwyczajowego), Gewurat anaszim (Siła ludzi, Dessau 1697 – komentarz do paragrafu 154 w traktacie „Ewen ha-ezer” z „Szulchan aruch”, ponadto S. dołączył do tej pracy 10 responsów sporządzonych przez ojca), Poel cedek (Wyrobnik sprawiedliwości, Jesenice 1720 – uporządkowanie 613 przykazań wymienionych przez Majmonidesa, przypisanie ich poszczególnym dniom tygodnia).

 

Benjacob I. A., Ozar ha-Sepharim. Thesaurus librorum hebraicorum tam impressorum quam manu scriptorum, Wil. 1880 s. 49, 92, 292, 403, 421, 456, 609, 672; Encyclopedia of the Jewish Religion, Jerusalem–Tel Aviv 1966; Enc. Judaica (Jerusalem), XIV; The Jewish Encyclopedia, New York–London 1905 XI 217–18; The Universal Jewish Encyclopedia, IX; Jüd. Lexicon, V; – Bałaban M., Historia i literatura żydowska, Lw.–W.–Kr. 1925 III; tenże, Historia Żydów w Krakowie i na Kazimierzu 1304–1868, Kr. 1931–6 I, II; Greatz H., Historia Żydów, W. 1929 VIII 365, 371, 373–4; Schiper I., Literatura rabiniczna Żydów w dawnej Polsce, w: Żydzi w Polsce Odrodzonej, W. [b. r. w.] I 222–3.

Tomasz Polański

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan III Sobieski

1629-08-17 - 1696-06-17
król Polski
 

Władysław IV Waza

1595-06-09 - 1648-05-20
król Polski
 

Zygmunt III Waza

1566-06-20 - 1632-04-30
król Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Fryderyk

1569-11-25 - 1642-08-16
książę kurlandzki
 

Cecylia Renata

1611-07-16 - 1644-03-24
królowa Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.