Chudziński Teofil (1842–97), ur. w Grodnie, studiował przyrodę w Warszawie. Jako uczestnik powstania r. 1863 udał się następnie na emigrację do Paryża, gdzie rozpoczął studia lekarskie. W r. 1869 zajął miejsce externa w szpitalu »De la Pitié«. W czasie wojny franc.-niem. w r. 1870 pełnił służbę lekarza pomocniczego przy szpitalu Jardin des Plantes. W tym czasie zniechęcił się do medycyny, poniechał studiów lekarskich i oddał się całkowicie anatomii porównawczej i antropologii pod kierunkiem Broca. Wkrótce został preparatorem przy Muzeum Broca, na którym to stanowisku pozostawał do końca życia; jednocześnie był kustoszem zbiorów Paryskiej Szkoły Antropologii. W r. 1873 otrzymał nagrodę Paryskiej Akademii Medycyny »Prix Portal« za rozprawę o potworze Sternopagus, a w r. 1896, na krótko przed śmiercią, »Prix Fauvelle« za rozprawę o rasowych różnicach mięśni twarzy. Zwłoki Ch-go spalono w krematorium cmentarza »Père-Lachaise« i tamże je pochowano.
Ch. pracował z zaparciem się w bardzo nieszczególnych warunkach hygienicznych, na mansardzie przy ulicy Rue de l’Ecole de Médecine, w otoczeniu gnijących preparatów, które cuchnęły tak dalece, że policja była zmuszona interweniować. Pozostawił po sobie bogaty dorobek, zgromadzony w Musée Broca w, Paryżu, w postaci licznych mulaży i odlewów gipsowych mięśni i mózgów tak zwierząt jak i różnych ras ludzkich. Poza tym był autorem 49 prac naukowych, w czym kilku w języku polskim z zakresu antropologii czaszki, anatomii porównawczej i antropologii mózgu, a przede wszystkim z zakresu antropologii mięśni i innych organów. Pierwszy dysekował i opisał anatomię Murzynów, Eskimosów, Hindusów, Syngalezów, Annamitów, Karaibów, Indian itp. Są to nie tylko oderwane rozprawy, ale i prace syntetyczne, które obejmowały całokształt danego zagadnienia, np. różnice antropologiczne mięśni twarzy, tułowia, kończyn itp. Powyższy dorobek naukowy Ch-go do dziś dnia nie jest należycie oceniony, choć ogrom jego zasługi zarysowuje się coraz wyraźniej, a potomność będzie musiała uznać w nim nestora i pierwszego pioniera antropologii części miękkich. – Najważniejszymi jego pracami są: Anatomia porównawcza zwojów mózgowych, Pam. T-wa Nauk Ścisłych w Paryżu, 1878 X i XI; Mémoires sur les muscles peauciers du crâne et de la face dans les races humaines (Paris); Observations sur les variations musculaires dans les races humaines (Mem. d. l. Soc. d’Anthropologie de Paris, 3 série, T. II 1898).
»Przegl. Piśm. Lek. Pol.« 1877; Wspomnienia pośmiertne o Ch-im przez… Manouvrier, Bull. de la Soc. d’Anthropologie 1897; Loth E., T. Ch. (1842–1897), w 25 rocznicę zgonu. Arch. Hist. i fil. med., 1925 III z. 1.
Edward Loth