Tatarczak Stefan Wacław, pseud. Bożydar (1885–1962), działacz ludowy, poseł na Sejm, senator Rzeczypospolitej Polskiej.
Ur. 29 XII w Michowie (pow. lubartowski) w rodzinie chłopskiej, był synem Wiktora i Katarzyny z Targońskich.
T. ukończył szkołę elementarną i półroczny kurs mleczarski. Był współzałożycielem kółka rolniczego w Michowie. Po r. 1907 został korespondentem terenowym tygodnika „Zaranie”. Ok. r. 1911 kupił gospodarstwo rolne w Ludwikowie (pow. lubartowski). Należał do PPS, a w czasie pierwszej wojny światowej, podczas okupacji austro-węgierskiej, został w r. 1915 członkiem PSL (od r. 1918 PSL «Wyzwolenie»); współpracował z organami tej partii „Polską Ludową” (Lublin) i od r. 1917 z „Wyzwoleniem” (Warszawa), którego był współudziałowcem. W kwietniu 1916 współorganizował w Ludwikowie Stow. Spożywcze «Świt» i objął funkcję jego prezesa. W l. 1916–19 zasiadał w sejmiku powiatowym w Lubartowie; został też wybrany 18 II 1918 do Rady Szkolnej Okręgowej. Prawdopodobnie należał do POW. Zapewne z powodu protestu przeciw postanowieniom traktatu brzeskiego (9 II 1918) władze austriackie na krótko aresztowały T-a.
W niepodległej Polsce był T. prezesem zarządu powiatowego PSL «Wyzwolenie» oraz członkiem zarządu okręgowego, a w l. 1919–22 również Zarządu Głównego Stronnictwa. Z listy PSL «Wyzwolenie» został 26 I 1919 wybrany do Sejmu Ustawodawczego w okręgu wyborczym nr 22 (powiaty: lubelski, puławski i lubartowski). W Sejmie był członkiem komisji petycyjnej, potem też aprowizacyjnej. Na forum parlamentu wypowiadał się w imieniu klubu o sprawozdaniu komisji administracyjnej, dotyczącym planu gospodarczego na r. 1921/2 (2 VII 1921) oraz w dyskusji nad ustawą o daninie (13 XII t.r.); zgłosił też cztery interpelacje (18 II, 7 X, 25 XI 1921, 17 II 1922), przede wszystkim w sprawach pow. lubartowskiego. W r. 1922 ponownie uzyskał mandat poselski (okręg nr 26, powiaty: lubelski, chełmski i lubartowski). Zasiadał w komisjach odbudowy kraju i petycji, był też wiceprezesem klubu parlamentarnego PSL «Wyzwolenie» (od r. 1925 wspólnego PSL «Wyzwolenie» i «Jedność Ludowa»). Zabierał głos w dyskusjach nad podatkiem majątkowym (4 VIII 1923) oraz ustawą o parcelacji i osadnictwie (3 i 7 VII 1925), zgłosił kolejne pięć interpelacji (19 I 1923, 23 V, 17 VI, 25 VI 1924, 27 III 1927). Był aktywny na terenie swojego okręgu wyborczego, uczestniczył w licznych wiecach i spotkaniach. Z jego inicjatywy powstała w r. 1923 w Ludwikowie spółka mleczarska, on sam wszedł do jej komisji rewizyjnej. W r.n. wybrano go do Wydz. Powiatowego sejmiku lubartowskiego. Był członkiem Kuratorium Szkoły Rolniczej w Kijanach (pow. lubartowski) i zarządu powiatowego Ligi Obrony Powietrznej Państwa. Dn. 8 II 1926 wstąpił do Stronnictwa Chłopskiego i na początku marca t.r. został wiceprezesem jego Zarządu Głównego; kierował też zarządem wojewódzkim i był członkiem Rady Naczelnej Stronnictwa. Zasiadał w zarządzie lubelskiego Wojewódzkiego Związku Kółek Rolniczych. W l. 1928–30 był senatorem z listy Stronnictwa Chłopskiego z woj. lubelskiego. W Senacie przemawiał 6 III 1929 w dyskusji nad preliminarzem budżetowym Min. Reform Rolnych. W r. 1930 został prezesem zarządu okręgowego Tow. Organizacji i Kółek Rolniczych. Po aresztowaniu 10 IX t.r. przywódców Centrolewu przemawiał 14 IX na wiecu antysanacyjnym w Lublinie. Od r. 1931 należał do SL. W Stronnictwie pełnił funkcje członka Rady Naczelnej, przewodniczącego zarządu powiatowego w Lubartowie, a od 8 IV 1934 także członka wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej. Wbrew uchwale Nadzwycz. Kongresu SL z 14 VII 1935 opowiedział się za udziałem w wyborach parlamentarnych t.r.; miesiąc później został za to usunięty z partii. W rezultacie związał się z obozem sanacyjnym i uzyskał mandat do Sejmu z okręgu nr 38 (pow. łukowski). Przemawiał w dyskusji nad preliminarzem budżetowym Min. Rolnictwa i Reform Rolnych na r. 1938/9 (22 II 1938). W pow. lubartowskim był jednym z założycieli Obozu Zjednoczenia Narodowego, w którym został przewodniczącym Tymczasowej Rady Powiatowej, a 28 VIII 1938 członkiem Rady Obwodowej w Lublinie.
W okresie okupacji niemieckiej T. był w l. 1942–3 (krótko) komisarycznym wójtem gm. Spiczyn. Współpracował z ZWZ-AK, był łącznikiem oddziału Zdzisława Brońskiego (pseud. Uskok). Po zakończeniu wojny został 13 XII 1945 aresztowany z polecenia władz wojskowych pod zarzutem przynależności do AK i Zrzeszenia WiN; przekazany do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie, został uwięziony na Zamku Lubelskim. Śledztwo nie potwierdziło jednak zarzutów i po interwencji rodziny u Szefa Wydz. Karnego Dep. Służby Sprawiedliwości MON, prokuratora Czesława Szpądrowskiego, T. został 24 XII 1946 zwolniony. Nie brał już udziału w życiu publicznym, chociaż wstąpił do ZSL. Zmarł 24 IX 1962 w Ludwikowie, został pochowany na cmentarzu paraf. w Kijanach. Był odznaczony Medalem Niepodległości.
W małżeństwie z Natalią z domu Michalak (1891–1976) miał T. dwóch synów urodzonych (wg aktów urodzenia) przez Anielę Masłowską: Jana Stanisława (1917–1938), który ukończył studia prawnicze na KUL, oraz Stanisława (1921–1986), rolnika.
Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Makieta, W. 1989; – Boreczek K. A., Obóz Zjednoczenia Narodowego w województwie lubelskim, „Res Historica” 1999 z. 8 s. 95, 97, 104; Cimek H., Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” 1928–1931, L. 1973; Giza S., Kalendarz wydarzeń historii ruchu ludowego 1895–1965, W. 1967; Jachymek J., Oblicze społeczno-polityczne wsi lubelskiej 1930–1939, L. 1975; Lato S., Ruch ludowy wobec sanacji, Rzeszów 1985; Ligęza Z., Lubartowskie drogi Armii Krajowej, L. 1998; Magier D., Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” w opinii władz państwowych II Rzeczypospolitej, „Wschodni Roczn. Human.” T. 5: 2008 s. 413; Pająk H., „Uskok” kontra UB, L. 1992 s. 17; Piątkowski W., Dzieje ruchu zaraniarskiego, W. 1956; Przywódcy ruchu ludowego. Szkice biograficzne, (W.) 1968; Ruch ludowy na Lubelszczyźnie, Red. J. R. Szaflik, L. 1964; Socha J., Stronnictwa ludowe po zamachu majowym, W. 1983; Szaflik J. R., Z dziejów Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” 1928–1931, W. 1968; Trocka H., Spółdzielczość w programach i polityce polskich stronnictw ludowych do roku 1939, W. 1969; Zaporowski Z., Działalność polityczna i społeczna Stefana Tatarczaka w latach 1918–1926, w: Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 1986 s. 9–17; tenże, Przedstawiciele wsi polskiej w Senacie RP II kadencji (1928–1930), w: Państwo, demokracja, chłopi. Studia z historii społeczno-politycznej Polski (XVII–XX w.), W.–Kielce–Pułtusk 2016 s. 98–9, 101, 104–5; Więzikowa A., Stronnictwo Chłopskie (1926–1931), W. 1963; – Album-Skorowidz Senatu i Sejmu 1935–40 (fot.); Pisma ulotne stronnictw ludowych w Polsce 1895–1939, Oprac. S. Kowalczyk, A. Łuczak, (W.) 1971; Rzepeccy, Sejm i Senat 1922–7 (fot., błędna data ur.); Rzepeccy, Sejm i Senat 1928–33 (fot.); Rzepecki, Sejm 1919; Spraw. stenogr. Sejmu 1919–27, 1935–8; Spraw. stenogr. Senatu 1928–30; Świtalski K., Diariusz 1919–1935, W. 1992; Wycech C., Wspomnienia 1905–1939, W. 1969; Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” 1928–1931, Oprac. B. Dymek, L. Hass, W. 1964; – „Dzien. Lud.” 1962 nr 230 (nekrolog); „Echo Ziemi Lubartowskiej” 1925 nr 1 s. 14; „Gaz. Chłopska” 1930 nr 22; „Głos Lub.” 1922 nr 64, 1927 nr 46; „Wyzwolenie” 1918 nr 17 s. 175, 1923 nr 19; „Ze Skarbca Kult.” 1987 z. 44 s. 123; – AP w L.: Zespół Urząd Woj. w L., sygn. 216 k. 3, sygn. 228 k. 80, sygn. 1647 k. 92, sygn. 1648 k. 42, sygn. 1650 k. 37, sygn. 1836 k. 5, sygn. 1839 k. 15, sygn. 1843 k. 9, sygn. 1848 k. 33, sygn. 1849 k. 13, sygn. 2063 k. 174–5, sygn. 2072 k. 6–7, sygn. 2073 k. 157, sygn. 2074 k. 20, 24, sygn. 2105 k. 12, sygn. 2170 k. 219, 221–2, sygn. 2255 k. 7, 183, sygn. 2257 k. 294, Wydz. Pow. w Lubartowie, sygn. 11 k. 2–3, sygn. 16 k. 74, 84, 88–9, 109, 119, 125, sygn. 18 (protokoły Sejmiku), Komenda Pow. Policji Państw. w Lubartowie, sygn. 171, sygn. 176 k. 9, 14–15, Zespół gmin pow. lubartowskiego, gm. Spiczyn, sygn. 28 k. 5, 7, 18 (protokół sejmiku pow. z dn. 24 II 1922); Arch. KUL: sygn. PE 3473 (teczka studencka syna T-a, Jana Stanisława); IPN w L.: sygn. IPN Lu 02/702, IPN Lu 3/20 k. 238, sygn. IPN Lu 0136/3 k. 123 (kwestionariusz osobowy); – Informacje wnuka, Tadeusza Tatarczaka z Ludwikowa, Anety Tatarczak z domu Gułaś z L. oraz z USC w Lubartowie i Spiczynie.
Zbigniew Zaporowski