INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Marianna Tarłówna h. Topór  

 
 
1599-1600 - 1652-01-12
Biogram został opublikowany w LII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2018-2019.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Tarłówna Marianna h. Topór (1599 lub 1600–1652), benedyktynka, ksieni klasztoru w Radomiu.

Była córką star. sochaczewskiego Stanisława (zm. 1599) i Barbary z Dulskich Tarłowej (zob.). Miała rodzeństwo przyrodnie, z pierwszego małżeństwa ojca z Zofią Szczawińską, Pawła (zm. w styczniu 1618), uczestnika dymitriad, i Zofię (zm. po 23 V 1625), żonę dworzanina królewskiego Adama Kaczkowskiego, oraz rodzone, starszego brata Jana Karola (zob.) i zmarłą młodo siostrę Reginę.

Po śmierci ojca opiekę nad T-ą i jej bratem w wyniku zawartej 2 V 1600 ugody z bratem stryjecznym męża, Zygmuntem Scypionem Tarłą (zob.), objęła matka, która już w r. 1605 lub na początku r.n. oddała córkę na wychowanie do klasztoru benedyktynek w Toruniu, gdzie ksienią była ciotka T-y , Zofia Dulska (zob.). Po powrocie matki z niewoli moskiewskiej, zgodnie ze złożonym przez nią ślubem, T. przyjęła 15 VIII 1611 habit zakonny w klasztorze benedyktynek toruńskich (z pewnością za dyspensą z powodu młodego wieku). W testamencie z 11 III 1613 matka zapisała jej 40 tys. złp. oraz srebro i kosztowności przeznaczone dla klasztoru. Prawdopodobnie T. była 12 III t.r. przy jej śmierci w klasztorze toruńskim, a następnie wspólnie z bratem uczestniczyła 5 XI w pogrzebie. Śluby zakonne złożyła 8 IX 1615; w r. 1616 pojechała z ciotką Dulską do Radomia w celu zakupu placu z dworem pod fundację nowego konwentu. Budową klasztoru zajął się brat, Jan Karol, przeznaczając na ten cel, prawdopodobnie bez wiedzy T-y , część pieniędzy z jej posagu, darowane mu przez Dulską, która otrzymała w zamian klejnoty, zapisane T-ie przez matkę; zgodnie z wolą matki nadał ponadto konwentowi wieś Kijanka oraz 20 tys. złp. zapisanych na Janowcu. Konsekracji T-y dokonał 8 VIII 1622 w Toruniu bp chełmiński Jan Kuczborski.

Na polecenie Dulskiej T. wyruszyła na początku r. 1627 do Radomia z dziewięcioma zakonnicami jako przełożona (starsza) nowego klasztoru; do miasta przybyła 13 II t.r. i tego dnia została uroczyście wprowadzona przez bp. chełmskiego Remigiusza Koniecpolskiego do nieukończonego jeszcze drewnianego budynku. Wkrótce została obrana ksienią; podczas sprawowania tego urzędu przyjęła do klasztoru 28 kandydatek i założyła szkołę klasztorną, która cieszyła się dużą popularnością. Konwent borykał się jednak z problemami finansowymi, spowodowanymi zatrzymaniem przez Dulską kosztowności, przeznaczonych na fundację, oraz niewypłaceniem T-ie dalszych części posagu przez brata, Jana Karola. Nie wiedząc o jego umowie z Dulską, T. próbowała dochodzić swych praw na drodze sądowej. Gdy jednak udała się z ciotką do sądu grodzkiego w Inowrocławiu, ta przed złożeniem pozwu zeznała, że siostrzenica została należycie wyposażona. T. z braku funduszy musiała ograniczyć prace budowlane w klasztorze; poprzestała na wystawieniu jednego murowanego pomieszczenia i dokończeniu kościoła p. wezw. Trójcy Świętej. Dzięki pomocy brata wyposażyła świątynię w niezbędne sprzęty, naczynia i paramenty liturgiczne, a w r. 1629 doprowadziła do jej poświęcenia przez sufragana płockiego Stanisława Starczewskiego. Po śmierci Jana Karola procesowała się z bratową Marianną z Ligęzów oraz bratanicami Teresą Ossolińską i Barbarą Daniłowiczową o zapisane klasztorowi sumy i w l. 1647 lub 1648 uzyskała korzystny wyrok sądu grodzkiego radomskiego, który w zamian za niespłacone zapisy przyznał klasztorowi intromisję do wsi Przyłęk w kluczu janowickim. W okresie żniw w r. 1648 udała się T. z kilkoma zakonnicami i chłopami klasztornymi do uzyskanej wsi, została jednak zaatakowana przez dragonów jej właściciela, star. stobnickiego Krzysztofa Baldwina Ossolińskiego (męża nieżyjącej już Teresy); schroniła się wówczas w dworze przyłęckim, gdzie na widok wjeżdżających na podwórze żołnierzy «od pamięci omdlała […] i tak na poły prawie umarłą do klasztoru zawieziono». Pod koniec października 1651 była już ciężko chora; przed śmiercią powierzyła opiekę nad klasztorem bratanicy Daniłowiczowej. Zmarła 12 I 1652, została pochowana w kościele klasztornym w Radomiu.

Jezuita Jan Nieliski dedykował T-ie swe dzieło „O Najświętszej Bogarodzicy Pannie uważania i rozmyślania pewne…” (Kr. 1636).

 

Borkowska, Leksykon zakonnic, I; Borkowska M., Słownik polskich ksień benedyktyńskich, Niepokalanów 1996; Estreicher; – Borkowska M., Klasztor benedyktynek radomskich i jego rola w życiu religijnym i kulturalnym Radomia i ziemi radomskiej, w: Radom i region radomski w dobie szlacheckiej Rzeczypospolitej, t. 2: Historia społeczno-religijna okresu wczesnonowożytnego, Red. Z. Guldon, S. Zieliński, Radom 1996 s. 67–71; Górski K., Zofia Dulska ksieni toruńska i jej spór z Magdaleną Mortęską ksienią chełmińską o reformę zakonu, „Nasza Przeszłość” t. 25: 1966 s. 176–8; Kupisz D., Tarłowie jako fundatorzy klasztoru benedyktynek w Radomiu, w: Tarłowie. Z dziejów kulturalnych, gospodarczych i politycznych rodu, Red. H. Gmiterek, A. Szymanek, Janowiec 2009 II 61–74; – Kronika benedyktynek toruńskich, Wyd. W. Szołdrski, Pelplin 1934 s. 59, 61–3, 77; Zapiski historyczne benedyktynek radomskich oraz materiały do kultu Magdaleny Mortęskiej, Oprac. M. Borkowska, w: Historiografia zakonna a wzorce świętości w XVII w., Wyd. K. Górski, M. Borkowska, W. 1984 s. 269, 270, 279–83, 297–8, 312–14.

Patrycja Gąsiorowska

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Wężyk

1575 - 1638-05-27
prymas Polski
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

  więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.