INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Henryk Wilhelm Schlösser      Henryk Wilhelm Schlösser, wizerunek na podstawie fotografii z XIX w.

Henryk Wilhelm Schlösser  

 
 
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 
Schlösser Henryk Wilhelm (1829–1884), przemysłowiec, działacz gospodarczy i społeczny, filantrop. Ur. 28 V w Ozorkowie w pow. łęczyckim, był synem Fryderyka (zob.) i Henrietty z Wernerów, starszym bratem Karola (zob.).
 
S. kształcił się w Instytucie Blockmana w Dreźnie, skąd w r. 1846 przeniósł się do Akademii Handlowej w Berlinie. Ukończywszy ją w r. 1848, odbył praktykę zawodową w kilku zakładach bawełnianych Anglii i Austrii. Po powrocie na stałe do kraju w r. 1851, ustąpił bratu Karolowi prawo do współwłasności przędzalni ich zmarłego wcześniej ojca i na przejętej w wyniku działów rodzinnych dużej działce na przedmieściu Ozorkowa – Strzeblewie rozpoczął budowę własnej przędzalni bawełny. Przy wznoszeniu tej inwestycji opierał się na decydującym – jak się zdaje – doradztwie swojego starszego kuzyna Karola Scheiblera sen. (zob.). Dzięki temu S. zdołał uniknąć wielu błędów innych krajowych inwestorów; zakład otwarty pod jego firmą w r. 1852 wyposażony został, bez tak powszechnego w tej epoce przepłacania, w 42 maszyny przędzalnicze z 12 tys. wrzecion najnowszej produkcji renomowanej firmy Platt Brothers et Comp. z Manchesteru oraz w trzy belgijskie maszyny parowe o łącznej mocy 90 KM równie wziętej firmy «John Cockerill» w Seraing, której właściciele byli spowinowaceni z Scheiblerem. Zakupy te pochłonęły blisko 300 tys. rb, które przypuszczalnie pochodziły z zapisu testamentowego zmarłego bezpotomnie stryja S-a, Henryka, do r. 1829 wspólnika jego ojca. Dalsze rozszerzenie zakładu w r. 1857 do 18 tys. wrzecion było już sfinansowane z 50 tys. rb pożyczki Banku Polskiego, udzielonej z warunkiem wyuczenia przez S-a choćby kilku uczniów-krajowców na majstrów przędzalniczych. Ze znanej z dobrej jakości bawełny amerykańskiej, sprowadzanej przez Bremę, S. produkował jako jeden z niewielu przędzę cienką i jako jedyny przędzę pończoszniczą nr 60. Uzyskał za te wyroby wysokie wyróżnienia na wystawach przemysłowych w Warszawie (1857), Londynie (1861), Paryżu (1867) i w Petersburgu (1870). W l. 1857–84 wartość produkcji jego fabryki wzrosła z 225 tys. rb do 400 tys. rb, a zatrudnienie z 200 do 320 robotników. W zakresie organizacji produkcji i zbytu fabryka miała wspólny zarząd z przędzalnią jego brata Karola.
 
Przedsiębiorczością swoją S. obejmował także inne dziedziny gospodarki, dzięki czemu dorobił się z czasem jednej z najbardziej pokaźnych w kraju fortun. Wg sporządzonego 4 VI 1886 inwentarza notarialnego wartość jego wspólnego z żoną majątku wynosiła 2 156 541 rb, na co oprócz przędzalni ozorkowskiej składały się również duże udziały w wielkim kompleksie rolno-przemysłowym spokrewnionej rodziny Wernerów w pow. łęczyckim i łódzkim, własne majątki ziemskie Cedrowice, Janów, Wrublew i Zduny w pow. łęczyckim, 4 okazałe budynki mieszkalne w Ozorkowie i Warszawie oraz duże należności z tytułu uprawianego bankierstwa.
 
S. pełnił liczne funkcje społeczne i gospodarcze. Od r. 1860 przez 24 lata był radnym w Ozorkowie i przez wiele lat członkiem miejscowego kolegium kościelnego gminy ewangelicko-augsburskiej oraz członkiem Rady Zakładów Dobroczynnych pow. łęczyckiego. W l. 1861–8 zasiadał w Radzie Przemysłowej przy Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych – głównego organu doradczego namiestnika Król. Pol. w sprawach gospodarczych. W r. 1870 był współzałożycielem, a następnie członkiem zarządu Warszawskiego Tow. Ubezpieczeń od Ognia. W l. 1871–2 razem z K. Scheiblerem, Ludwikiem Grohmanem, Dawidem Rosenblumem i Wilhelmem Zachertem współtworzył Bank Handlowy w Łodzi; piastował w nim funkcję najpierw wiceprezesa, a od r. 1881 aż do śmierci – prezesa Rady Banku.
 
Podobnie jak jego ojciec i brat, S. znany był z paternalistycznego stosunku do załogi fabryki. Na wiele lat przed wprowadzeniem przymusowej opieki socjalnej nad robotnikami zorganizował im jedną z pierwszych w kraju kas chorych oraz zapewnił bezpłatne korzystanie z ambulatorium i apteki. Zbudował na specjalnie nabytej nieruchomości 3-klasową szkołę elementarną z dużym ogrodem, w której uczyły się również dzieci robotników z jego fabryki.
 
S. odrestaurował własnym kosztem wnętrze zboru ewangelicko-augsburskiego, dobudowując też okazałą dzwonnicę. Dodatkowo testamentem przeznaczył na różne potrzeby Ozorkowa i jego mieszkańców przeszło 80 tys. rb, w tym m.in. 20 tys. rb jako fundusz żelazny na dalsze prowadzenie szkoły mającej nosić jego imię, 10 tys. rb gminie ewangelickiej na utrzymanie jej kościoła i cmentarza, 40 tys. rb na zbudowanie i utrzymanie przytułku dla ubogich jego imienia bez względu na wyznanie, z pierwszeństwem dla obarczonych rodziną, zwłaszcza byłych robotników fabrycznych. Zmarł 28 X 1884 w Ozorkowie, pochowany został na tamtejszym cmentarzu Ewangelickim.
 
Z zawartego 22 IV 1852 małżeństwa z Paulina Matyldą z Wernerów (4 II 1829 – 6 II 1904), córką Chrystiana Wilhelma, właściciela farbiarni, S. dzieci nie miał.
 
W r. 1894 spadkobiercy Henryka i Karola Schlösserów utworzyli spółkę akcyjną «Schlösserowska Przędzalnia Bawełny i Tkalnia w Ozorkowie», która z ich nazwiskiem w nazwie firmowej przetrwała aż do r. 1945.
 
 
 
Łoza, Rodziny pol., I 170, 172 (dotyczy matki i żony S-a); Słown. Geogr. (Ozorków); – Badziak K., Instytucje finansowo-kredytowe w Łodzi do I wojny światowej, „Roczn. Łódz.” T. 22: 1977 s. 86, 87; Bloch J., Przemysł fabryczny Królestwa Polskiego w okresie dziesięcioletnim od 1871 do 1880 r., W. 1884; Heike O., Aufbau und Entwicklung der Lodzer Textilindustrie. Eine Arbeit deutscher Einwanderer in Polen für Europa, Möchengladbach 1971; Ihnatowicz I., Przemysł łódzki w latach 1860–1900, Wr. 1965 s. 48; Kneifel E., Geschichte der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen, Niedermarschacht [b.r.w.]; Łódź. Dzieje miasta, T. 1: do 1918 r., Wyd. 2, W.–Ł. 1988; Łukasiewicz J., Przewrót techniczny w przemyśle Królestwa Polskiego w latach 1852–1886, W. 1963; Małecki Z., Studia nad źródłami kapitałów w łódzkim przemyśle włókienniczym, W. 1969 s. 79, 80, 125; Missalowa G., Studia nad powstaniem łódzkiego okręgu przemysłowego 1815–1870 , Ł. 1975 III; Opis wystawy wyrobów rękodzielniczych i płodów rolniczych odbytej w Warszawie 1857 r., W. 1860 s. 65–6, 324; Puś W., Przemysł włókienniczy w Królestwie Polskim w latach 1870–1900, W.–Ł. 1976 s. 18; Puś W., Pytlas S., Dzieje Łódzkich Zakładów Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju „Uniontex” w Łodzi (d. Zjednoczonych Zakładów K. Scheilblera i L. Grohmana) w l. 1827–1977, W.–Ł. 1979; Pytlas S., Łódzka burżuazja przemysłowa w latach 1864–1914, Ł. 1994 s. 101, 119, 120, 129, 130, 332, 349; Rosiak S., Powstanie przemysłu włókienniczego w Ozorkowie, „Roczn. Łódz.” T. 7: 1963 s. 68, 69; – Sprawozdanie Banku Handlowego w Łodzi za 1872–1884, W. 1873–85; Ustawa Banku Handlowego w Łodzi, W. 1872; Źródła do historii przemysłu włókienniczego okręgu łódzkiego w XIX w., Oprac. M. Bandurka, M. Kołodziejczak, J. Trela, W. 1966; – „Dzien. Łódz.” 1885 nr 26 s. 3–4; „Gaz. Handl.” 1884 nr 247 s. 3; „Kłosy” 1885 nr 1028 s. 173 (portret), 174; – AG AD: KRSW 19468 k. 72–77; AP w Ł.: Tow. Schlösserowskiej Przędzalni – wstęp do inwentarza; AP w W.: Hipoteka W., nr 2280; Sąd Rejonowy w Łęczycy: Wydział IV Ksiąg Wieczystych, nr hip. 870; Sąd Rejonowy w Zgierzu: Wydział V Ksiąg Wieczystych, nr hip. 34, 72, 98, 345.
 
                                                                                                                                                                                                                               Zbigniew Pustuła
 
 
 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Karol Ernest Schlösser

1832-07-05 - 1881-01-29 przemysłowiec
 

Karol Wilhelm Scheibler

1820-09-01 - 1881-04-13 przemysłowiec
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Karol Irzykowski

1873-01-27 - 1944-11-02
krytyk literacki
 

Stanisław Janowski

1866-10-06 - 1942-02-23
malarz
 

Władysław Wejtko

1859-02-01 - 1933-11-16
generał dywizji WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Tadeusz Romanowicz

1843-10-25 - 1904-05-29
polityk demokratyczny
 

Stanisław Siatka

1869-03-10 - 1933-12-22
zmartwychwstaniec
 

Rafał Szereszowski

1869-05-08 - 1948-04-26
finansista
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.