INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Irena Posseltówna  

 
 
1893-01-18 - 1975-09-13
Biogram został opublikowany w latach 1982-1983 w XXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Posseltówna Irena, pseud. Mila, Janina (1893–1975), nauczycielka, dyrektorka gimnazjum W. Szachtmajerowej, organizatorka tajnego nauczania, starszy sierżant Armii Krajowej. Ur. 18 I w Sosnowcu, była córką Augusta, naczelnika stacji kolejowej w Sosnowcu, a następnie stacji Warszawa Towarowa, i Bronisławy z Mieszkowskich, siostrą Zofii (1879–1948), zamężnej za Stanisławem Trzepińskim, nauczycielki historii, Wandy (1886–1959), zamężnej za Kazimierzem Szachtmajerem, właścicielki szkoły i nauczycielki matematyki, Janiny (1888–1966), nauczycielki języka polskiego, oraz Jadwigi (1892–1945), nauczycielki religii. P. ukończyła w r. 1911 pensję Leonii Rudzkiej w Warszawie, a następnie do r. 1913 uczęszczała na dwuletnie Kursy Pedagogiczne L. Rudzkiej. W r. 1908 starsze siostry P-ej założyły wspólnie szkołę, której właścicielką była Wanda Posseltówna. Początkowo szkoła miała cztery klasy i gromadziła młodzież głównie ze środowiska kolejarskiego. Mieściła się przy ul. Złotej 65, a następnie przy ul. Chmielnej 80. Szkoła osiągnęła wysoki poziom nauczania dzięki zgromadzeniu wybitnych pedagogów i wychowawców, takich jak Jan Miernowski, Hanna Pohoska, Halina Nieniewska, Teodora Męczkowska, Juliusz Saloni, Wanda Dewitzowa, Tadeusz Mayzner i in. P. uczyła w tej szkole od r. 1914. W r. 1920 rozpoczęła studia historyczne na Uniw. Warsz., które przerwała po 6 semestrach, a w r. 1925 uzyskała dyplom uprawniający do nauczania historii w szkołach średnich ogólnokształcących. W l. 1923–48 była dyrektorką ośmioklasowego gimnazjum Wandy Posseltówny (od r. 1927 Wandy z Posseltów Szachtmajerowej), a równocześnie uczyła w tej szkole historii. W r. 1925 przygotowała indeks do „Przeglądu Historycznego” za l. 1905–25 („Przegl. Hist.” 1925) oraz wspólnie z Hanną Pohoską opracowała ankietę zorganizowaną przez Warszawskie Koło Tow. Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych na temat nauczania historii w szkołach średnich.

Ze względu na szczupłość lokalu szkolnego przy ul. Chmielnej P. i jej siostry zdecydowały się na budowę nowego gmachu. W tym celu sprzedały odziedziczony po rodzicach dom i zaciągnęły pożyczki. Nowy gmach szkolny przy ul. Białobrzeskiej 44 został oddany do użytku we wrześniu 1932, a równocześnie Wanda Szachtmajerowa zadeklarowała chęć przekazania go państwu po całkowitym spłaceniu długu. W związku z tą decyzją powstała Fundacja szkoły im. Wandy z Posseltów Szachtmajerowej. Szkoła była uważana za wzorową placówkę, a Min. Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (Min. WRiOP) kierowało do niej wycieczki pedagogów polskich i zagranicznych. W szkole tej uczyły się m. in. córki Józefa Piłsudskiego, lecz wbrew pozorom gimnazjum to nie miało jednak charakteru elitarnego: część młodzieży pochodziła z warszawskich rodzin kolejarskich i tramwajarskich i uzyskiwała znaczne ulgi w opłatach szkolnych. W l. 1930–5 związała się P. z organizacją nauczycielską «Zrąb» o programie prosanacyjnym, a w piśmie tej organizacji, kwartalniku „Zrąb”, opublikowała kilkanaście artykułów z dziedziny wychowania młodzieży. W r. 1931 wraz z H. Pohoską kierowała pracami zespołu wychowania obywatelskiego, powołanego przez Min. WRiOP w związku ze zmianą programów szkolnych. W l. 1938–49 z przerwą wojenną P. była sekretarką Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Kobiet z Wyższym Wykształceniem.

W okresie okupacji niemieckiej P. zorganizowała tajne komplety gimnazjalne i licealne i nimi kierowała, a Wanda Szachtmajerowa szkołą powszechną i administracją całości. W nie zajętej przez Niemców części gmachu szkolnego, w której mieszkała P. oraz jej siostry, odbywały się zarówno komplety gimnazjalne, jak też w r. 1943/4 komplety tajnego nauczania Uniw. Warsz. Do wybuchu powstania warszawskiego 1944 r. w tajnym nauczaniu uzyskało tam maturę 127 uczennic, co było jednym z najlepszych wyników wśród prywatnych żeńskich szkół warszawskich. P. ukończyła tajną podchorążówkę Armii Krajowej (AK) otrzymując stopień starszego sierżanta podchorążego; używała pseudonimów: Mila i Janina. Kierowała zorganizowanym przez siebie referatem sanitarnym Wojskowej Służby Ochrony Powstania podlegającym IV Obwodowi Wojskowej Służby Kobiet. Dzięki jej pracy powstał prawie stuosobowy oddział sanitarny, rekrutujący się głównie z uczennic i wychowanek szkoły Szachtmajerowej. Zgromadziła też sprzęt sanitarny oraz wyposażenie do urządzenia szpitala dla ludności cywilnej. Po wybuchu powstania 1 VIII 1944 P. rozpoczęła organizowanie szpitala w budynku szkoły Szachtmajerowej, jednak do uruchomienia go nie doszło, a ekipę sanitarną skierowano do obsługi szpitala powstańczego w gmachu Monopolu przy ul. Kaliskiej. Dn. 5 VIII 1944 P. poprzez Zieleniak i obóz w Pruszkowie przedostała się wraz z siostrami do Komorowa, gdzie w porozumieniu z miejscowymi władzami AK zorganizowała ekipę sanitarną opiekującą się ludnością ewakuowaną z Warszawy i do stycznia 1945 ekipą tą kierowała. W r. 1944/5 uczyła na kompletach Gimnazjum i Liceum im. J. Słowackiego zorganizowanych w Komorowie.

Po reaktywowaniu gimnazjum i liceum Szachtmajerowej w Komorowie w jesieni 1945 P. pełniła nadal funkcję dyrektorki aż do likwidacji szkoły w r. 1948. Równocześnie w l. 1945–9 była członkiem Państwowej Komisji Weryfikacyjnej dla legalizacji tajnego nauczania przy Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego. W l. 1948–63 pracowała w bibliotece Muzeum Zoologicznego przekształconego następnie w Instytut Zoologiczny Polskiej Akademii Nauk, gdzie prowadziła dział wymiany wydawnictw. W związku z tą pracą opublikowała wraz z J. Kożuchowskim artykuł Z doświadczeń wymiany wydawnictw prowadzonej przez Instytut Zoologiczny PAN („Nauka Pol.” – 1954). W r. 1963 przeszła na emeryturę. Napisała wówczas pracę o historii szkoły W. Szachtmajerowej, której maszynopis znajduje się w zbiorach Pracowni Dziejów Oświaty PAN w Warszawie. Zmarła 13 IX 1975 w Warszawie i pochowana została na cmentarzu Powązkowskim. Odznaczona była Złotym Krzyżem Zasługi (1932) i Srebrnym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury (1936).

P. rodziny nie założyła.

 

Fot.: w Materiałach Red; PSB; – Zagórowski, Spis nauczycieli; – Dzieje Ochoty, W. 1973; Garbowska W., Szkolnictwo powszechne w Polsce w latach 1932–1939, Wr. 1976; Konarski S., Warszawskie średnie szkolnictwo ogólnokształcące w latach 1918–1939, „Warszawa II Rzeczypospolitej”, W. 1973 z. 5 („Studia Warsz.” t. 18) s. 238–9; Uziembło A., Zielone berety z koniczynką, „Stolica” 1960 nr 19 s. 8; Wroniszewski J. K., Ochota 1939–1945, W. 1976; – Pachucka R., Pamiętniki 1886–1914, Wr. 1958; – „Gaz. Pol.” 1932 nr 269 s. 8; „Polska Zbrojna” 1932 nr 268 s. 5; „Życie Warszawy” 1975 nr 215 s. II, nr 217 s. 9; – Inst. Zool. PAN: Akta personalne, teczka nr 276; – Informacje kuzyna P-y Emila Mieszkowskiego z Warszawy; Informacje wychowanek: Ireny Cieślewskiej, Barbary Bazińskiej, Krystyny Piątkowskiej z Warszawy i Henryki Zdanowskiej z Pruszkowa koło Warszawy.

Stanisław Konarski

 
 

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Świderski

1916-01-14 - 1988-10-18
aktor teatralny
 

Tytus Czyżewski

1880-12-28 - 1945-05-05
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Michał Rękas

1895-09-28 - 1964-02-15
ksiądz
 

Antoni Jan Strzałecki

1844-01-10 - 1934-04-25
malarz
 

Zdzisław Henryk Stahl

1901-02-10 - 1987-11-13
ekonomista
 

Laetus Bernatek

1847-07-04 - 1927-01-26
bonifrater
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.