INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Leon Madeyski (Madejski)      Portret Leona Madeyskiego (1838–1905), prawnika, dramatopisarza (popiersie w owalu), ok. 1885, w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, źródło kopii cyfrowej: http://cyfrowe.mnw.art.pl/dmuseion

Leon Madeyski (Madejski)  

 
 
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Madeyski (Madejski) Leon, pseud. i krypt. M. A. Dejski, M. (1838–1905), pisarz dramatyczny, prawnik. Ur. w Laszkach w Galicji, był synem Stanisława Michała, zarządcy dóbr, i Józefy ze Stęchlińskich, bratem Edwarda Marcelego Madeyskiego (zob.) oraz Stanisława Jerzego Madeyskiego (zob.), pochodził z rodziny szlacheckiej. W l. 1856–60 studiował na Wydziale Prawnym UJ i uzyskał stopień doktora (1862). Z zakresu prawa napisał kilka prac, m. in. Nekrolog § 998 ustawy cywilnej (Kr. 1869). Wziął udział w powstaniu 1863 r. Następnie osiadł we Lwowie, gdzie praktykował jako adwokat. Poznał wówczas dobrze środowisko, obyczajowość i mentalność warstwy szlacheckiej, co później znakomicie wykorzystał w swych komediach i obrazkach scenicznych. M. był autorem kilkunastu komedii granych głównie na scenach ogródkowych, w teatrach amatorskich oraz wydanych drukiem (przeważnie w wychodzącej we Lwowie serii Biblioteka Teatrów Amatorskich). Debiutował jako autor dramatyczny w r. 1879 dwuaktową komedią (pod pseud. M. A. Dejski) Miodowe miesiące, wystawioną przez teatr lwowski (12 VIII), równocześnie z jego jednoaktówką Upiór, a następnie w Krakowie, Warszawie i Łodzi, która z miejsca zyskała powodzenie. Uznano tę sztukę «za jedną z najbardziej udanych sztuk salonowych» („Kur. Codz.” 1881), została też wkrótce wydana (Lw. 1880) i doczekała się kilku wznowień.

Zachęcony powodzeniem, napisał M. w ciągu kilkunastu lat wiele utworów scenicznych, przeważnie jednaktówek o treści błahej, ale z błyskotliwymi dialogami, nie pozbawionymi wdzięku i lekkości. Były to: Nad groblą (wystawione we Lwowie 6 VII 1881), Jedenkroć (znane też jako Sto tysięcy) wystawione z dużym powodzeniem w r. 1882 we Lwowie (3 II), Warszawie, Lublinie i Poznaniu (wyd. Lw. 1882, kilka wznowień, przekład rosyjski A. Kriukowskiego, Moskwa 1893), Syrena (wystawiona 28 V we Lwowie, wyd. w „Echo Muzycz., Teatr. i Artyst.” 1895), Ciocia Femcia (wystawiona 25 VI 1883 tamże, wyd. Lw. 1889, kilka edycji), W domu i poza domem (komedia w 4 aktach, wystawiona w Warszawie 4 X 1885, potem we Lwowie i Krakowie), Lew sejmowy (wystawiony we Lwowie 6 IV 1891 i potem w Krakowie), Sen (wystawiony we Lwowie 20 VII 1891). Do najpopularniejszych utworów M-ego należała jednoaktowa komedia Albo niebo, albo piekło, grana z powodzeniem początkowo we Lwowie (20 XII 1893), potem Poznaniu, Warszawie i Lublinie (wyd. Lw. 1894 i wznawiana). Wystawienia teatralnego doczekały się jeszcze dwie sztuki M-ego: Bakarat, krotochwila w 1 akcie (we Lwowie 4 I 1895) i czteroaktowa komedia Izia (w Krakowie 8 I 1897 i później w Poznaniu, pt. Gonitwy miłosne). Znane są jeszcze sztuki M-ego nie wystawiane: komedia w 4 aktach Białe Murzynki, Szarańcza oraz przeróbka powieści Z. Kaczkowskiego Sodalis Marianus. Rękopisy sztuk M-ego uległy przeważnie zniszczeniu w Warszawie podczas drugiej wojny światowej; pozostały tylko nieliczne rękopisy w bibliotekach teatrów: im. Wyspiańskiego w Katowicach, im. Słowackiego w Krakowie, Teatru Polskiego w Poznaniu oraz w Ossolineum. W ostatnich latach życia M. nie pisał już utworów teatralnych. Przebywał najczęściej w miejscowości Tyczyn koło Lwowa, gdzie zmarł w lutym 1905. Pierwszą jego żoną była Felicja z Treterów, drugą Maria z Mikułowskich Madeyska (zob.).

 

Fot. zbiorowa w: „Echo Muzycz., Teatr. i Artyst.” 1894 nr 545 s. 113; – Estreicher XIX w.; Simon L., Bibliogr. dramatu polskiego, W. 1973 I; Enc. Org. (1898–1904); – Recenzje: „Kłosy” 1883 nr 921 (T. Jeske-Choiński); „Kur. Codz.” 1881 nr 198, 1885 nr 275; „Tyg. Illustr.” 1883 nr 9; – Nekrologi: „Gaz. Lwow.” 1905 nr 35, „Gaz. Narod.” 1905 nr 36; – Arch. UJ: Kartoteka Bibliograficzna IBL PAN.

Celina Gajkowska

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Edward Marceli Madeyski

1832-04-24 - 1906-08-06 nauczyciel
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Leopold Kronenberg

1812-03-24 - 1878-04-05
bankier
 

Witold Chodźko

1875-11-01 - 1954-01-17
lekarz psychiatra
 

Józef Neumann

1857-01-25 - 1932-12-30
drukarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Ignacy Juliusz Rosner

1865-01-01 - 1926-03-23
prawnik
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.