Ożarowski Sylwester (Lasota) h. Rawicz (zm. 1537), podkomorzy królewski, wojski krakowski. Był synem Prandoty z Ożarowa w pow. lubelskim; pochodził z rozrodzonej i niezamożnej rodziny, szukał więc wraz z braćmi kariery na dworze królewskim. Od wczesnych lat przebywał w służbie u królewicza Zygmunta w Budzyniu, a następnie w Głogowie, w związku z czym uzyskał na sejmie radomskim w r. 1505 od Aleksandra zwolnienie od służby wojskowej. Po objęciu tronu przez Zygmunta O., jako ulubiony i cieszący się jego pełnym zaufaniem dworzanin, pełnił urząd łożniczego. W r. 1508 dostał od króla młyn we wsi Charz (przedmieście Wąwolnicy), w r. n. zapis 20 grzywien rocznie na żupach krakowskich i t. r. z bratem Rafałem został zwolniony od służby wojskowej z dóbr rodowych; sam jednak O. wziął udział w wyprawie mołdawskiej i dostał szereg dóbr skonfiskowanych za nieobesłanie wyprawy. W r. 1510 zawakował urząd podkomorzego dworu, na który miał ekspektatywę Stanisław Szafraniec jeszcze od Aleksandra. Na prośbę króla zrezygnował on jednak 31 V z tego urzędu na rzecz O-ego. Wtedy też O. dostał dalsze 20 grzywien rocznie na żupach krakowskich, a także urząd burgrabiego zamku krakowskiego. W r. 1511 towarzyszył królowi na Litwę, uzyskał zezwolenie wykupienia z rąk Jana Ciołka z Wilczysk wsi Miłków, Wola Miłkowska i Glinny Stok w ziemi lubelskiej, a następnie dostał te wsie w dożywocie. Brał udział w wyprawie moskiewskiej, za co król wynagrodził go w r. 1515 tenutą zawichojską, którą na sejmie toruńskim w r. 1519 nadał mu w dożywocie. W r. 1522 dostał od króla dom na przedmieściu Piotrkowa.
Dzięki stałej obecności przy królu O. uczestniczył w najważniejszych wydarzeniach politycznych kraju, brał udział w sejmach, wyprawach wojennych, świadkował na bardzo licznych dokumentach, w tym na wielu aktach najwyższej wagi państwowej. Jako podkomorzy dworu wyrabiał audiencje i wprowadzał gości do prywatnych apartamentów królewskich. W r. 1525 brał udział w pertraktacjach z w. mistrzem Albrechtem, następnie przywiesił pieczęć do ugody z w. mistrzem, a także do aktu hołdu pruskiego. Przebywali wówczas w Krakowie margrabia brandenburski Jerzy i książę legnicki Fryderyk, którym najpewniej oddał jakieś usługi, skoro za ich wstawiennictwem 11 IV 1525 dostał od króla stację z miasta Radomska. W r. 1528 zrezygnował z urzędu łożniczego na rzecz krewnego Jana Ożarowskiego z Ługowa, t. r. został zwolniony z obowiązku pobytu na zamku krakowskim w czasie zarazy lub epidemii. Król powierzał O-emu również różne poufne misje do najwyższych dygnitarzy Królestwa (np. w r. 1529 do Piotra Tomickiego). W r. 1532, delegowany przez króla, przyjmował ostatnią wolę chorego kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego co do majątku, dzieci i żony. W r. 1535 został wojskim krakowskim. Był typowym dworakiem, a do tego znakomitym myśliwym i nieodłącznym towarzyszem łowów królewskich; np. w r. 1527 brał udział w nieszczęśliwym dla królowej wielkim polowaniu na przywiezionego z Litwy do Puszczy Niepołomickiej niedźwiedzia, który pragnącego osłonić Bonę O-ego powalił z koniem na ziemię.
Poprzez małżeństwo z Węgierką, córką Marcina Bazo, Zofią (której w r. 1513 zapisał 1 000 fl. węgierskich posagu i wiana na Wierzbnie), utrzymywał kontakty z różnymi osobistościami węgierskimi. U niego zdeponował klejnoty i różne kosztowności skarbnik węgierski Jan z Tornali, które po przewlekłym sporze odebrał odeń w r. 1530 arcbp koloceński Franciszek jako opiekun wdowy po Janie – Katarzyny. O. odziedziczył wraz z braćmi po ojcu niezbyt wielki majątek ziemski. Mimo przeprowadzonego formalnie w r. 1491 działu O. z bratem Rafałem występowali jako bracia niedzielni, dziedzice Giżyc, które w r. 1491 miały przypaść Janowi i Rafałowi. W r. 1508 brat Jan, wówczas kapelan królewski i kanonik chełmiński, odstąpił O-emu dwie części w Woli Ożarowskiej. Realniejsze jednak powiększenie majątku umożliwiła O-emu szczodrobliwość królewska. Dzięki dochodom z tenuty zawichojskiej i zapisom na żupach krakowskich już przed r. 1513 kupił Wierzbno koło Proszowic, a przed r. 1522 części w pobliskich Gniazdowicach i Makocicach. Ponadto w r. 1530 dostał od króla w dożywocie Przybysławice w ziemi lubelskiej. W r. 1522 O. ufundował i uposażył altarię w katedrze krakowskiej, której zapisał 12 grzywien czynszu na Gniazdowicach, i wystawił nagrobek bpowi krakowskiemu Janowi Grotowi ze Słupczy, po prawej stronie ołtarza głównego, a także ufundował obraz w kaplicy Św. Jana Ewangelisty. O. zmarł w r. 1537.
Z małżeństwa z Zofią Bazo miał O. dwóch synów: Jana i Mikołaja, którzy w r. 1540 jeszcze jako nieletni, wraz z matką i ich opiekunem stryjem Janem, godzili się ze stryjem Rafałem w sprawie wsi Giżyce. Z kolei w r. 1548 Mikołaj dostał w dziedziczne posiadanie od Zygmunta Augusta wieś Przybysławice za zasługi ojca, za wstawiennictwem kanclerza Samuela Maciejowskiego i woj. lubelskiego Andrzeja Tęczyńskiego, żonatego z Anną Ożarowską, najprawdopodobniej córką O-ego.
Kuraś S., Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, (w druku), (pod Giżyce); Niesiecki, VII; Paprocki; – Bochnak A., Mecenat Zygmunta Starego w zakresie rzemiosła artystycznego, w: Studia do dziejów Wawelu, Kr. 1960 II; Pociecha W., Królowa Bona, P. 1949 II; Wojciechowski Z., Zygmunt Stary, W. 1946; – Acta Tom., IV–XII, XIV; Arch. Kom. Hist., Kr. 1902 IX nr 621, 651, 658; Arch. Sanguszków, V; Birkowski F., Syn koronny albo na pogrzebie … Joachima Ocieskiego … kazanie, Kr. 1613; Corpus Iuris Pol., III nr 4, 11 47, 49, 68, 74; Lubelska księga podkomorska piętnastego wieku, Wyd. L. Białkowski, L. 1934 s. 120; Matricularum summ., II–IV; Prawa, przywileje i statuta m. Kr., I; Starod. Prawa Pol. Pomn., VI 218, 234.
Franciszek Sikora