Gliński Henryk (1853–1905) literat, publicysta, księgarz. Ur. w Warszawie, tamże skończył gimnazjum realne, po czym słuchał wykładów w Instytucie Technologicznym w Petersburgu, następnie w Akademii Leśnej w Moskwie i na Wydziale Przyrodniczym Uniw. Petersburskiego. Zawód pisarski rozpoczął w r. 1876 w tygodniku ros. „Żiwopisnoje Obozrenije” i był jego współpracownikiem do r. 1881. W r. 1878 nadsyłał korespondencje do „Tygodnika Ilustrowanego”, później do „Wieku”, „Przeglądu Tygodniowego” i efemerycznej „Chwili” Walerego Przyborowskiego, w r. 1885 zamieścił tu obszerniejszą pracę Polacy w Petersburgu. Gracjan Jeżyński, otworzywszy pod firmą swego zmarłego przybranego ojca Józefa Ungera w Petersburgu w r. 1879 księgarnię polską, zrobił G-ego jej zarządcą, przy końcu zaś r. 1883 odstąpił mu ją na własność; z kolei G. w r. 1886 sprzedał księgarnię Br. Rymowiczowej. Z prac literackich G-ego oddzielnie wydane zostały następujące: szkic powieściowy Tylko doktor (1882), Z ostatnich lat trzydziestu (1883), Listy do narzeczonego, pamiętniki panny na wydaniu (1883), pisane pod wpływem niezwykle popularnych do końca XIX w. „Listów do przyszłej narzeczonej” J. Ochorowicza, Honor… kilka uwag z powodu sztuki H. Sudermanna i głosów naszych krytyków, a głównie B. Prusa (1891), Zrzędzenia (1894), Mamusie, studia niedyskretne (1896). G. zamieścił w „Świecie” Sarneckiego studium o L. Tołstoju, jedno z pierwszych u nas poświęconych temu pisarzowi. Interesując się sprawami teatru i zajmując krytyczne stanowisko w stosunku do kolejnych imprez teatralnych nad Newą, ogłosił G. najpierw w r. 1883 rozprawę, pt. Pogadanka o teatrze i teatr polski w Petersburgu w 1882–3 r., następnie dwie dalsze pod takim samym tytułem: Pogadanka… od 1882 do 1892 (1892) oraz Pogadanka… w r. 1892–3 (1893). Pogadanki te pisał pod wpływem zawodu, jakiego doznał, skoro nie udało mu się zaprowadzić na stałe teatru polskiego w Petersburgu. Przez cztery lata 1881–84 pod redakcją G-ego, a w ostatnim roku i jego nakładem, wychodził „Kalendarz petersburski ilustrowany ‘Gwiazda’”. W „Kalendarzu” tym z r. 1882 ogłosił nie znane dotąd listy Mickiewicza do cenzora A. Serbinowicza, szkic o Elizie Orzeszkowej i życiorys Józefa Szujskiego. Nieprzeciętny poziom tego wydawnictwa i trafny dobór artykułów znalazły uznanie u Sienkiewicza. Dla teatru polskiego w Petersburgu napisał G. komedie: Uczeni delegowani, w 2 aktach (grana w sezonie 1882–83, drukowana w «Gwieździe»), Blaga, w 4 aktach (1891–2), Potwór w 2 aktach, Ostatni akt, w 1 akcie, Przyjaciel, w 1 akcie (trzy ostatnie grane w sezonie 1892–3). Verne’owską „Podróż naokoło świata w osiemdziesięciu dniach” streścił dla gry pedagogicznej mającej ułatwiać naukę geografii. Poza tym zasłużył się G. przekładami na język rosyjski „Starej baśni” (wyd. redakcji czasopisma „Żiwopisnoje Obozrenije” z ilustracjami Andriollego 1881) oraz trzech nowel Sienkiewicza: „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela” (1880), „Stary sługa” (1881), „Latarnik” (1882, pierwsza i ostatnia druk. w „Wiestniku Jewropy”, druga w czasopiśmie „Dieło”). Z czasem działalność pisarska G-ego osłabła; przeniósłszy się do Odessy, objął stanowisko inspektora w jednym z towarzystw asekuracyjnych i z rzadka tylko przysyłał artykuły i korespondencje do pism warszawskich i krakowskich. Zmarł w Odessie 7 I 1905 r. W piśmienniczym dorobku G-ego trwałą wartość posiadają tylko Pogadanki o teatrze, w których pomimo wycieczek polemicznych, odpowiadających jego zadzierżystemu temperamentowi, dał sumiennie opracowaną historię kilkuletnich prób ustalenia w Petersburgu polskiej sceny. G. był żonaty z Romualdą z Dąbrowskich, siostrą Adama Dąbrowskiego (zob.).

Estreicher; Przewod. Bibliogr. 1884, 1886; W. Enc. Ilustr.; Enc. Org.; Ruch, kalendarz encyklopedyczny na r. 1889 s. 88–9; – Bazylow L., Polacy w Petersburgu, Wr. 1984 s. 380; – ,,Gaz. Pol.” 1880 nr 279 (artykuł bez tytułu, sygnowany znakiem paragrafu); „Rocz. Nauk.-Liter.-Artyst.” (Okręta) 1905; „Kur. Warsz.” 1905 nr 10, 13; „Tyg. Ilustr.” 1905 nr 3 (nekrolog z podobizną); Kamiński K., Autobiografia (memoriał napisany w r. 1927 do Zarządu Warszawy), „Teatr” 1951 nr 9/10 s. 78–110.

Mieczysław Rulikowski