INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stefan Stok (Stok-Stokowiec, pierwotnie Stokowiec)      Stefan Stok - fragment zdjęcia: Powitanie na Dworcu Głownym w Warszawie przybyłego z Moskwy posła Stanisława Patka - kwiecień 1932 - NAC - IKC - PIC_1-D-2014

Stefan Stok (Stok-Stokowiec, pierwotnie Stokowiec)  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2006-2007 w XLIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stok właśc. Stokowiec Stefan, krypt.: /es/, est, est., Este, Esten, (s), (s.), (S.), ss. (1892–1971), oficer Legionów Polskich, dziennikarz.

Ur. 23 I w Sitkówce koło Chęcin (pow. kielecki), był synem Wincentego Stokowca, rolnika, nauczyciela i działacza oświatowego, oraz Katarzyny z Puchałów.

Od r. 1906 uczył się S. w Szkole Handlowej Miejskiej w Kielcach, a następnie w l. 1911–13 na Kursie Pedagogicznym w Warszawie. Pracował jako nauczyciel w szkole powszechnej w Chęcinach, a latem 1914 wyjechał na tzw. kondycję (korepetycje) do majątku w pobliżu Jedwabnego (pow. kolneński). Na wiadomość o wybuchu pierwszej wojny światowej przeszedł linię frontu pod Suchedniowem i dotarł do Kielc. Tam w poł. sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do komp. zapasowej w 1. pp w Jędrzejowie. Po ukończeniu przyspieszonego kursu instruktorskiego był przez kilka tygodni zastępcą Juliusza Kadena-Bandrowskiego, kierownika biura werbunkowego w Jędrzejowie; wraz z nim walczył potem na froncie w rejonie Limanowej. Pod koniec stycznia 1915 został wycofany z działań bojowych i przydzielony do Dep. Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego. Prowadził kolportaż jego wydawnictw w Częstochowie, Piotrkowie, Tomaszowie i Rawie, pełnił też w tych miastach funkcje kwatermistrza, intendenta i komendanta placu. W lipcu t.r. został aresztowany w Opocznie przez żandarmerię austro-węgierską i wkrótce odesłany do dyspozycji dowództwa 6. pp III Brygady Legionów Polskich. W stopniu plutonowego skierowano go ponownie na front; wziął udział w kampanii wołyńskiej nad Styrem, m.in. jesienią walczył pod Kostiuchnówką (pow. łucki); w listopadzie został ranny. Miesiąc później objął stanowisko komendanta Domu Transportowego Legionów w Białobrzegach, a w sierpniu 1916 komendanta biura werbunkowego w Ostrowi Maz. i Mławie. W maju 1917 skierowano go na kurs instruktorski w Zambrowie, a następnie do szkoły oficerskiej Polskiego Korpusu Posiłkowego w Przemyślu i Bolechowie (pow. doliniański); po jej ukończeniu w grudniu był oficerem administracyjnym szkoły w Bolechowie. Po bitwie pod Rarańczą został internowany 18 II 1918 przez władze austro-węgierskie w obozie Marmaros Siget (Mármarossziget, obecnie Syhot w Rumunii). Dn. 9 VIII t.r. otrzymał nominację na podporucznika. Tydzień później zwolniono go z obozu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości był od lutego 1919 szefem Sekcji Prasowej w kierowanym przez Kadena-Bandrowskiego Wydz. Prasowym II Oddz. Sztabu Generalnego WP. W r. 1921, podczas trzymiesięcznej nieobecności Kadena, zastępował go. Zdemobilizowany w lipcu t.r. w stopniu kapitana, został przydzielony jako rezerwista do 85. pp. Kaden napisał opinię o S-u, że był to «wzorowy oficer pod każdym względem, tak bojowym, jak administracyjnym».

Od sierpnia 1921 był S. redaktorem Polskiej Agencji Telegraficznej (PAT) w Wilnie. Potem pracował jako korespondent zagraniczny PAT w Moskwie (od r. 1928), redaktor w centrali warszawskiej PAT (od r. 1932) oraz korespondent zagraniczny w Estonii, Litwie i Łotwie z siedzibą w Rydze (od r. 1934). Zaproszony do współpracy przez Romana Starzyńskiego i Piotra Góreckiego w Polskim Radiu (PR), objął 1 V 1936 kierownictwo Wydz. Aktualności i został redaktorem naczelnym dzienników radiowych Warszawskiej Rozgłośni PR. Jego współpracownica Halina Sosnowska uważała, że «to nie był człowiek radia». W czasie pracy w PR publikował, prawie wyłącznie pod kryptonimami, artykuły i noty na temat radia, głównie w tygodniku „Antena”. Wydz. Aktualności PR kierował także w pierwszych dniach września 1939. Odmówił wyjazdu z rządem do Rumunii.

Podczas okupacji niemieckiej przebywał S. w Warszawie, gdzie od końca r. 1939 pracował oficjalnie jako księgowy w Książnicy «XX wiek» przy ul. Filtrowej 62; z czasem zorganizowano tam skrzynkę kontaktową AK. Był oficerem AK i prawdopodobnie wykładowcą w tajnych szkołach podchorążych, prowadził też nasłuch radiowy dla potrzeb tajnych struktur organizacji dziennikarskiej. W pierwszych dniach powstania warszawskiego 1944 r. został zatrzymany przez Niemców i deportowany do obozu w Pruszkowie. Dn. 12 VIII t.r. uwięziono go w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu (nr obozowy 192316), skąd 19 IX t.r. został przetransportowany do obozu koncentracyjnego w Mauthausen (nr obozowy 101343). Dn. 5 V 1945 został wyzwolony przez armię amerykańską.

Na początku sierpnia 1945 wrócił S. do Polski i zamieszkał w Milanówku koło Warszawy. Od poł. listopada t.r. był kierownikiem Działu Prasowego w Wydz. Propagandy Biura Odbudowy Stolicy (BOS); redagował w nim „Biuletyn Informacyjny”, a następnie wszedł do komitetu redakcyjnego tygodnika „Skarpa Warszawska”. Był współzałożycielem i został redaktorem naczelnym jego kontynuacji, wychodzącego od listopada 1946 tygodnika „Stolica”, gdzie opublikował tu artykuły, m.in. 50-lecie Szkoły Wawelberga (1947 nr 14), Przebieg obrad NROW [Naczelnej Rady Odbudowy m. stoł. Warszawy] (1947 nr 42) i Inwestycje SFOS [Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy] w Warszawie (1951 nr 16). Po reorganizacji BOS objął w styczniu 1947 stanowisko kierownika Wydz. Prasoznawczo-Propagandowego NROW. Z powodu odmowy wstąpienia do PZPR został w maju 1951 zwolniony ze stanowiska redaktora naczelnego „Stolicy”; do r. 1952 był jeszcze w tygodniku redaktorem działu prowincjonalnego oraz kolumny Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy. W l. 1952–4 zbierał materiały do opracowywanej przez Muz. Historyczne m. stoł. Warszawy „Bibliografii Warszawy”. Od czerwca 1954 do lipca 1958 pracował jako kustosz tego Muzeum. Zredagował dział „Architektura i budownictwo” w pierwszych trzech tomach „Bibliografii Warszawy” (Wr. 1958 I, Wr. 1964 II, Wr. 1971 III). Był członkiem Stow. Dziennikarzy Polskich. Zmarł 16 X 1971 w Warszawie, został pochowany 21 X na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony Orderem Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi (1938) i Odznaką «Za odbudowę Warszawy».

W małżeństwie zawartym w sierpniu 1920 w Józefowie pod Warszawą z Marią z Kopciów (zob. Stokowa Maria) miał S. syna Zbigniewa (zob.).

 

Bibliogr. Warszawy, II; Cmentarz Powązkowski w Warszawie, W. 2002; Księga pamięci. Transporty Polaków z Warszawy do KL Auschwitz 1940–1944, Red. F. Piper, J. Strzelecka, W.–Oświęcim 2000 II 904; Słown. pseudonimów, IV; – Kwiatkowski M. J., Polskie Radio w konspiracji 1939–1944, W. 1989; tenże, „Tu Polskie Radio Warszawa...”, W. 1980; tenże, Wrzesień 1939 w Warszawskiej Rozgłośni Polskiego Radia, W. 1984; – Dla siebie i dla szkoły. Pamiętnik wydany staraniem pierwszych abiturientów Szkoły Handlowej Miejskiej w Kielcach, W. 1909 s. 12, 17; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Perspektywy” R. 3: 1971 nr 44, „Stolica” R. 26: 1971 nr 44, „Zesz. Prasoznawcze” R. 13: 1972 nr 2, „Życie Warszawy” 1971 nr 251; – AAN: sygn. 6/215 (karty ewidencyjne Prezydium Rady Ministrów); AP w W.: Biuro Odbudowy Stolicy, sygn. 1699 (teczka personalna S-a); Arch. Państw. Muz. Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu: Wykazy transportów i lista osób przywiezionych do KL Auschwitz, akta KL Mauthausen; Muz. Hist. m. stoł. W.: Teczka akt personalnych S-a; Muz. Niepodległości w W.: Kartoteka Pawiaka; – Informacje wnuków S-a: Grzegorza Stoka z W. i Witolda Stoka z Londynu.

Stanisław Konarski

 
 

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Karol Irzykowski

1873-01-27 - 1944-11-02
krytyk literacki
 

Kazimierz Gliński

1850-06-13 - 1920-01-01
poeta
 

Jerzy Nowak

1923-06-20 - 2013-03-26
aktor teatralny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Paczkowski

1852-01-26 - 1928-09-09
przemysłowiec
 

Jakub Piepes

1846-04-04 - 1904-10-19
aptekarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.