INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stanisław Lipski h. Rogala  

 
 
2 poł. XV w. - ok. 1510
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lipski (z Lipia) Stanisław h. Rogala (zm. ok. 1510), kanonik płocki i warszawski, prepozyt płocki, podkanclerzy książąt mazowieckich. Syn Stanisława z Lipia w pow. grójeckim, miał braci: Mikołaja, Macieja, Pawła i Michała. W r. 1468 L., «notarius de Lipie» otrzymał wraz z braćmi od synów Bolesława IV, książąt mazowieckich, za zasługi przywilej zmniejszający czynsz z dóbr dziedzicznych Lipie i Machnatka w pow. grójeckim. W r. 1473 był pisarzem ziemskim ciechanowskim. Obrał drogę duchowną. W r. 1476 zrezygnował z godności kanonika pułtuskiego na rzecz Mikołaja z Mniszewa, kanclerza biskupa płockiego. Od t. r. był podkanclerzym książąt mazowieckich Bolesława V i Janusza II, którzy prowadzili wspólną kancelarię i księgi Metryki. Kanonik płocki i warszawski w r. 1479, pleban kościoła parafialnego w Makowie w r. 1483, w r. n. zrezygnował z altarii św. Katarzyny w kościele katedralnym płockim. W r. 1487 deputowany był od kapituły do księcia w sprawie posiadanych przez osoby świeckie dóbr kapituły płockiej, której był prepozytem w l. 1491–1501. Jako podkanclerzy prowadził L. od r. 1481 (po objęciu przez kanclerza ks. Piotra Chotkowskiego biskupstwa płockiego) księgę skarbową, obejmującą rachunki dworu książąt Janusza i Bolesława od końca 1477 r. do 27 IV 1490. Księga ta zachowała się jako jedyna ze wszystkich tego typu prowadzonych na Mazowszu w okresie przedinkorporacyjnym (AGAD: Metryka Kor. 7). Kierowanie zarządem skarbowym przez kanclerzy i podkanclerzych było specyfiką Mazowsza; kompetencje kanclerza w tym zakresie odpowiadały kompetencjom podskarbiego w Koronie. Rachunki notują wypłaty pensji dworowi oraz wydatki z pieniędzy czynszowych dostarczanych przez pisarzy ziemskich. Za panowania księcia Janusza L. czynny był w otoczeniu i radzie książęcej. Do Metryki wpisał własnoręcznie tekst postanowień sejmu płockiego z 8 XI 1490. Po śmierci Janusza II w r. 1495 L. nie wszedł do kancelarii księcia Konrada Rudego. Karierę związał nie z Konradem, w którego księstwie leżała jego ojcowizna, lecz z księciem Januszem.

Urzędowy charakter księgi skarbowej nie przeszkodził L-emu wnieść do niej po śmierci księcia Janusza zapisów dotyczących jego osobistych interesów, odnoszących się do dóbr nadanych mu przez księcia. Dobra gromadził L. zapobiegliwie, wykazując na tym polu znaczną ruchliwość. W r. 1481 otrzymał od ks. Janusza wieś Gromadzyn Wielki w pow. ciechanowskim, w 1482 nabył wieś Luszewo w pow. szreńskim, w 1486 uzyskał zmniejszenie czynszu z wsi Mały Gromadzyn, w t. r. otrzymał w Płocku spichlerz wraz z placem, ogrodem i winnicą, zwolniony od świadczeń. W r. 1487 przyjął w zastaw od Jana z Oczesat, podskarbiego ks. Bolesława, siedlisko zwane Rogalińska, położone w Warszawie, w obrębie dworu książęcego. W r. 1489 kupił od siostrzeńców ich dobra dziedziczne Zalesie, leżące przy wsi Machnatka. W r. 1494 otrzymał od Janusza II dom z ogrodami i zabudowaniami w Rożanie. Miał też u brata Mikołaja 200 kop groszy sumy dłużnej pod zastawem. Dzierżone przez L-ego wsie królewskie Maszewo i Wykowo w woj. płockim objęte były listą dóbr podlegających w 1497 r. konfiskacie za niestawiennictwo na wyprawę wołoską (konfiskata nie została egzekwowana). L. występował w drobnych sprawach w l. 1498–1509. Zmarł ok. r. 1510.

 

Boniecki; – Nowowiejski A. J., Płock, monografia historyczna, Wyd. 2., Płock 1930; Senkowski J., Skarbowość Mazowsza od końca XIV wieku do 1526 roku, W. 1965 s. 226–8; Sobol B., Sejm i sejmiki ziemskie na Mazowszu książęcym, W. 1968 s. 167, 171; Wolff A., Metryka Mazowiecka, W. 1929 s. 56; tenże, Studia nad urzędnikami mazowieckimi 1370–1526, Wr.–W.–Kr. 1962; – Acta capitulorum Crac.; Kod. maz. (Lubomirskiego), nr CCL, CCLXVII; Księga skarbowa Janusza II księcia mazowieckiego z lat 1477–1490, Wyd. J. Senkowski, „Kwart. Hist. Kult. Mater.” R. 7: 1959 nr 3 z. dod.; Lustracje województwa płockiego 1565–1789, Wyd. A. Sucheni-Grabowska, S. M. Szacherska, W. 1965; – AGAD: Metryka Kor. nr 5, 88, 106, nr 6, 252v.–254, 316, nr 7, nr 18, 36, 114–114v., 227–227v., nr 32 70v.–71v.; Arch. Diec. w Płocku: Dokumenty perg., 372, Episcopalia nr 6, 18, nr 10, 151.

Maria Woźniakowa

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kazimierz Jagiellończyk

1458-10-03 - 1484-03-04
święty
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Wit Stosz (Stoss, Stwosz)

około 1438 - 1533-09-22
rzeźbiarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.