INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Teofil Matejko  

 
 
1903-11-06 - 1951-07-23
Biogram został opublikowany w 1975 r. w XX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Matejko Teofil (1903–1951), pedagog, ludowy działacz oświatowy, organizator amatorskiego ruchu teatralnego. Ur. 6 XI w Grzymałowie (pow. Jaworów). Uczył się w szkole średniej w Jaworowie, której jednak nie ukończył z powodu śmierci rodziców. W r. 1923 został nauczycielem szkoły powszechnej we wsi Krynice (pow. Tomaszów Lubelski), uzupełniając równocześnie wykształcenie zawodowe. W r. 1925 objął kierownictwo szkoły powszechnej w Komorowie w tym samym powiecie; zorganizował tam amatorski zespół teatralny i chór. Następnie był nauczycielem w szkołach powszechnych w Honiatyczach i Rudzie Wołowskiej w pow. tomaszowskim oraz pełnił funkcję instruktora oświaty pozaszkolnej na powiaty tomaszowski i hrubieszowski. W tym okresie wybrany został do zarządu powiatowego Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. Politycznie związany był z Polskim Stronnictwem Ludowym «Wyzwolenie», a od r. 1931 ze Stronnictwem Ludowym. W październiku 1930 został pracownikiem Oddziału Oświaty Pozaszkolnej Kuratorium Okręgu Szkolnego Lubelskiego i równocześnie kierownikiem biura Lubelskiego Związku Teatrów i Chórów Ludowych oraz wszedł do kierownictwa sekcji muzycznej tego Związku, której zadaniem było m.in. rejestrowanie pieśni ludowych. Z ramienia Związku M. wykładał w r. 1931 na kursie dla dyrygentów wiejskich zespołów śpiewaczych. W l. 1932–4 był słuchaczem Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie i napisał pracę dyplomową Teatr ludowy w pracy oświatowo-wychowawczej na wsi. Od września 1934 do sierpnia 1937 pełnił funkcję instruktora oświaty pozaszkolnej w Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego. Równocześnie w październiku 1934 został członkiem zarządu i kierownikiem biura Wielkopolskiego Związku Teatrów Ludowych, od grudnia t. r. był wiceprezesem, a od października 1936 do sierpnia 1937 prezesem tego Związku. Zarówno z ramienia Związku, jak i Kuratorium organizował liczne kursy oświatowe, na których wykładał, a także wypracował koncepcję ludowych teatrów objazdowych. Pełnił też funkcję sekretarza redakcji czasopisma „Oświata Pozaszkolna”. Od września 1937 pracował w Instytucie Teatrów Ludowych w Warszawie. Wyjeżdżał w tym okresie do Czechosłowacji, Niemiec i Łotwy dla rozszerzenia ruchu oświatowego i kulturalno-artystycznego wśród tamtejszej Polonii. Od r. 1938 był współredaktorem miesięcznika „Teatr Ludowy”.

W okresie okupacji hitlerowskiej M. był nauczycielem w jednej ze szkół powszechnych warszawskich, brał także udział w konspiracyjnych pracach Instytutu Teatrów Ludowych, włączonego następnie do nielegalnie działającego Ludowego Instytutu Oświaty i Kultury. Po aresztowaniu w r. 1941 J. Cierniaka M. objął w Instytucie kierownictwo Wydziału Prac Artystycznych, gdzie opracowywał plany działalności amatorskiego teatru po zakończeniu wojny. Rozwijająca się gruźlica płuc zmusiła M-ę do przeniesienia się w r. 1943 do sanatorium w Otwocku, gdzie przebywał do końca życia. Z Otwocka kierował redakcją miesięcznika „Teatr Ludowy” w l. 1946–9. Był też współtwórcą spółdzielni wydawniczej p. n. Instytut Wydawniczy «Sztuka», założonej w r. 1947 w Warszawie. Ogłaszał liczne artykuły w „Oświacie i Kulturze”, „Ognisku Nauczycielskim”, „Oświacie Pozaszkolnej”, „Pracy Oświatowej”, „Scenie Świetlicowej”, a przede wszystkim w „Teatrze Ludowym” (np. Instytut Teatrów Ludowych przed wojną i za okupacji, R. 34: 1948 nr 4–5). W rękopisie pozostawił kilka prac dotyczących spraw teatru amatorskiego, przechowywanych w archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego w Warszawie. Zmarł M. w Otwocku 23 VII 1951 i został pochowany na tamtejszym cmentarzu. Z małżeństwa z nie znaną z imienia Witter nie pozostawił potomstwa.

 

Araszkiewicz K., Bibliografia prac T. M-i, „Przegl. Hist.-Oświat”. R. 10: 1967 nr 1 118–20; – Kwieciński Z., Lubelski Związek Teatrów i Chórów Ludowych (1929–1939), tamże s. 60, 81, 83, 87, 91, 92; Nycz B., Instytut Teatrów Ludowych 1929–1939, tamże s. 36, 50, 53; Papée S., Jak powstał Wielkopolski Związek Teatrów Ludowych, tamże s. 181–2; Pasiak R., Z działalności Pomorskiego Związku Teatrów Ludowych 1921–1939, tamże s. 191; Popławski F., T. Matejko (1903–1951), tamże s. 112–17 (fot.); – „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lubelskiego” R. 2: 1930 nr 9 s. 237; – „Roczn. Ogniska Nauczycielskiego w L.” T. 1: 1959 s. 59, 94, 256, 262; – AAN: Akta osobowe Min. Wyznań Rel. i Oświecenia Publ., teka 4303.

Stanisław Konarski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Antoni Krauze

1940-01-04 - 2018-02-14
reżyser filmowy
 

Kazimierz Morawski

1852-01-29 - 1925-08-25
filolog klasyczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Władysław Jan Stoma

1888-06-03 - 1968-09-21
aktor
 

Ludwik Kobiela

1897-01-22 - 1945-12-30
nauczyciel
 

Stanisław Saks

1897-12-30 - 1942-11-23
matematyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.