INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Szymon Rudowski      Szymon Rudowski, wizerunek na bazie ilustracji (TŚ).

Szymon Rudowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rudowski Szymon (1875–1941), inżynier hutnik, naczelnik Wydziału Przemysłu i Handlu Urzędu Wojewódzkiego Śląskiego. Ur. 13 I w majątku Rumoka w pow. mławskim, był synem Szymona, właściciela tego majątku, i Katarzyny z Kalksteinów.

Brak informacji, gdzie R. uzyskał średnie wykształcenie. W l. 1893–6 studiował na Wydz. Mechaniczno-Technicznym Wyższej Szkoły Przemysłowej w Krakowie, którą ukończył z wyróżnieniem. Kontynuował studia na Wydz. Technicznym Akademii Górniczej we Freibergu i tu otrzymał w r. 1901 dyplom inżyniera hutnictwa. Zdany raczej na własne siły, w czasie wakacji w l. 1896–1901 pracował zarobkowo praktykując w renomowanych hutach i odlewniach na Górnym Śląsku, w Zagłębiu Dąbrowskim i Warszawie, gdzie zbliżył się do miejscowych działaczy Ligi Narodowej i został jej członkiem, w latach późniejszych związał się ze Stronnictwem Demokratyczno-Narodowym w zaborze rosyjskim. Dn. 10 VI 1901 rozpoczął pracę jako inżynier w dużej walcowni żelaza w Sosnowcu (Huldschinsky), która należała do zarządzanego przez kapitał niemiecki Tow. Akc. Sosnowieckich Fabryk Rur i Żelaza, jednego z największych i najnowocześniejszych w Król. Pol. kombinatów hutniczych. Dzięki energii, pracowitości i taktowi, a nade wszystko dobremu fachowemu przygotowaniu, R. szybko zdobył zaufanie zarządu Towarzystwa, które w r. 1903 powierzyło mu nadzór techniczny nad budową pierwszego w Król. Pol. dużego zakładu produkcji rur bez szwu przy walcowni sosnowieckiej. Pod jego kierownictwem rurownia ta stała się największym tego typu zakładem wytwórczym w całym państwie rosyjskim (aż do pierwszej wojny światowej), pracując głównie na potrzeby gwałtownie rozwijającego się wówczas przemysłu naftowego. Zasługi R-ego docenili również nowi właściciele Towarzystwa – kapitaliści francuscy, którzy 1 I 1914 powołali go na dyrektora całej walcowni w Sosnowcu.

Funkcję tę formalnie pełnił R. aż do 31 III 1922, ale faktycznie już od grudnia 1920 angażował się coraz bardziej w akcję plebiscytową na Górnym Śląsku, przygotowując na zlecenie Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu dla władz alianckich różne opracowania wykazujące związki gospodarcze Górnego Śląska z Polską. Wiosną i latem 1921 przebywał z podobnym zadaniem w Paryżu, gdzie wraz z inż. Stanisławem Grabiańskim, dr. Jerzym Kramsztykiem i prof. Eugeniuszem Romerem pełnił funkcję eksperta Przedstawicielstwa Rządu Polskiego i Polskiego Komisariatu Plebiscytowego na Górny Śląsk. Z dn. 1 IV 1922 R. objął stanowisko naczelnika Wydz. Przemysłu i Handlu Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku (po Józefie Kiedroniu, który został dyrektorem Dep. do Spraw Śląskich w Min. Przemysłu i Handlu).

Po podziale Górnego Śląska i powołaniu (17 VI 1922) Urzędu Wojewódzkiego Śląskiego w Katowicach, został R. mianowany 1 VII 1922 naczelnikiem Wydziału Przemysłu i Handlu tegoż urzędu. Pracował na tym stanowisku aż do wybuchu drugiej wojny światowej. Dał się poznać jako wybitny i prawy organizator życia gospodarczego, co budziło respekt także jego zwierzchnika, sanacyjnego wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego. R. w odróżnieniu od swego zwierzchnika był zwolennikiem liberalizmu ekonomicznego i wolnej gry sił na rynku pracy przy ścisłym przestrzeganiu polskiego bardzo nowoczesnego prawodawstwa pracy, sprzeciwiał się zaś rygorystycznie stosowanym przez Grażyńskiego zasadom interwencjonizmu państwowego. Realistycznie i na ogół pozytywnie oceniał też rolę kapitału obcego w rozwoju przemysłu ciężkiego na Górnym Śląsku, chociaż z drugiej strony był świadom niebezpieczeństwa dużego uzależniania gospodarki polskiej od tego kapitału, w szczególności niemieckiego. Dlatego też był konsekwentnym rzecznikiem polonizacji organów władz najważniejszych przedsiębiorstw górnośląskich uzależnionych od niemieckich central finansowych. Z takim właśnie zadaniem reprezentował od r. 1924 interesy Skarbu Państwa Polskiego w kilku spółkach akcyjnych o kapitale niemieckim, będąc członkiem rad nadzorczych koncernu Zakładów Hohenlohego w Wełnowcu, Śląskich Zakładów Górniczo-Hutniczych «Huta Pokój», Czernickiego Tow. Węglowego i od r. 1938 rady nadzorczej Wspólnoty Interesów S.A. w Katowicach. Efekty polonizowania tych przedsiębiorstw z przyczyn od R-ego niezależnych, nie były jednak znaczące. Jednocześnie wchodził w skład dyrekcji przedsiębiorstw państwowych Polska Huta Skarbowa Ołowiu i Srebra w Strzybnicy i Zjednoczonych Fabryk Związków Azotowych w Mościcach i w Chorzowie oraz zasiadał w radzie nadzorczej Banku Śląskiego. W l. 1931–3 był także prezesem Śląskiego Okręgowego Związku Hokeja na Lodzie.

Po wybuchu drugiej wojny światowej R. na polecenie władz uszedł z kraju, przedostając się przez Rumunię na Węgry. Zmarł 4 XI 1941 w Budapeszcie i tam został pochowany. Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.

W małżeństwie z Adelą Marią z Gepnerów miał R. syna Stanisława (1905–1984), inżyniera spawalnictwa, pracownika, a w l. 1945–8 dyrektora «Huty Ferrum» w Katowicach, oraz dwie córki: Halinę, żonę Stanisława Płoskiego, architekta, i Krystynę, żonę Szymona Bojanowskiego, syna Michała (zob.), inżyniera hutnictwa zamordowanego w Katyniu.

 

Enc. powstań śląskich, s. 321, 450; – Długajczyk E., Górny Śląsk po powstaniach i plebiscycie, Kat. 1977 s. 158; tenże, Sanacja śląska 1920–1939. Zarys dziejów politycznych, Kat. 1983; Kozicki S., Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964; Popkiewicz J., Ryszka F., Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej (1922–1939), Opole 1959; – Landau Z., Tomaszewski J., Kapitały obce w Polsce 1918–1939, Materiały i dokumenty, W. 1964; Rocznik informacyjny o spółkach akcyjnych w Polsce 1930, W. 1930 poz. 43, 148, 162, 163, 443; Rocznik polskiego przemysłu i handlu, W. 1938 poz. nr 1253, 1444, 1455, 5016; Wachowiak S., Czasy które przeżyłem. Wspomnienie z lat 1890–1939, W. 1983; – „Technik” 1932 nr 12 s. 224 (fot.); – AAN: Prezydium RM, sygn. cz. VIII 1977, ankieta R-a; AP w Kat.: Naczelna Rada Ludowa, t. 10, k. 26, Urząd Woj. Śląski PH 2995, 3254 a; AP w Kr.: SPK, sygn. 171 k. 137; – Informacje synowej Marii Rudowskiej i Jadwigi Bojanowskiej Lutyńskiej z W.

Zbigniew Pustuła

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.    

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.