INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Piotr Szawernowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2010-2011 w XLVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szawernowski Piotr, pseud. Ignacy (1901–1975), inżynier hydrotechnik, żołnierz Armii Krajowej, profesor Instytutu Morskiego w Gdańsku.

Ur. 20 XII w Kronsztadzie (Rosja), był jednym z sześciorga dzieci Włodzimierza Kajetana (zob.) i Marii Aleksandry Wirginii Geelen (ur. 1885), Holenderki.

Wykształcenie początkowe odebrał S. w domu, po czym ukończył w marcu 1918 Gimnazjum Min. Wojny (b. Korpus Paziów) w Piotrogrodzie; tam w oczekiwaniu na repatriację rodziny do Polski zdał wstępne egzaminy do Inst. Inżynierów Komunikacji, ale studiów nie rozpoczął. Jesienią t.r. wraz z młodszym bratem Włodzimierzem przyjechał do Warszawy i w listopadzie wziął udział w rozbrajaniu Niemców. Dn. 6 XII podjął studia na Uniw. Warsz., ale wkrótce je przerwał i wstąpił do WP; służył jako szeregowiec w dowództwie twierdzy w Zegrzu. Po studiach w Szkole Podchorążych Artylerii w Poznaniu (1919–20) był podporucznikiem w 16. pp (ze starszeństwem z 1 VI 1919). Ok. r. 1921 przeszedł do rezerwy.

W r. 1922 podjął S. studia na Wydz. Inżynierii Wodnej (Sekcja Budownictwa Wodnego) Politechn. Warsz. Jednocześnie pracował w Zarządzie Sosnowieckich Zakładów Graficznych «Warszawska Spółka Drzewna», a w okresie 2 VI – 30 VIII 1927 odbył praktykę studencką przy budowie portu w Gdyni. W ramach pracy dyplomowej kierował od 27 VI 1929 studiami terenowymi i pomiarami hydrograficznymi, wykorzystanymi później przy sporządzaniu projektu portu we Władysławowie. Dn. 7 IV 1930 otrzymał stopień inżyniera-hydrotechnika (dyplom nr 1844 z 2 VI t.r.). Od maja przebywał we Francji, gdzie w Oddziale Śródziemnomorskim belgijskiego przedsiębiorstwa pogłębiarskiego «Ackermans et van Haaren» w Port-de-Bouc odbył jednoroczny staż inżynierski. Od r. 1931 był kierownikiem biura studiów, a od r. 1934 naczelnym inżynierem i kierownikiem robót pogłębiarskich przy rozbudowie portów afrykańskich zachodniej części Morza Śródziemnego. Równocześnie prowadził studia nad aparaturą kontrolno-pomiarową dla rejestracji pracy pogłębiarek i taboru pomocniczego. W sierpniu 1936 wrócił do kraju; od września t.r. do końca r. 1937 pracował jako inżynier, wolno praktykujący doradca. Od r. 1938 jako przedstawiciel «Ackermans et van Haaren Sp. z o.o. Konin» kierował budową kanału śródlądowego Warta–Gopło. T.r. wygłosił trzy odczyty w Stow. Techników w Warszawie, m.in. O robotach pogłębiarskich w gruntach ciężkich i skalistych.

Podczas okupacji niemieckiej przebywał S. początkowo w Warszawie, następnie w Milanówku. Pracował jako kierownik robót w polskich przedsiębiorstwach budowlanych, kolejno w: Fabryce Wyrobów Chemicznych «Estra», Tow. Robót Kolejowych i Inżynieryjnych «TOR S.A.», firmie «Inżynier J. Marynowski», «TEKABA» oraz firmie inżyniera Cudnego. Równocześnie służył w AK (pseud. Ignacy) jako szef Służby Artylerii i Uzbrojenia (krypt. Alfa) – Wydz. Marynarki Wojennej Komendy Głównej AK. W stopniu porucznika został na początku r. 1944 zastępcą kmdr. Władysława Maciocha «Miziora» w organizowanym Zawiązku Rzecznym (krypt. Szczupak); po likwidacji «Szczupaka» w lutym t.r. był nadal żołnierzem «Alfy». W powstaniu warszawskim 1944 r. dowodził na początku sierpnia podgrupą złożoną z żołnierzy «Szczupaka» na Górnym Czerniakowie, a w 2. poł. sierpnia zgłosił się do Zgrupowania «Kryska», w którym pod koniec miesiąca objął dowodzenie nowo powstałym plutonem «Szczupak». Dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w obozie w Pruszkowie, skąd zbiegł.

Od 10 II 1945 pracował S. w Dep. Morskim Min. Przemysłu; przydzielony do Morskiej Grupy Operacyjnej, udał się z nią do Gdańska. Po utworzeniu Biura Odbudowy Portu w Gdańsku (BOP) kierował od 20 V t.r. jego Wydz. Zaopatrzenia Technicznego. Od września 1945 do sierpnia 1946 przebywał w USA i Kanadzie jako ekspert ds. odbudowy portów przy Polskiej Misji Ekonomicznej w Waszyngtonie oraz we Francji i Wielkiej Brytanii jako delegat tej misji do Polskiej Misji Demobilowej w Paryżu i Londynie; zabiegał o zakup sprzętu dla polskiej gospodarki morskiej. Po powrocie do kraju pracował w BOP jako kierownik robót czerpalnych i podwodnych; kierował pracami w portach gdańskim i szczecińskim. Gdy powołano Państw. Przedsiębiorstwo Robót Czerpalnych i Podwodnych, został we wrześniu 1947 jego naczelnym dyrektorem. Przeprowadził wydobycie i remont zatopionego taboru, dokonał zakupu i zlecił przebudowę sprzętu pogłębiarskiego (za pośrednictwem Polskiej Misji Morskiej w Londynie i Amsterdamie), szkolił kadry pogłębiarskie i nurkowe. W l. 1946–51 podejmował tę tematykę w artykułach publikowanych na łamach „Techniki Morza i Wybrzeża”. Od 21 XI 1949 wykładał w Szkole Inżynierskiej w Szczecinie, na Wydz. Budowy Okrętów Politechn. Gdań. i w Wieczorowej Szkole Inżynierskiej w Gdańsku.

Dn. 30 IX 1950 przeszedł S. do Morskiego Inst. Technicznego (od grudnia 1951 Inst. Morski) przy Biurze Projektów Budownictwa Morskiego w Gdańsku; 1 X 1950 został tam kierownikiem Działu Portów, a 26 X 1955 kierownikiem Zakł. Budownictwa Morskiego i Portów. W r. 1954 zaprzestał wykładów na Politechn. Gdań. W r. 1955 otrzymał stanowisko docenta, a 1 X 1959 został mianowany samodzielnym pracownikiem naukowym. Specjalizował się w pogłębiarstwie morskim i z tego zakresu ogłosił prace, m.in. Roboty podwodne (P. 1952), Pogłębiarstwo (P. 1952), Bezpieczeństwo i higiena pracy przy robotach pogłębiarskich (W. 1953), Mechaniczna urabialność gruntów („Prace Inst. Morskiego” 1956 nr 7), Roboty pogłębiarskie śródlądowe i morskie (W. 1957 II), Pogłębiarstwo morskie i prace podwodne w latach 1925–1950 („Materiały i przyczynki do dziejów Polski na morzu 1950–1960”, Gd. 1960 z. 5). Publikował także w „Archiwum Hydrotechniki”, „Technice i Gospodarce Morskiej” oraz czasopismach zagranicznych. Był ekspertem technicznym ONZ i w związku z tym w l. 1960–2 przebywał w Indiach jako doradca tamtejszego rządu ds. pogłębiania portów i utrzymania żeglowności torów wodnych portów Kalkuta i Bombaj. Po powrocie do Polski objął 1 IX 1962 kierownictwo Zakł. Eksploatacji Technicznej Portów i Ochrony Brzegów Morskich Inst. Morskiego. Dn. 19 X 1964 został profesorem nadzwycz. Opublikował dalsze prace, m.in. Ukształtowanie i kształt wejść portowych oraz ulepszenie kanałów podejściowych, pogłębianie i konserwacja głębokości żeglownych [...] XX Międzynarodowy Kongres Żeglugi (Baltimore 1961) („Materiały z prac sekcji morskiej”, Gd. 1963) oraz Zagadnienia głębokich nadbrzeży w portach Gdańsk i Gdynia („Techn. i Gosp. Morska” 1964 nr 11). Od 25 X 1965 do 20 VIII 1966 przebywał ponownie jako ekspert ONZ w Kongu i doradca tamtejszego rządu przy prowadzeniu robót pogłębiarskich oraz utrzymaniu głębokości żeglownych na sieci dróg wodnych. Powróciwszy do kraju, kierował od 1 XI 1966 Zakł. Hydrotechniki Morskiej Inst. Morskiego. Dn. 1 X 1970 przeszedł na emeryturę, ale nadal współpracował z Instytutem jako konsultant naukowy i ogłaszał prace, m.in. Problem utrzymania toru wodnego w ujściu rzeki Kongo (Gd.–Szczecin 1970) oraz Sztuczne zasilanie brzegów morskich w rumowisko („Mater. Inst. Morskiego” 1971 nr 765). Był członkiem Stow. Inżynierów Wodnych, Oddziału Bałtyckiego Tow. Hydrologiczno-Meteorologicznego, Gdańskiego Tow. Naukowego, Komitetu Gospodarki Wodnej przy Prezydium PAN, Rady Naukowej Inst. Budownictwa Wodnego PAN, a także członkiem dożywotnim Międzynarodowego Stow. Kongresów Żeglugi (stały przedstawiciel Polski w jego Komisji Morskiej). Działał także w ZNP jako przewodniczący Zakładowej Organizacji Związkowej. Zmarł 18 XII 1975 w Gdańsku, został pochowany na cmentarzu Centralnym na Srebrzysku. Był odznaczony m.in.: Orderem Sztandaru Pracy II kl., Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi, odznakami srebrną i złotą Zasłużonego Pracownika Morza oraz Gryfa Pomorskiego.

W małżeństwie, zawartym 27 IV 1923, z Tamarą z domu Chastan (1913–1959) miał S. dwie córki: Marię Teresę (ur. 1939), zamężną z Michałem Smoczyńskim, inżynierem, i Jolantę Elżbietę (ur. 1946), inżyniera budownictwa morskiego, zamężną z Adamem Rynkowskim, inżynierem.

Pośmiertnie ukazały się opracowane przez S-ego Materiały do sześciojęzycznego słownika języka pogłębiarskiego. Słownik polsko-angielsko-francusko-holendersko-niemiecki (Gd.–Słupsk–Szczecin 1977 I–II, dod. rosyjski).

 

Enc. powstania warsz., T. 6: Wykaz uczestników-żołnierzy, Kr–Ż, (błędna informacja o śmierci S-ego 14 IX 1944); Kadry morskie Rzeczypospolitej, Gdynia 1996 II cz. 1; Mazurkiewicz B. K., Encyklopedia inżynierii morskiej, Gd. 2009 s. 446 (fot.); Polska bibliografia morska 1919–1991, Gd. 1992 I, 1994 III, 1996 IV; Słown. techników; – Chrzanowski B., Gąsiorowski A., Wydział Marynarki Wojennej „Alfa” Komendy Głównej Armii Krajowej, Tor. 2001; Kamola-Cieślik M., Polityka morska na Pomorzu Zachodnim w latach 1956–1970: porty i żegluga, Szczecin 2005; Romanowicz J., Szkolenie specjalistów morskich w Armii Krajowej, „Przegl. Morski” 2003 z. 5 s. 80; Sawicki J. K., Ratownictwo morskie w Polsce, Gdynia 2001–5 I–II; Siedemdziesiąt pięć lat Gdańskiego Towarzystwa Naukowego 1922–1997, Red. M. Latoszek, Gd. 1998; Szawernowski M., Kronika rodziny Szawernowskich, W. 1983 (mszp. w posiadaniu autora); – Warchałowski S., I poleciał w świat daleki... wspomnienia z Brazylii, Polski i Peru, W. 2009; – „Arch. Hydrotechn.” T. 23: 1976 z. 3 s. 469–70 (S. Huckel, fot.); „Dzien. Bałtycki” 1975 nr z 20 XII (nekrolog); „Nauka Pol.” T. 13: 1965; „Techn. i Gosp. Morska” 1972 nr 11 s. 681–2 (fot.); – Arch. Inst. Morskiego w Gd.: Akta osobowe S-ego; – Mater. córki, Jolanty Rynkowskiej z Gd. oraz Ewy Kwidzyńskiej z Sopotu.

Ryszard Mielczarek

 

 
 

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Marian Stanisław Chodacki

1898-07-15 - 1975-06-26
dyplomata
 

Tadeusz Stefan Płoski

1956-03-09 - 2010-04-10
biskup polowy WP
 

Mieczysław Birnbaum

1889-06-10 - 1940-04-23
publicysta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stefan Pawlikowski

1896-10-11 - 1943-05-15
pilot
 

Stanisław Piętak

1909-08-03 - 1964-01-27
poeta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.