INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Samuel Szarski (do r. 1893 Feintuch)      Frag. "Portretu Stanisława Szarskiego" Andrzeja Grabowskiego z 1876 r.

Stanisław Samuel Szarski (do r. 1893 Feintuch)  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2010-2011 w XLVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szarski (do r. 1893 Feintuch) Stanisław Samuel (1826–1898), kupiec, radny miasta Krakowa.

Ur. 7 XII w Krakowie w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, był synem Marcina Feintucha (1805–1866), w latach Rzeczypospolitej Krakowskiej właściciela w Krakowie firmy spedycyjnej, kantoru wymiany walut i kamienicy przy ul. Stradom 27, oraz Salomei Karoliny Rozalii z Dattelbaumów (1805–1886). Miał czworo rodzeństwa: siostry Joannę Amelię (1830–1886), zamężną Lewicką, i Karolinę (1842–1926), żonę Karola Mayzela (1832–1905), właściciela Grochowisk w Król. Pol., skąd oboje zagrożeni represjami za pomoc niesioną powstańcom styczniowym uszli do Galicji, oraz braci Bolesława (1845–1862), i Leona Augusta (1834–1905), który w r. 1882 zmienił nazwisko na Zawiejski, właściciela składu towarów galanteryjnych i norymberskich przy Rynku Głównym 14, członka krakowskiej Kongregacji Kupieckiej, w r. 1875 radnego m. Krakowa, ożenionego w r. 1853 z Reginą z Glücków (1834–1902).

Dn. 25 XII 1845 przeszedł S. z wyznania mojżeszowego na ewangelicko-augsburskie w paraf. św. Marcina w Krakowie (2 III 1846 wyznanie zmieniła tamże rodzina S-ego). S., po ukończeniu kursu handlowego w krakowskim Inst. Technicznym, odbył praktykę kupiecką w sklepie Antoniego Helcla i 6 II 1850 został wyzwolony na subiekta. Następnie praktykował w Warszawie w domu handlowym firmy «Flatau» oraz w Londynie w firmie Thomasa Lowe. Od r. 1853 był członkiem krakowskiej Kongregacji Kupieckiej. W r. 1853 założył w Krakowie w wydzierżawionej tzw. Szarej Kamienicy przy Rynku Głównym 6 firmę handlową «Stanisław Feintuch»; prowadził tam skład towarów kolonialnych i materiałów budowlanych, kantor wymiany walut i papierów wartościowych oraz hurtownię. Firma stała się szybko jedną z największych i najlepszych w Krakowie. Dn. 17 I 1854 ożenił się S. z Józefą Amelią z Rosenzweigów, pochodzącą ze spolonizowanej rodziny żydowskiej. W okresie powstania styczniowego współdziałał z krakowskim kupcem Stanisławem Chwalibogowskim w sprawie zakupu broni dla walczących. Z powodu podejrzenia o pomoc powstańcom przeprowadzono 12 IV 1863 w sklepie S-ego rewizję.

Dn. 1 VIII 1866 za prezydentury Józefa Dietla został S. wybrany na członka pierwszej autonomicznej Rady Miasta Krakowa; odtąd zasiadał w niej nieprzerwanie do r. 1896. Działał w sekcjach: ekonomicznej, prawniczo-przemysłowej i ds. dobroczynności, nadawania obywatelstwa miejskiego, sanitarnej, kwaterunkowej i in.; był też członkiem wielu komisji. W l. 1869–70 sprawował funkcję cenzora w krakowskiej filii galicyjskiego banku hipotecznego we Lwowie. W l. 1873–9 oraz 1887–96 jako asesor ds. handlowych reprezentował kupców w senacie przy wyższym Sądzie Krajowym w Krakowie, a w l. 1874–80 był tamże członkiem Izby Handlowej i Przemysłowej. Na posiedzeniu Rady Miasta złożył w r. 1879 wniosek o zwrócenie się do rządu pruskiego o zgodę na zbieranie na terenie W. Ks. Pozn. składek na budowę pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie.

Dn. 17 II 1876 żona S-ego wykupiła od Karoliny z Białuskich Jezierskiej Szarą Kamienicę; 20 I 1883 odsprzedała ją mężowi. S. zmienił wówczas pokrycie dachu z gontów na blachę, a na potrzeby sklepu adaptował pierwsze piętro; na froncie kamienicy umieszczono z jego inicjatywy sztukaterię przedstawiającą literę F, otoczoną wieńcem laurowym. Od 1 X 1882 prowadził firmę razem z synem Henrykiem (zob.) jako jawnym wspólnikiem. Specjalizowali się w sprzedaży towarów delikatesowych, m.in. chińskiej i rosyjskiej herbaty, win węgierskich, austriackich, reńskich, francuskich, hiszpańskich i dalmatyńskich, rumu, oliwy, rosolisu; w asortymencie znajdowały się także wapno, gips, szczotki itp. W r. 1881 został S. tzw. starszym krakowskiej Kongregacji Kupieckiej i na jej posiedzeniu 12 XI t.r. opowiedział się za założeniem w Krakowie szkoły handlowej. Po jej utworzeniu w r. 1882 przez Radę Miasta wszedł w skład zarządu szkoły. Od r. 1881 do śmierci działał w Kasie Oszczędności m. Krakowa, a od 3 II 1887 wchodził w skład jej wydziału (w r. 1889 był także członkiem komisji kontroli). Na posiedzeniu Rady Miasta złożył 8 III 1883 projekt do ustawy krajowej w sprawie zmiany opodatkowania galicyjskich Tow. Ubezpieczeniowych od Ognia. Zabiegał o ochronę interesów kupiectwa, m.in. na posiedzeniu Kongregacji Kupieckiej wnioskował 12 VI 1885 o zapewnienie kupcom ochrony celnej (współredagował potem podanie w tej sprawie do krakowskiej Izby Handlowej i Przemysłowej), a 21 XI 1886 apelował o opodatkowanie działających w Krakowie zagranicznych handlarzy-domokrążców. Od t.r. uczestniczył w pracach komisji ds. nowego statutu krakowskiej Kongregacji Kupieckiej. W r. 1893 uzyskał zatwierdzenie rysunku wieży jako znaku firmowego, a sprzedawana z nim herbata stała się najbardziej rozpoznawalnym towarem przedsiębiorstwa. Dn. 9 V t.r. wystąpił ze zboru ewangelicko-augsburskiego w Krakowie i z czasem przeszedł wraz z rodziną na katolicyzm. Na mocy reskryptu z 22 VII zmienił nazwisko na Szarski (od nazwy kamienicy), w konsekwencji przemianował też w r. 1894 firmę na «Szarski i Syn». W r. 1897 został mianowany radcą cesarskim. Był członkiem Arcybractwa Miłosierdzia i Banku Pobożnego w Krakowie oraz krakowskiej filii galicyjskiego stow. patriotycznej pomocy «Czerwonego Krzyża». Cieszył się powszechnym uznaniem jako kupiec znany z uczciwości oraz społecznik-patriota zaangażowany w działalność dla miasta. Po śmierci żony przeniósł się do Hietzing pod Wiedniem (obecnie dzielnica miasta) do córki, Zofii Marii Pochwalskiej. Testamentem z 11 VI 1898 przekazał kamienicę w równych częściach swym dzieciom, natomiast firmę handlową powierzył synowi Henrykowi, wyznaczonemu także na administratora kamienicy. S. zmarł 3 X 1898 w Hietzing, został pochowany w Krakowie w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim.

W małżeństwie z Józefą Amelią (1832–1898), córką doktora medycyny Henryka Rosenzweiga, działaczką charytatywną, członkinią krakowskiego Tow. Dobroczynności oraz Tow. św. Wincentego à Paulo, miał S. synów: Romana (1862–1865), Henryka (zob.) i Marcina (zob.), oraz córki: Stefanię (zm. 1921), żonę Władysława Klugera (zob.), Joannę (ur. 1858), żonę Aleksandra Seiferta, a następnie Jacka Heggenbergera, i Zofię Marię (1868–1940), od r. 1887 żonę Kazimierza Pochwalskiego (zob.), zamieszkałą od r. 1893 w Wiedniu.

 

Portrety rodziców S-ego przez nieznanego autora oraz S-ego wraz z żoną z r. 1876 przez Andrzeja Grabowskiego w Muz. Hist. M. Kr.; – Adamczewski J., Mała encyklopedia Krakowa, Kr. 2004; Grodziska-Ożóg, Rakowice; – Między Hanzą a Lewantem. Kraków europejskim centrum handlu i kupiectwa. Katalog wystawy Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Krakowska Kongregacja Kupiecka przy udziale Archiwum Państwowego w Krakowie, Kr. 1995–6 s. 24; Portrety rodzinne Szarskich (z depozytu Jana Szarskiego). Katalog wystawowy czerwiec–sierpień 1985, Kr. 1985; – Adamczewski J., Krakowskie rody, Kr. 1994; Bałaban M., Historia Żydów w Krakowie i na Kazimierzu 1304–1868, Kr. 1936 II; tenże, Przewodnik po żydowskich zabytkach Krakowa, Kr. 1936 s. 44 (dot. ojca S-ego); Demel J., Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1853–1866, Kr. 1958; Garlicki S., Sklepy Krakowa na początku XX wieku, Kr. 2003; Homola I., Kraków za prezydentury Mikołaja Zyblikiewicza (1874–1881), Kr. 1976; Homola-Skąpska I., „Co to jest Kraków? Ot, Sukiennice i Hawełka”, „Roczn. B. Nauk. PAU i PAN w Kr.” R. 41: 2006; Olszański K., Kraków w powstaniu styczniowym, Kr. 1968; Piekarczyk J., „Szarski i Syn”, „Gaz. Krak.” R. 35: 1983 nr 78 s. 4 (fot. portretu S-ego); Purchla J., Z dziejów mieszczaństwa krakowskiego w XIX i XX wieku, „Znak” R. 37: 1985 nr 370–371 s. 109–25; Rożek M., Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, W. 1993; Sroka Ł., Żydzi w Krakowie. Studium o elicie miasta 1850–1918, Kr. 2003; Szczepańska J., Przyczynek do dziejów polskiego portretu mieszczańskiego w XIX w., „Biul. Hist. Sztuki” R. 29: 1967 s. 551; Wiśniewski M., Krakowski architekt i konserwator zabytków pierwszej połowy XX wieku, Kr. 2003; – Cennik (Prix Courant) towarów kolonialnych, herbaty i win w handlu Stanisława Feintucha w Rynku Głównym 45 „Szara kamienica”, [Kr. 1890]; Estreicherówna M., Życie towarzyskie i obyczajowe Krakowa w latach 1848–1863, Kr. 1968; Kudliński T., Młodości mej stolica, Kr. 1984; Sprawozdanie Arcybractwa Miłosierdzia i Banku Pobożnego w Krakowie 1898, Kr. 1899; Sprawozdanie z czynności krakowskiej filii krajowego stowarzyszenia patriotycznej pomocy „Czerwonego Krzyża” w Galicji za l. 1881–4, Kr. 1885; Szematyzmy Król. Galicji za l. 1866–89; Zeznania śledcze o powstaniu; – „Czas” 1863 nr 84, 1898 nr 230; „Dzien. Rozporządzeń m. Kr.” 1881 s. 1, 1882 s. 29, 1883 s. 1, 1884 s. 67, 1886 s. 251; Kalendarz Czecha 1898 s. 110 (dot. żony S-ego), 1906 s. 88 (dot. siostry, Karoliny); „Przegl. Sąd. i Admin.” R. 8: 1883 nr 24 s. 193; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1898: „Czas” nr 227, 228, „Dzien. Rozporządzeń m. Kr.” R. 19 s. 98, „Głos Narodu” nr 228, Kalendarz Czecha, s. 116, Sprawozdanie z czynności Rady Kongregacji Kupieckiej za r. 1898; – AP w Kr., Oddz. ul. Grodzka: sygn. 29/862/0/44 nr 21798, sygn. 29/854/0/2 nr 1340, sygn. HKr II 1 k. 640, sygn. RH 20 A IV 48 (akta firmowe «Szarski i Syn»), sygn. SPC KR 93 (testament S-ego); AP w Kr., Oddz. ul. Sienna: sygn. AKK 4 k. 554, 586, 646, sygn. Mag II 325–328 (Protokoły z posiedzeń Rady Miasta); Arch. paraf. ewang.-augsburskiej w Kr.: Księgi rodzin ewang. oraz wystąpień ze Zboru; B. Jag.: sygn. 224649 V k. 928 (nekrolog S-ego); B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: Koresp. rodzinna Szarskich; – Mater. Red. PSB: Ziółkowski W., Lapidea Grisea czyli Szara Kamienica, Kr. 1966 (mszp.).

Agata Barzycka

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Antoni Michał Potocki

1867-09-17 - 1939-10-05
krytyk literacki
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Rybarski

1886-10-24 - 1962-12-03
historyk
 

Wacław Lachert

1872-02-02 - 1950-10-19
przemysłowiec
 

Czesław Pietkiewicz

1856-07-20 - 1936-10-10
technik
 

Maurycy Pius Rudzki

1862-12-28 - 1916-07-20
astronom
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.