Tatara Mikołaj Jan, w zakonie Leonard, krypt.: L.M.T., o. L., T.L.M. (1904–1994), franciszkanin, archiwista, tłumacz.

Ur. 5 XII w Bochni, był synem Stanisława (1875–1932), kowala, i Zofii z domu Jawor (1875–1952).

T. ukończył w Bochni szkołę powszechną i od r. 1916 cztery klasy gimnazjum. Dn. 16 IX 1921 wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych (franciszkanie). Po nowicjacie w Wieliczce złożył tam 17 IX 1922 śluby czasowe. Od t.r. kontynuował naukę na poziomie gimnazjalnym i odbył studia filozoficzno-teologiczne w Wenecji, gdzie 8 XII 1925 złożył uroczystą profesję, a 19 II 1928 przyjął święcenia kapłańskie. W poł. r. 1928 został prefektem we franciszkańskim Niższym Seminarium Duchownym we Lwowie. Na początku r.n. zgłosił się na misje do mającego powstać na pograniczu Chin i Tybetu leprozorium. Przybył do Rzymu, czekając jednak na zgodę prowincjała Jana Halickiego, nie zdążył na wyjazd grupy misjonarzy. Ukończył tam studium misyjne w Atheneum Antonianum i zbierał materiały do atlasu misji franciszkańskich („Conspectus missionum Ordinis Fratrum Minorum. Geographice, historice, etnographice et ecclesiastice descriptus”, Florentia 1933). Na początku r. 1931 wrócił do Polski i został sekretarzem Ireneusza Kmiecika, prowincjała Prow. Matki Bożej Anielskiej z domem głównym w Krakowie. T. publikował rozmyślania, sprawozdania, tłumaczenia i recenzje, m.in. w „Ateneum Kapłańskim” i „Szkole Chrystusowej”. W l. 1932–3 był przełożonym klasztoru w Kazimierzu Dolnym. Następnie wrócił do Krakowa i objął funkcje sekretarza prowincji, wychowawcy kleryków i bibliotekarza. W r. 1935 zorganizował pielgrzymkę do Ziemi Świętej. T.r. wygłosił referat na I Kongresie Profesorów Franciszkańskich Ziem Słowiańskich w Zagrzebiu, a na II Kongresie w Krakowie w r. 1937 sprawował funkcję sekretarza. Od r. 1936 był archiwistą prowincji i uporządkował jej archiwum. W lipcu r.n. został przełożonym klasztoru w Chełmie Lub.

Podczas okupacji niemieckiej T. z innymi zakonnikami został 19 XI 1939 aresztowany w Chełmie Lub. przez Gestapo i uwięziony na Zamku Lubelskim, a następnie osadzony w obozach koncentracyjnych w Sachsenhausen (20 VI 1940) i Dachau (14 XII t.r.). Po wyzwoleniu 29 IV 1945 przez wojska amerykańskie dotarł w czerwcu t.r. do Kurii Generalnej franciszkanów w Rzymie. Ukończył roczny kurs archiwalny w watykańskiej Szkole Paleografii i Dyplomatyki i objął kierownictwo bieżącego archiwum Kurii Generalnej. W sekretariacie Kurii prowadził dział korespondencji łacińskiej. Jako wizytator generalny Prow. Niepokalanego Poczęcia NMP bernardynów został skierowany do Polski. W trakcie przekraczania granicy 19 VI 1948 aresztowano go pod zarzutem nielegalnego wwiezienia do kraju dolarów, lirów i marek, uwięziono we Wrocławiu, a 6 XI 1949 przeniesiono do więzienia przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Dn. 3 XI 1950 został skazany na pięć lat pozbawienia wolności i grzywnę 6 tys. zł (26 V 1951 Sąd Najwyższy utrzymał wyrok). Karę odbywał w więzieniu przy ul. Rakowieckiej, dzieląc celę z płk. Wacławem Kostkiem-Biernackim, którym opiekował się i którego skłaniał do spowiedzi. Za pełnienie posługi duszpasterskiej był karany karcerem. Dn. 28 II 1952 został przeniesiony do więzienia w Rawiczu; 29 III 1953 zwolniono go na mocy amnestii. W r. 1954 pełnił funkcję magistra nowicjatu w Pilicy koło Zawiercia. W l. 1957–72 w Krakowie był m.in. kierownikiem Biblioteki Głównej Prow., wychowawcą kleryków (do r. 1958), dyrektorem Archiwum Prow. (1958–69), komisarzem Ziemi Świętej (od r. 1966) i gwardianem (od r. 1969). Potem mieszkał w klasztorach w Kazimierzu Dolnym i od r. 1974 w Kętach, gdzie był wikariuszem konwentu i w l. 1978–81 definitorem prowincji. Zmarł 23 V 1994 w Kętach, został pochowany w tamtejszym grobowcu zakonnym.

Książki Instytutu Wydawniczego PAX 1949–1989. Przewodnik, W. 1989; Leksykon duchowieństwa represjonowanego w PRL w latach 1945–1989, W. 2002 I; Słown. pol. teologów katol., IX (bibliogr. prac); Szołdrski W., Martyrologium duchowieństwa polskiego pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945, w: Sacrum, Poloniae Millenium. Rozprawy – szkice – materiały historyczne, Rzym 1965 XI; Szteinke A. J., Polscy Bracia Mniejsi w służbie Ziemi Świętej 1342–1995, P. 1999; – Cichoracki P., Droga ku anatemie. Wacław Kostek-Biernacki (1884–1957), W. 2009; Leopold C., Lechnicki K., Więźniowie polityczni w Polsce w latach 1945–1956, W. 1986 s. 32; – Cudem ocaleni. Wspomnienia z kacetów, London 1981; Rostworowski T., Zaraz po wojnie. Wspomnienia duszpasterza (1945–1956), Paris 1986 s. 152–5; Sprawozdanie dyrekcji gimnazjum w Bochni za rok szkolny 1916/17, Bochnia 1917 s. 37; toż za r. 1917/18, Bochnia 1918 s. 22; Sprawozdanie dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Bochni za rok szkolny 1918/19, Bochnia 1919 s. 30; toż za r. 1920/21, Bochnia 1921 s. 22; – IPN w W.: sygn. IPN BU 507/112 (akta prokuratora w sprawie karnej T.), sygn. IPN BU 01236/1081/J (akta personalne, niewykorzystane); – Mater. Red. PSB: Wydruk ze strony internetowej www.kęty.pl Info Kęty (Małysa A., Zaczytaj się w historii. Ojciec Leonard Tatara, fot.).

Red.