Świeży Antoni (1829—1890), działacz społeczny, poseł na Sejm Krajowy w Opawie.
Ur. 15 XI w Kończycach Wielkich (pow. frysztacki), był synem Józefa (1790—1864), rolnika i kościelnego, oraz jego drugiej żony, Marii z domu Brzuska (1808—1878). Miał braci: Franciszka (ur. 1831), posiadacza gruntu w Kaczycach, Wincentego (1833—1866) i Ignacego (zob.) oraz siostry: Joannę (ur. 1828), od r. 1846 zamężną za Józefem Tomicą, Marię Weronikę (ur. 1835), od r. 1855 żonę Pawła Macury, a od r. 1865 Jana Kubalki, Józefę (ur. 1837), w r. 1860 poślubioną Antoniemu Chmielowi, rolnikowi w Marklowicach Dolnych, Teresę (1841—1909), w r. 1860 wydaną za Antoniego Fójcika, wójta Marklowic Dolnych, Filomenę Krystynę (ur. 1843), od r. 1865 zamężną za Józefem Stanioszkiem z Dziećmierowic (obecnie w Czechach), i Różę (Rozynę) Annę (ur. 1846), od r. 1867 żonę Mateusza Wilczka. Przyrodnim rodzeństwem Ś-ego z pierwszego małżeństwa ojca z Teresą z Banszelów byli: Teresa (1819—1820) oraz Józef (ur. 1814), Jan (ur. 1816) i Piotr (1821—1882), chałupnicy w Kończycach Małych.
Po ukończeniu Szkoły Głównej w Cieszynie Ś. osiedlił się w Zebrzydowicach Górnych, gdzie już od r. 1840 był właścicielem gruntu. Przez pewien czas uczył społecznie w miejscowej szkole. Pełnił przez wiele lat urząd wójta Zebrzydowic, prawdopodobnie do r. 1866, a do śmierci wchodził w skład tamtejszego wydz. gminnego. Przewodniczył miejscowej radzie szkolnej i komitetowi kościelnemu parafii p. wezw. Wniebowzięcia NMP. Po rezygnacji Józefa Dostala z mandatu do Sejmu Krajowego w Opawie został kandydatem polskiego ruchu narodowego i 10 X 1872 w wyborach uzupełniających w okręgu wiejskim Cieszyn—Frysztat—Jabłonków uzyskał mandat, pokonując Franciszka Obraczaja (Franza Obratschai), kandydata niemieckich liberałów. Mimo prób unieważnienia wyboru Ś-ego i wniesieniu 26 X t.r. protestu wyborczego przez Wilhelma Demela z Dobrej, Ś. złożył 5 XI ślubowanie poselskie w języku polskim. Jeszcze 20 XI Wydz. Krajowy wnioskował o nieuznanie wyboru Ś-ego, ale 29 XI opowiedział się przeciw temu Sejm Krajowy.
W Sejmie Ś. wstrzymał się 28 XI 1872 przy głosowaniu wniosku o podwyżki dla posłów (przyjęty głosami większości niemieckiej), a także 30 XI t.r. przy wyborze posła do Rady Państwa w Wiedniu, protestując w ten sposób przeciw niedostatecznemu uwzględnianiu interesów cieszyńskiej części Śląska Austriackiego. Dn. 19 I 1873 w Jabłonkowie złożył z Jerzym Cienciałą relację z posłowania, co zapoczątkowało zwyczaj tzw. zgromadzeń wyborczych na Śląsku Cieszyńskim. Ok. r. 1873 został członkiem, a w l. osiemdziesiątych delegatem Tow. Naukowej Pomocy dla Księstwa Cieszyńskiego, wspierającego ubogich uczniów i studentów z tego regionu. Na forum Sejmu opowiedział się w r. 1874 przeciw karom finansowym dla członków rad szkolnych, argumentując, że nie zawsze mają one możliwość wyegzekwowania przepisów. Jako jeden z trzech posłów głosował t.r. przeciw apelowi do rządu krajowego o zakazanie misji jezuickich na Śląsku Austriackim. W r. 1878 zrezygnował z ponownego ubiegania się o mandat poselski. Działalność polityczną kontynuował w założonym w r. 1883 Związku Śląskich Katolików. W r. 1886 lub 1887 wstąpił do polskiego Tow. Rolniczego dla Księstwa Cieszyńskiego. Zmarł 5 V 1890 w Zebrzydowicach i tam został pochowany.
W zawartym 6 II 1849 małżeństwie z Marią z Tomaszków (1831 lub 1832 — 1898), córką Walentego, młynarza w Zebrzydowicach Górnych, i Joanny ze Skotniców, miał Ś. córki: Różę (1854—1931), od r. 1871 żonę Karola Salamona, wójta Zebrzydowic, Wiktorię (ur. 1856), w r. 1876 wydaną za Antoniego Kanię, kowala w Orłowej (obecnie Czechy), Marię Antonię (ur. 1861), Józefę (Józefinę) (ur. 1864), członkinię katolickiego tow. kulturalno-oświatowego p.n. Dziedzictwo bł. Jana Sarkandra dla Ludu Polskiego na Śląsku, w r. 1884 poślubioną Janowi Fiksekowi (Fixekowi), od r. 1891 zamieszkałą w USA, Ewę (ur. i zm. 1869) oraz synów: Ludwika (1850—1900), karczmarza we Frydku (obecnie Frydek-Mistek w Czechach), Józefa (ur. 1859), zamieszkałego w Boguminie, od r. 1898 żonatego z Heleną z domu Londzin, siostrą ks. Józefa Londzina (zob.), Karola (1866—1947), rolnika w Zebrzydowicach, członka Związku Śląskich Katolików, i Pawła Jana (1873—1874).
Golec J., Bojda S., Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, Cieszyn 1995 II 237 (błędna data ur.); Šústková H., Biografický slovník poslanců slezského zemského sněmu v Opavě (1861—1918), Ostrava 2006 s. 102 (błędna data ur.); — Bartoszek H., Szkoła Podstawowa im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Zebrzydowicach, „Wiad. znad Piotrówki. Biul. Inform. Gm. Zebrzydowice” 2008 nr 9 s. 5; Bayer J., Denkwürdigkeiten der Stadt Freistadt im Herzogthums Schlesien, Wien 1879 s. 294; Chlebowczyk J., Wybory i świadomość społeczna na Śląsku Cieszyńskim w drugiej połowie XIX wieku, Kat.—Kr. 1966 s. 201; Morys-Twarowski M., Dzieje rodu Świeżych z Kończyc Wielkich od XVIII do początku XX wieku (mszp. w posiadaniu autora); Wagner O., Kościół macierzysty wielu krajów. Historia Kościoła Ewangelickiego w Księstwie Cieszyńskim w latach 1545—1918/20, Cieszyn—Bielsko-Biała 2008 s. 363, 365—6; — Sprawozdania z czynności Towarzystwa Rolniczego 1889, s. 10; Sprawozdanie Towarzystwa Naukowej Pomocy dla Księstwa Cieszyńskiego, 1875 s. 6, 1877/8 s. 5, 1878/9 s. 5, 1879/80 s. 5, 1883/4 s. 6, 1888 s. 7, 1889 s. 5; Sprawozdanie z czynności Dziedzictwa bł. Jana Sarkandra dla Ludu Polskiego na Śląsku, 1882 s. 16 (dot. córki, Józefy); Sprawozdanie Związku Śląskich Katolików za r. 1889, s. 24; — „Gwiazdka Cieszyńska” 1872 nr 41, 43, 48—50, 1873 nr 2, 4—5, 1874 nr 6, 38, 1878 nr 35, 1879 nr 36, 1880 nr 20, 1881 nr 36, 1882 nr 38, 1890 nr 19; „Neue Freie Presse” 1872 nr 2923, 2948, 2962, 2971, „Poseł Zw. Śląskich Katolików” [Cieszyn] T. 40: 1913 s. 56 (dot. syna, Karola); „Die Presse” 1872 nr 334; „Rolnik Śląski” 1888 nr 7, 1890 nr 9 dod. „Przegl. Polit.”; — AP w Kat., Oddz. w Cieszynie: Bezirksgericht Teschen, sygn. 125 (dot. dzieci), Sąd Grodzki w Cieszynie, sygn. 147 (dot. córki, Róży), Zbiór ksiąg gruntowych majątków ziemskich pow. cieszyńskiego, sygn. 46 k. 26; Parafia rzymskokatol. p. wezw. św. Józefa w Zabrzegu: Odpisy metryk ślubów 1890—1945, s. 95 (dot. syna, Józefa); Parafia rzymskokatol. p. wezw. św. Michała Archanioła w Kończycach Wielkich: Metryki chrztów, t. 3, Kończyce Wielkie, s. 216; Parafia rzymskokatol. p. wezw. Wniebowzięcia NMP w Zebrzydowicach: Metryki ślubów, t. 2 (1800—50), Zebrzydowice Górne, t. 3 (1851—98) s. 38, Marklowice Dolne, s. 17 (dot. urzędu wójta), Zebrzydowice Dolne, s. 29 (dot. urzędu wójta), Zebrzydowice Górne, s. 12 (dot. córki, Róży), s. 16 (dot. córki, Wiktorii), s. 25 (dot. córki, Józefy), Metryki chrztów, t. 6, Zebrzydowice Górne, s. 4, 8, 12, 18, 25, 32, 39, 50, Metryki zgonów, t. 3 (1850—98), Zebrzydowice Górne, s. 16 (dot. córki, Ewy), s. 24 (dot. syna, Pawła); USC w Zebrzydowicach: Odpisy metryk zgonów parafii rzymskokatol. w Zebrzydowicach 1889—98, Zebrzydowice Górne, 1890 nr 13, 1898 nr 1 (dot. żony); Zemský archiv w Opawie: Sbírka matrik bývalého Severomoravského kraje, sygn. Fr VII 19, Metryki zgonów parafii rzymskokatol. we Frydku 1875—1901, s. 299 (dot. syna, Ludwika), Zemský výbor slezský Opava, karton 360.
Michael Morys-Twarowski