Chwalibogowski (Falibogowski) Krzysztof Franciszek, h. Nałęcz, poeta XVII w., pochodził z wojew. sieradzkiego. Wedle własnego wyznania Ch-go, zamkniętego w przedmowie do głównego jego dzieła: Discurs, »było (nań) więzienie moskiewskie losem padło, jako więzień za wolą Bożą zabawiał się raczej czym przystojnym«, »na wiersz polski przełomiwszy, do druku podać miał wolę«. Były to Historie kościelne albo ewangelie, które Kościół powszechny Katolicki na niedziele jako i na święta wybranych pańskich w roku obchodzić zwykł. Utwór ten nie dochował się do naszych czasów. Nieznana jest też cytowana przez Juszyńskiego Kredencja nabożna Marii Magdaleny przypisana Marcinowi Kazanowskiemu. Dopiero w wieku już podeszłym, kiedy został księdzem i rządcą farnej szkółki lwowskiej, rozwinął żywą działalność pisarską, której owocem były trzy publikacje. Pierwsza to Discurs marnotractwa i zbytku korony polskiej (1625, bez m. dr., i z r. 1626 w Jarosławiu. Siarczyński i Święcki mówią jeszcze o wydaniu krakowskim z r. 1603). Rzecz dedykowana braciom Sieniawskim: podczaszemu i staroście rohatyńskiemu Mikołajowi oraz chorążemu Prokopowi. Z listu dedykacyjnego wynika, że autor był klientem możnego rodu Sieniawskich. Rzecz właściwą rozpoczyna wierszowana transkrypcja opowiadania biblijnego pt. Marnotratny syn. Sam Discurs ujęty jest w formę rozmowy między autorem a doktorem. Poruszane są tutaj najrozmaitsze tematy bez wyraźnej koncentracji myślowej, a więc z dziedziny krajoznawstwa (Tatry, góry węgierskie, śniegi na Tatrach od roku do roku leżą), medycyny, filozofii, stosunków politycznych i życia klasztorów (bernardyńskich). Wywody swe zaczyna autor od stworzenia świata, kreśli jaskrawy konterfekt marnotrawstwa, szczególniej żołnierskiego, uzasadnia, że »wielka jest licentia polska«, »że pijaństwo wiele ludzi w Polsce traci«, ale podaje też statut cnoty. Powołuje się na liczne przykłady z historii i literatury starożytnej, cytuje szereg autorów antycznych a także i autorów polskich (Górnickiego, Długosza, Kromera itd.). Jest tu bardzo wiele surowego dydaktyzmu, ujmowanego ze strony teoretycznej albo praktyczno-życiowej. Dużo charakterystyk ludzi współczesnych i wielkich (dom Zborowskich nazywa kuchnią chudopachołków) i mniejszych. Gromy ciska, »że zamki pograniczne puste«, że »szkoły wittemberskie i augsburskie zarazą dusz chrześcijańskich«. Autor zamyka swe wywody ustępem pt. Incursia tatarska (1624). Drugim z kolei utworem Ch-go to Samarytanka, która rozmawia z Zbawicielem Panem u studnie miasta Sychar, (1627). Po wierszowanej inskrypcji na cześć Matki Boskiej następuje tu również wierszowany list dedykacyjny dla Anny Kostczanki z Tymbarku, ksieni klasztoru jarosławskiego. Tematem głównym publikacji jest sama rozmowa Samarytanki, przez Maciejowskiego (III 710) nazwana sielanką, ale daleko więcej zainteresowania budzić może zakończenie: Do Conventu Zacnego Ich Mci Panien Klasztoru Jarosławskiego. Mieści się tu poetycka pochwała życia klasztornego, wypełniona po brzegi ciekawymi odsyłaczami do współczesnego życia obyczajowego, do spraw rodziny i małżeństwa. Trzecim wreszcie utworem piśmienniczym Ch-go jest Nowina lwowska, którą sława prędkolotna rozgłasza o obwieszczeniu błogosławieństwa B. Mariej Magdaleny de Pacis Panny zakonu karmelitańskiego regularis observantiae florentskiej (1628, bez m. w.). Jako od »łabędzia umierającego piosnkę« ofiaruje autor rzecz swoją Eufrozynie Sieniawskiej, chorążynie koronnej, wdowie po Prokopie. Obszerny poemat związany jest z kultem Marii Magdaleny de Pacis, karmelitanki, i zawiera opis uroczystości, które odbyły się we Lwowie w związku z zarządzoną przez papieża beatyfikacją świętobliwej zakonnicy »w sobotę wtórą 10 octobra«. Nowina lwowska nie cieszyła się opinią dodatnią; jeżeli na uboczu pozostawimy słusznie kwestionowaną stronę artystyczną poematu, zauważymy w nim łatwo – zresztą tak jak i w utworach poprzednich – wiele ciekawego kolorytu regionalnego i obyczajowego.
Poza bibliografią, cytowaną u Estr. XVI 165–6, wymienić należy: Paprocki; Dykcjonarz biograficzny powszechny, I 389; Maciszewski M., Brzeżany wczasach Rzeczypospolitej polskiej, (rozdz. IV, Sieniawscy); Korbut; Brückner A., Dzieje kultury polskiej, II 174, 291, 440, 443.
Ryszard Skulski