INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Bogusław Kazimierz Maskiewicz h. Odrowąż  

 
 
ok. 1625 - 1683-04-04
Biogram został opublikowany w 1975 r. w XX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Maskiewicz Bogusław Kazimierz h. Odrowąż (ok. 1625–1683), poseł sejmowy, pamiętnikarz. Był synem Samuela (zob.) i Piaseckiej nie znanej z imienia. Dn. 24 II 1643 ojczym, Jan Krzysztof Oszczekliński, oddał go w charakterze pokojowca na dwór księcia Bogusława Radziwiłła. Wiosną 1644 przerwał M. tę służbę i ok. 29 IX t. r. przyjął inną na dworze kasztelana lubelskiego Franciszka Zebrzydowskiego, któremu służył ponad dwa lata. Przeszedł zapewne w tym czasie z kalwinizmu na katolicyzm. Dn. 3 XII 1646, zarekomendowany przez Aleksandra Ludwika i Albrechta Stanisława Radziwiłłów, wstąpił w Wiśniowcu na dwór księcia Jeremiego Michała Wiśniowieckiego. Jeździł z nim na sejm warszawski 1647, a jesienią t. r. uczestniczył w jego wyprawie na Zaporoże, którą później dokładnie opisał w pamiętniku. Dn. 16 II 1648 wysłał go Wiśniowiecki do Bohusławia do hetmana Mikołaja Potockiego z listem zawierającym wieści o opanowaniu przez Bohdana Chmielnickiego Zaporoża, a w kwietniu t. r. wyprawił go do wojska kor. Z listami hetmanów kor. powrócił M. do księcia 11 V t. r., w przeddzień klęski korsuńskiej. Wyrwawszy się wraz z Wiśniowieckim z Zadnieprza, wziął M. udział w jego wyprawie w głąb Ukrainy, zdobywał pod wodzą rotmistrza Jana Baranowskiego Niemirów, walczył pod Machnówką z Kozakami 12 VII t. r. i 25 VII pod Konstantynowem.

Po ukończeniu wyprawy opuścił M. 11 VIII 1648 obóz Jeremiego Wiśniowieckiego w Zbarażu, do którego, wbrew danej obietnicy, nie powrócił już, lecz zaciągnął się po usarsku w trzy konie pod chorągiew, w której rotmistrzem był Bogusław Radziwiłł, a porucznikiem «brat» Matias Frąckiewicz Radzimiński, chorąży nowogródzki. Służyli w niej niemal wyłącznie sami protestanci litewscy, słudzy radziwiłłowscy. Dn. 18 XII 1648 uczestniczył M. w popisie chorągwi w Brześciu Litewskim, a następnie wziął udział w wyprawie armii litewskiej dowodzonej przez Janusza Radziwiłła; zdobywał 10 i 11 II 1649 Mozyrz, walczył 20–22 II pod Bobrujskiem oraz 29 i 30 VII t. r. pod Łojowem. W chorągwi tej służył M. także w latach następnych, gdy rotmistrzostwo jej objął hetman pol. lit. Janusz Radziwiłł. W r. 1655 pełnił M. funkcje deputata woj. nowogródzkiego na Trybunał W. Ks. Lit. zasiadający w Wilnie. Dalsze losy M-a nie są jasne, chorągiew jego służyła wiernie Bogusławowi Radziwiłłowi i jesienią t. r. towarzyszyła mu w drodze do obozu szwedzkiego do Jędrzejowa. M. służył w niej zapewne nadal, a w każdym razie nie zerwał z Bogusławem Radziwiłłem. Czas jakiś przebywał we Wsielubiu u szwagra Aleksandra Szwykowskiego, a Boże Narodzenie 1655 rodzina jego spędziła w szwedzkim wówczas Mirze.

Mimo ofensywy jesiennej w r. 1659 wojsk rosyjskich pozostał M. w Serweczu z powodu braku koni. Po zajęciu Nowogródczyzny przez armię kniazia Iwana Andrejewicza Chowańskiego złożył 14 II 1660 przysięgę wierności carowi. Nowogródek opuścił 4 III t. r., po przybyciu do miasta Chowańskiego, uzyskawszy załogę moskiewską dla ochrony Serwecza. Dn. 20 III t. r. gościł u siebie komisarzy Rzeczypospolitej udających się na rokowania z Moskwą i uzyskał wstawiennictwo Jerzego Karola Hlebowicza, starosty żmudzkiego, u Chowańskiego. Dn. 24 III wyruszył do Chowańskiego z listem od szlachty nowogródzkiej i wraz z pozostałymi posłami uzyskał od niego mianowanie nowego wojewody nowogródzkiego z ramienia cara. Po powrocie udał się 14 V t. r. do Wsielubia i tam doczekał się przybycia wojsk Pawła Sapiehy i Stefana Czarnieckiego, które na przełomie czerwca i lipca t. r. zajęły te obszary. Dziewięć następnych lat spędził M. zapewne w Serweczu, prowadząc życie ziemianina.

W listopadzie 1668 przybył M. do Warszawy jako poseł nowogródzki na sejm konwokacyjny, zwołany po abdykacji króla Jana Kazimierza. Obecny był także, jako poseł nowogródzki, na elekcji. Wjeżdżał 1 V 1669 do Warszawy w orszaku Krzysztofa i Michała Paców, którym wówczas służył. W okresie panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego sympatyzował z konfederacją gołąbską, a 13 XII 1672 obrany został na jednego z siedmiu posłów nowogródzkich na sejm konfederacki, zwołany do Warszawy dla obrony króla Michała. Na sejm ten wyruszył z Serwecza 27 XII t. r. i do Warszawy przybył 4 I 1673; dn. 2 II t. r. prowadził, wspólnie z Charlińskim, stolnikiem smoleńskim, rozmowy ze Stefanem Czarnieckim, «marszałkiem naszym rycerskim», i popierał jego starania o laskę nadworną marszałkowską po Janie Klemensie Branickim. Wyznaczony został na sejmie 1673 r. na deputata do rady wojennej przy boku obu hetmanów wielkich. Uczestniczył M. w elekcji Jana III Sobieskiego w kwietniu 1674, lecz jej nie podpisał, gdyż jako sługa pacowski był przeciwnikiem kandydatury Sobieskiego. Dn. 27 V t. r. w czasie sejmu elekcyjnego wyruszył w pielgrzymkę do Studziannej w ziemi sandomierskiej.

Przez kilka lat zabiegał M. o urząd pisarza ziemskiego nowogródzkiego. Zrzekł się w związku z tym godności wojskiego nowogródzkiego, nadanej mu ok. r. 1673 przez kanclerza lit. Krzysztofa Paca. Mimo jednakże obietnicy Jana III, zapewnień obu pieczętarzy litewskich, starań u Michała Paca, wojewody wileńskiego (do którego M. jeździł w tej sprawie w styczniu 1676), oraz zabiegów podczas sejmu koronacyjnego w lutym 1676, wspieranych przez marszałka w. lit. Aleksandra Hilarego Połubińskiego, nie otrzymał M. upragnionego pisarstwa, które dostał t. r. jego rywal – Bogusław Uniechowski. Utraciwszy po śmierci Połubińskiego (zm. 1679) i Michała Paca, wojewody wileńskiego i hetmana w. litewskiego (zm. 1682), możnych protektorów, odsunął się M. od życia publicznego. U schyłku życia poszukiwał nowego opiekuna w osobie Dominika Radziwiłła. Gospodarował w Serweczu, odrywany często od zajęć na wszelkiego rodzaju uroczystości rodzinne, na których występował najczęściej jako orator. Zmarł 4 IV 1683, pogrzeb odbył się 8 II 1684 w kościele dominikańskim w Nowogródku. Kazanie wygłosił dominikanin ksiądz Krzyszołowski.

M. pozostawił żonę Katarzynę ze Szwykowskich, chorążankę nowogródzką (zm. po r. 1710). Ślub dawał Maskiewiczom 29 I 1654 minister zboru kalwińskiego w Kopylu Krzysztof Żarnowiec, a po przejściu Katarzyny na katolicyzm (10 IX 1656) ślub ten konfirmował ksiądz Kazimierz Pac, kanonik wileński i pleban słonimski. Z kilkorga dzieci czworo zmarło w dzieciństwie w latach wojny, pozostały córki: Krystyna, zamężna Wolska, Anna, za Łodziatą, i Marianna, za Ciechanowiczem, chorążym rawskim. Syn Adam, elektor Augusta II w r. 1697, nosił w r. 1715 tytuł stolnika brasławskiego. Potomkowie jego wygaśli w połowie XVIII w., a Serwecz Maskiewiczowski, wraz z oryginalnymi pamiętnikami i rękopisami M-a, odziedziczyli przed r. 1766 Bykowscy Łopotowie. U nich odnalazł je Naruszewicz. Kopiści pamiętników M-a nadali mu mylnie tytuł marszałka oszmiańskiego, którego on nigdy nie nosił.

W ciągu swego życia M. prowadził miscellanea, z których jeden rękopis zachował się przynajmniej częściowo w oryginale. Wpisywał do niego okolicznościowe mowy, listy i wiersze, domowe recepty, zapiski rocznikarskie i notatki typu diariuszowego. Na ich podstawie spisał u schyłku życia dwa obszerniejsze pamiętniki z l. 1643–9 i z r. 1660. Najnowszego ich krytycznego wydania dokonał Alojzy Sajkowski (Pamiętniki Samuela i Bogusława Maskiewiczów Wr. 1961). Są one bardzo cennym źródłem historycznym i przedstawiają mentalność i obyczajowość sarmacką XVII w., nie posiadają jednak wartości literackich nie odbiegając poziomem od przeciętnej twórczości szlacheckiej tego okresu. M. prowadził również zwięzły rocznik wydarzeń publicznych i diariusze podróży i sejmów, na których był posłem w l. 1668, 1669, 1673 i 1676. Postać M-a jako «męża uczonego» występuje epizodycznie w „Ogniem i mieczem” Henryka Sienkiewicza.

 

Nowy Korbut (Piśm. staropolskie), II; Uruski, X 254, 262; – Czermak W., Szczęśliwy rok. Dzieje wojny moskiewsko-polskiej z r. 1660, „Przegl. Pol.” (Kr.) R. 21: 1886 t. 83 s. 523–9; Górka O., „Ogniem i mieczem” a rzeczywistość historyczna, W. 1933; Hernas Cz., Barok, W. 1973 s. 287–8; Tomkiewicz W., Jeremi Wiśniowiecki (1612–1651), W. 1933; – Archeografičeskij sbornik dokumentov otnosjaščichsja k istorii severo-zapadnoj Rusi, Vilna 1869 VI 344, 1902 XIII 226, 227; Vol. leg., Wyd. 2., V s. 65 fol. 103; – AGAD: Arch. Radziwiłłów, dz. V t. 195 nr 9320 (list oryginalny M-a), nr 9322 (trzy listy wdowy po M-u); B. Jag.: rkp. Akc. 23/57 (kopia pamiętnika z r. 1660, lepsza od wydanej i diariuszy sejmowych M-a. Rękopis ten wskazał autorowi Władysław Bandura, kustosz B. Jag., udzielając jednocześnie wielu cennych informacji), rkp. Akc. 217/61 (oryginalne miscellanea M-a).

Tadeusz Wasilewski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Ludwika Maria Gonzaga

1611-08-18 - 1667-05-10
królowa Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.