INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Piotr Ożga z Ossy h. Rawicz  

 
 
brak danych - 1671, między 4 VI a 6 X
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ożga Piotr z Ossy h. Rawicz (zm. 1671), podkomorzy lwowski, poseł na liczne sejmy z woj. ruskiego. Był synem Piotra, referendarza kor. (zob.), i Ewy z Narajowskich. W r. 1612 przebywał na studiach w Lowanium. Od 19 XII 1622 piastował O. urząd pisarza ziemskiego lwowskiego, który zatrzymał do marca 1653, kiedy to 4 III t. r. został podkomorzym lwowskim; na tym stanowsiku zakończył swą karierę. O. brał żywy udział w życiu sejmikowym swego ruskiego województwa. Bywał na zjazdach, sejmikach, okazowaniach. W księgach ziemskich lwowskich, niemal corocznie, skrupulatnie notowano, kiedy na okazowaniu pod Lwowem «sam nie był, ale poczet stawił» (12 IV 1627, 4 IV 1633) lub kiedy «sam osobą swoją personaliter był na popisie i poczet swój in armis stawił» (24 IV 1628, 8 IV 1630, 28 IV 1631, 19 IV 1632, 4 IV 1633, 2 V 1639). Nadto piastował różne godności i pełnił najrozmaitsze funkcje w województwie. I tak np. sejmik wiszeński wybrał go na sędziego kapturowego z ziemi lwowskiej 3 IV 1632 i 4 VI 1648. Bywał często poborcą podatków, np. w kwietniu 1640, w l. 1648, 1650, i 1667, nieraz ich szafarzem, np. w l. 1640, 1642, 1643, 1646 i 1663 oraz administratorem czopowego, np. w l. 1647, 1648, 1650, 1653 i 1658. Miewał też przy tym pewne kłopoty w sprawowaniu tych obowiązków, np. w r. 1648 nie mógł wyliczyć się z kwoty 1427 zł, «która suma… jest mu pod czas tenże niebezpieczny w uchodzeniu ze Lwowa przez nieprzyjaciela z wielą jego rzeczy i pieniędzy wzięta». Oczywiście sejm zwolnił go z jej zapłacenia. Wybierał go też sejmik wiszeński na deputata do wysłuchania rachunków lwowskich poborców, np. 9 IX 1652, 18 X 1653, 11 VIII 1670, do ustalania liczby łanów opodatkowanych (8 VII 1655), do weryfikowania i rozpatrzenia retent podatkowych (25 IV 1658, 6 VI 1667), do likwidowania szkód wojennych (13 IX 1660). Powoływała go też szlachta lwowska do funkcji ogólnokrajowych, np. w kwietniu 1630 był O. deputatem tej ziemi na Trybunał Kor. w Lublinie. Cieszył się szczególnym zaufaniem panów braci, skoro wielokrotnie był wybierany na marszałka wiszeńskiego sejmiku, np. 26 VI 1634, w kwietniu 1640, 25 VI 1648, 20 I 1651, 31 XII 1653, 14 XII 1667, 23 VII 1668, albo też upoważniano go do podpisania laudów i uniwersałów ziemi lwowskiej i żydaczowskiej «imieniem koła obywatelskiego», np. 24 I, 10 III, 24 IV, 25 VI 1657. Również stawał na czele pospolitego ruszenia w r. 1663 obok kaszt. lwowskiego Andrzeja Maksymiliana Fredry, a w kwietniu 1668 w razie absencji wojewody lub kasztelana jako «vir impavidus, który tak życzliwie temu stawa województwu».

Od r. 1626 poczynając, posłował O. z woj. ruskiego na wiele sejmów: w l. 1626, 1633, 1635 (nadzwycz.), 1637 (zwycz.), 1637 (nadzwycz.), 1639, 1640, 1641, 1643, 1648 (konwokacyjny), 1649, 1652 (nadzwycz.), 1653, 1654 (oba), 1658, 1659, 1665 (nadzwycz.), 1667, 1668 (abdykacyjny) i ostatni raz w r. 1668 na konwokację. Wybierano go wielokrotnie do różnych komisji, np. w r. 1633 był O. deputatem do komisji z Węgrami i Śląskiem, w r. 1648 komisarzem przy pisarzu polnym kor. T. r. podpisał generalną konfederację oraz wybór na króla Jana Kazimierza. W r. 1649 był z pospolitym ruszeniem w zborowskim obozie. Kiedy 20 VIII chan Islamgirej i Chmielnicki zażądali wykupu za odstąpienie spod Zbaraża, wówczas król przez komisarzy O-ę i Tobiasza Minora zgodził się na sumę 120 000 złp. Dn. 22 VIII jeździł O. z listami kanclerza Jerzego Ossolińskiego do regimentarza w oblężonym Zbarażu Andrzeja Firleja, zawiadamiając go o zawarciu pokoju i o uwolnieniu jego obrońców. Na drugim sejmie 1652 r. był z kolei komisarzem do traktatów ze Szwedami. W. Czapliński zaliczył O-ę do czołowych posłów na tym sejmie. On to bowiem okazał się wówczas obrońcą królewskiego projektu obradowania – wbrew tradycji – posłów od początku sejmu wraz z senatorami. Nastawał też wtedy na Chmielnickiego, «który wszystko połamał», i jego obwiniając nawoływał «ad exstinguendum ignem communem… [bo] ad pacem et quietem nemo nisi per sanguinem et iniurias belli venire potest». Bronił również sejmu przed zerwaniem go ze strony tzw. egzulantów, domagających się odszkodowania i zaopatrzenia za stracone na wschodzie dobra. Na sejmie zaś w r. 1653 znowu O. był komisarzem «do umówienia i wyprawienia pewnej legacji» oraz rewizorem do ustalania szkód pod Zbarażem wyrządzonych przez polski obóz. Delegował go też ten sejm do kontrolowania popisów rotmistrzów, przeznaczonych do obrony Lwowa. W r. 1655 znowu sejm powierzył mu funkcję komisarza dla obrony Lwowa. Na sejmie zaś 1658 r. wielokrotnie wybierano O-ę z izby poselskiej do różnych komisji, np. do zapłaty wojsku kor., do rewizji i przepisania ksiąg ziemskich i do uznania kosztów restauracji halickiej fortecy.

W r. 1665 O. związał się silniej ze stronnictwem królewskim. Maria Kazimiera Zamoyska chwaliła wtedy O-ę przed Janem Sobieskim, że dobrze «stawał po stronie króla i czynił wszystko, czego od niego żądał Sobieski». Jak świadczą wzmianki w listach Sobieskiego, O. pozostawał z nim w bliskich stosunkach. Nie wiadomo jednak, czy wytrwał na najbliższych sejmach we francuskim stronnictwie. Na sejmie 1667 r. powołano O-ę spośród małopolskich posłów do komisji dla rozdziału sum przyznanych przez cara egzulantom traktatem andruszowskim. W czerwcu 1667 posłował z woj. ruskiego do króla, a w r. n. przed sejmem abdykacyjnym do marszałka i hetmana J. Sobieskiego. Na sejmie abdykacyjnym 1668 r. przemawiał do króla, wg Jana Paska, «zelose pro Patria et maiestate», by nie czynił «tej konfuzyjej i nam, i sobie, naszej i swojej Ojczyźnie» i nie rezygnował z tronu. W czasie tego sejmu został O. wybrany na komisarza do rewizji skarbu kor., podpisał też generalną konfederację jako poseł ziemi lwowskiej.

Miewał jednak O. również konflikty w swej ziemi. Oto sejmik wiszeński 15 X 1664 ujmował się za O-ą, aby mu zwrócono szkody wyrządzone nie tylko przez Tatarów, ale i przez swoich, kiedy to pisarz skarbowy Paweł Kaczorowski i instygator Jan Karpiński «gwałtownie sklep odbili» i zabrali O-dze jego i publiczne pieniądze. Sejmik ten domagał się dla O-i nagrody za «w różnych nie tylko województwa naszego, ale i po wszystkiej Rzplitej publicznych i wojennych ekspedycyjach dexteritas i zdrowie za krwią własną wyświadczone przysługi». Wnioski te powtórzono na sejmiku wiszeńskim 19 II 1665 i 22 X 1668 i uchwalono wypłacić mu na razie 1 000 zł ze skarbu publicznego. W lutym 1669 został napadnięty wraz z synem Jerzym, wówczas lwowskim sędzią kapturowym, w kruchcie kościoła wiszeńskiego przez ok. 30 górali nasłanych przez star. krośnieńskiego Karola Fredrę. Nie wiadomo, co było powodem sporu i jak on się zakończył.

O. był dziedzicem dóbr Lisko, Milatyn i Nowosielce w woj. ruskim i wołyńskim. O tych majątkach mało wiemy. Jednak zabiegał o dochody, np. w r. 1664 pobierał prywatne cła i myta w Brykowie na trakcie z Wołoszczyzny na Jazłowiec do Lwowa. Niesiecki zapisał, że O. był fundatorem dla ubogich wdów oraz że przyozdobił kaplicę Św. Stanisława Kostki w kościele lwowskim. Zmarł po 4 VI 1671, kiedy to sporządził testament, a przed 6 X 1671, bo wtedy sejmik wiszeński w swym laudum wspominał już «post decessum godnej pamięci… O-i podkomorzego».

O. był żonaty dwukrotnie: jego pierwszą żoną była Gryzelda z Romanowskich, drugą – Helena Ostromęska. Z pierwszego małżeństwa miał dwóch synów: Mikołaja, poległego w r. 1655 pod Ochmatowem, i Jerzego, podczaszego lwowskiego. Z drugiego małżeństwa pochodził syn Jakub, stolnik chełmski, oraz córki: Anna, zamężna za Jerzym Wielhorskim, kaszt. wołyńskim, i Teresa, żona Dobrogosta Chociwskiego, chorążego podolskiego.

 

Niesiecki, VII 214–15; Uruski, XIII 144; Maleczyński K., Urzędnicy grodzcy i ziemscy lwowscy 1352–1783, Lw. 1938; – Czapliński W., Dwa sejmy w r. 1652, Wr. 1955; Kubala L., Oblężenie Zbaraża i pokój pod Zborowem, w: tenże, Szkice historyczne, W. 1901 S. I s. 163, 166, 167; Łoziński W., Prawem i lewem, Kr. 1957 I–II; Seredyka J., Sejm w Toruniu z 1626 r., Wr. 1966 s. 47, 163; Wójcik Z., Między traktatem andruszowskim a wojną turecką, stosunki polsko-rosyjskie 1667–1672, W. 1968; – Lauda wiszeńskie, Wyd. A. Prochaska, w: Akta grodz. i ziem., XX, XXI; Maria Kazimiera d’Arquien de la Grange, Listy do Jana Sobieskiego, W. 1966; Michałowski J., Księga pamiętnicza, Wyd. A. Z. Helcel, Kr. 1864; Pasek J., Pamiętniki, Wyd. W. Czapliński, Wr. 1979, Bibl. Narod., S. I nr 62; Puteanus E., Epistolarum atticarum promulsis, missus secundi in centurias tres divisi, Coloniae 1677 s. 420; Radziwiłł, Memoriale, IV; Sobieski J., Listy do Marysieńki, Oprac. L. Kukulski, W. 1962; Vol. leg., III 804, IV 166, 176, 224, 302, 405, 407, 409, 494, 520, 529, 551, 557, 1041, 1063, V 299.

Adam Przyboś

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

  więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.