Orient (Orienth) Jan (1. poł. XV w.), filozof i teolog, profesor Uniwersytetu Krakowskiego. Ur. zapewne w ostatniej ćwierci XIV w. w mieszczańskiej rodzinie osiadłej w Krakowie od pierwszej poł. XIV w. Współcześnie z O-em występują w dokumentach: Jan Orienth (1412) i Jerzy Orienth (1427–1440), rajcy krakowscy, poprzedza go Hinco de Horienth (1339). Na Uniw. Krak. musiał wpisać się O. ok. r. 1403, choć na listę uczniów wszechnicy został wciągnięty ex post, w miejsce odpowiadające r. 1407. Bakałarzem zaś sztuk wyzwolonych był już za dziekanatu Erazma z Nyssy w r. 1405. Po r. 1407 wyjechał O. do Pragi i tam 13 III 1412 zdobył tytuł mistrza sztuk wyzwolonych. W Pradze rozpoczął również studia teologiczne. Do Krakowa powrócił przed lutym 1415. W l. 1415–19 był bowiem pisarzem kancelarii miasta Kazimierza pod Krakowem. Tak jak jego poprzednicy na tym urzędzie oraz następca w kancelarii Jan z Ludziska, był O. też prawdopodobnie rektorem szkoły parafialnej przy kościele Bożego Ciała na Kazimierzu. W r. 1426 wykładał na Uniw. Krak. „Metafizykę” Arystotelesa, zaś w l. 1427/8 oraz 1438–40 był dziekanem Wydziału Sztuk Wyzwolonych. Był również członkiem komisji uniwersyteckiej, która badała w r. 1441 statuty i przywileje Uniwersytetu. Studiował w Krakowie także teologię, ale osiągnął tylko tytuł bakałarza teologii ok. r. 1442. W r. 1444 skończył wykład komentarza do „Psalmów” Dawida. Zmarł przed wrześniem 1453.
O. pozostawił w rękopisie wykłady „Metafizyki” (B. Jag.: rkp. 1895 k. 1–314, częściowo autograf O-a, występuje tu także prawdopodobnie pismo Mikołaja Kozłowskiego) oraz komentarz do „Psalmów” Dawida (B. Jag.: rkp. 1332 s. 1–895, autograf). W komentarzu do „Metafizyki” O. przedstawił myśl filozofa z XIV w. Aleksandra Bonini z Alessandrii, na którym się prawie wyłącznie oparł. W ten sposób w okresie, w którym w Krakowie panowała przede wszystkim doktryna Marsyliusza z Inghen i Jana Burydana, O. wprowadził myśl augustyńską o zabarwieniu skotystycznym. W komentarzu do „Psalmów” Dawida oparł się O. na komentarzach Mikołaja z Liry i Mikołaja Gorra, co starannie w dziele swym notował.
Filoz. w Pol. Słown.; – Friedberg M., Kancelaria miasta Kazimierza pod Krakowem 1335–1802, „Archeion” R. 36: 1962 s. 144; Kowalczyk M., Wypominki Uniwersytetu Krakowskiego z lat 1431 –1432, 1453, 1458, „Studia Warmińskie” T. 9: 1972 s. 525, 527, 532; Markowski M., Burydanizm w Polsce w okresie przedkopernikańskim, Wr. 1971; Włodek Z., Filozofia bytu. Dzieje filozofii średniowiecznej w Polsce, Wr. 1977 III; Wójcik K., Jan Orient, Mater. do hist. filoz. średniowiecznej w Pol. S. A., Wr. 1965 V (tu dawniejsza literatura); – Album stud. Univ. Crac., I 27; Cracovia artificum, IV, V; Kod. m. Kr., V, VII; Liber decanorum facultatis philosophiae Universitatis Pragensis, Monumenta Histórica Universitatis Carolo-Ferdinandae Pragensis, Praha 1822 I 418; Statuta nec non liber promotionum; –Arch. Kurii Metropol. w Kr.: Acta officialia, Crac. 5 s. 113 v. i in., 6 s. 106 i in., 8 s. 285 i in., O. występuje często w księgach oficjała krakowskiego w l. 1434–44; – Niepublikowane materiały M. Kowalczyk.
Zofia Włodek