INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Aleksander Osiński     
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Osiński Aleksander (1870–1956), generał-major wojsk rosyjskich, generał dywizji WP, kierownik Min. Spraw Wojskowych, senator RP, prezes Polskiego Czerwonego Krzyża. Ur. 27 II w Pilicy (pow. olkuski), był synem Antoniego, ppłka wojsk rosyjskich, i Katarzyny z Przesmyckich. W l. 1880–7 uczęszczał do rosyjskiego siedmioklasowego gimnazjum wojskowego (korpus kadetów) w Niżnim Nowogrodzie (obecnie: Gorki), a w l. 1887–9 – do konstantynowskiej oficerskiej szkoły piechoty w Petersburgu, którą ukończył z odznaczeniem. W sierpniu 1889 został mianowany podporucznikiem w 69 riazańskim p. piechoty w Lublinie, skąd został przeniesiony w r. 1891 jako porucznik do pułku strzelców syberyjskich we Władywostoku. W l. 1894–5 odbył podróże do Tokio, Nagasaki i Jokohamy. W tym czasie został mianowany sztabskapitanem. W czasie powstania ludowego w Chinach (tzw. «bokserów») w l. 1900–1 uczestniczył w działaniach wojennych przeciwko Chinom w szeregach wojsk rosyjskich jako dowódca kompanii, a czasowo batalionu. W l. 1904–5 wziął udział w wojnie rosyjsko-japońskiej w stopniu kapitana jako dowódca batalionu. W r. 1907 ukończył z odznaczeniem dziesięciomiesięczny kurs oficerów sztabowych w Oranienbaumie, a w r. 1911 został przeniesiony do 131 p. piechoty w Kijowie. W r. 1909 mianowano go podpułkownikiem, a w październiku 1913 pułkownikiem. W czasie pierwszej wojny światowej był początkowo zastępcą dowódcy, a od stycznia 1915 dowódcą 124 p. piechoty. W październiku 1915 został mianowany generałem-majorem. W listopadzie 1916 objął dowództwo brygady 133 dyw. piechoty, a w marcu 1917 – dowództwo tej dywizji. Był ranny i trzy razy ciężko kontuzjowany.

Po wybuchu lutowej rewolucji rosyjskiej O. brał udział od czerwca 1917 w organizowaniu oddziałów polskich w Rosji jako prezes «Komisji wojskowej dla formowania oddziałów polskich» przy rosyjskim Sztabie Generalnym. Jako członek komisji wojskowej Polskiego Wojskowego Komitetu Wykonawczego, został również dokooptowany do Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego («Naczpol») w Piotrogrodzie. W październiku 1917 zorganizował uroczyste obchody w wojsku i wśród społeczeństwa polskiego na Białorusi i Ukrainie w związku ze stuleciem śmierci Tadeusza Kościuszki. Z końcem 1917 r. przeniósł się do Kijowa. Po rozwiązaniu «Naczpolu» wyłoniona z niego Rada Naczelna Polskiej Siły Zbrojnej przekazała w marcu 1918 swe kompetencje Radzie Regencyjnej, z której ramienia O. został 7 IV 1918 zamianowany naczelnym dowódcą Wojsk Polskich na Ukrainie (II i III Korpusu Polskiego), po nieudanej próbie przejęcia od płka Józefa Hallera dowództwa nad II Korpusem Polskim. Stanowisko to piastował do maja 1918. W bitwie pod Kaniowem (11 V 1918) dostał się w ręce wojsk niemieckich i został internowany. Następnie udało się mu uciec do Warszawy i w listopadzie 1918 wstąpił do WP. W tym miesiącu został dowódcą Okręgu Generalnego Łódź, a w sierpniu 1919 mianowano go generalnym inspektorem piechoty przy ministrze spraw wojskowych (od marca 1920 przy wodzu naczelnym). W czasie wojny polsko-radzieckiej w r. 1920 dowodził od lipca do 14 VIII t. r. grupą operacyjną swego imienia w składzie 1 Armii, a następnie 3 dyw. przy 1 Armii. Od 14 VIII 1920 był dowódcą 17 dyw. piechoty w składzie 5 Armii gen. Władysława Sikorskiego. Odznaczył się w walkach pod Nasielskiem. Dowodzona przez niego 17 dyw. piechoty została zamieniona w grupę operacyjną, a z kolei w 1 Armię, której dowódcą był O. od 21 VIII 1920. Od 20 IX t. r. dowodził grupą północną przy 2 Armii. Od 29 X t. r. był zastępcą dowódcy 3 Armii.

Po zakończeniu działań wojennych O. był od 22 I 1921 dowódcą Okręgu Generalnego Kraków (potem Okręgu Korpusu). W tym charakterze udzielał nieoficjalnego poparcia i pomocy powstańcom górnośląskim oraz był jednym z generałów, którzy wraz z gen. Stanisławem Szeptyckim brali udział w uroczystościach przejmowania przyznanej Polsce części Górnego Śląska w czerwcu i lipcu 1922. W dn. 1 IV 1921 został mianowany generałem-porucznikiem, a 29 V 1922 zweryfikowany jako generał dywizji ze starszeństwem od 1 VI 1919. Od września t. r. do marca 1921 był zastępcą przewodniczącego Oficerskiego Trybunału Orzekającego. Od 5 IX 1922 do lutego 1924 zajmował stanowisko szefa Administracji Armii (tj. faktycznego wiceministra). W tym czasie od 28 V do 13 VI 1923, tj. przed objęciem teki ministra spraw wojskowych w rządzie Wincentego Witosa przez gen. Stanisława Szeptyckiego, był kierownikiem Min. Spraw Wojskowych. W okresie od 25 II 1924 do 28 VI 1926 był inspektorem szkół wojskowych; został zwolniony na skutek zlikwidowania tego stanowiska przez marszałka Józefa Piłsudskiego po zamachu majowym. Od 20 X do 29 XI 1924 przebywał na kursie informacyjnym dla generałów we Francji. W l. 1924–5 wchodził w skład Naczelnej Rady Harcerskiej i był wiceprzewodniczącym Związku Harcerstwa Polskiego. Pełnił również funkcję przewodniczącego Komitetu Zlotowego Harcerskiego Zlotu Narodowego, który odbył się w Warszawie na Siekierkach w lipcu 1924. W sierpniu t. r. wziął udział w delegacji polskiej na III Konferencję Międzynarodową Skautową w Kopenhadze. Dn. 25 I 1926 został mianowany członkiem komisji kwalifikacyjnej dla spraw przenoszenia majorów i młodszych oficerów do rezerwy. Wg opinii J. Piłsudskiego z grudnia 1922 O. był człowiekiem o «wykształceniu wojskowym średnim i małym przyzwyczajeniu do zadań o zakresie operacyjnym». Cechowała go konsekwencja w realizowaniu poruczonych mu zadań, ustępująca jedynie przed «niemożliwością». «Wymagałby jednak zawsze szerszego wytłumaczenia mu nie tylko zadania, lecz i metod do jego przeprowadzenia. Prawy charakter, z wysokim poczuciem honoru żołnierskiego. W stosunku do podwładnych równy, spokojny, sprawiedliwy w ocenie i dostatecznie rozkazujący». Za najodpowiedniejsze stanowisko dla niego uważał Piłsudski stanowisko inspektora w «Wielkiej Kwaterze Glównej». W wojsku nazywano O-ego «Mohortem».

W przewrocie majowym 1926 r. O. nie brał udziału, ale wraz z gen. Lucjanem Żeligowskim i gen. Mikołajem T. Majewskim interweniował w Belwederze w dn. 13 V u prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w sprawie zaprzestania walk bratobójczych, co spotkało się z jego ostrą naganą. Po przejęciu władzy przez Piłsudskiego O. został mianowany 23 VII t. r. inspektorem armii, a 14 X t. r. za siedzibę dla jego urzędu wyznaczono Warszawę. Ze stanowiska tego został przeniesiony 4 X 1935 w stan spoczynku. W l. 1930–9 był sekretarzem Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. We wrześniu 1935 wziął udział w pierwszej reprezentacyjnej podróży nowego polskiego statku m/s «Piłsudski» do Stanów Zjednoczonych. W zbojkotowanych przez opozycję wyborach do Sejmu i Senatu RP w r. 1935 został wybrany na senatora z m. stoł. Warszawy. W senacie pracował w trzech komisjach: spraw zagranicznych (w której był zastępcą przewodniczącego w czasie sesji zwycz. 1935/6), wojskowej (której był przewodniczącym) i budżetowej. Przemawiał kilkakrotnie na plenum Senatu. W maju 1937 stanął na czele warszawskiego okręgu Obozu Zjednoczenia Narodowego. W listopadzie 1938 kandydował do senatu, lecz nie uzyskał mandatu. Został natomiast powołany na senatora przez prezydenta Ignacego Mościckiego. W Senacie był członkiem trzech komisji: społecznej, spraw zagranicznych i wojskowej. W kwietniu 1937 został wybrany na członka Rady Głównej Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK), a w maju t. r. – na prezesa PCK. W tym charakterze wyjechał w sierpniu 1939 do Stanów Zjednoczonych w sprawie zakupu sprzętu sanitarnego dla Armii Polskiej; wybuch wojny zastał go na okręcie. W Stanach Zjednoczonych agitował na rzecz pomocy dla Polski, po czym wyjechał do Paryża, a po upadku Francji przeniósł się do Wielkiej Brytanii. W okresie drugiej wojny światowej działał na Zachodzie jako prezes PCK. W dn. 26 VII 1947 powrócił do Polski i zamieszkał w Warszawie. W r. 1949 należał do organizatorów IV Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego. Zmarł 10 II 1956 po krótkiej chorobie w Warszawie i został pochowany na cmentarzu wojskowym na Powązkach w grobie rodzinnym przy alei głównej. Był odznaczony Orderem Św. Stanisława, Św. Anny, Św. Włodzimierza, Św. Jerzego, Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi, francuską Legią Honorową, belgijskim Orderem Leopolda II i in.

W małżeństwie z Marią z Ambrożewiczów (1874–1942) O. miał dwie córki: Annę (1901–1930), zamężną za Zygmuntem Bohdanowskim, majorem WP, i Zofię (1904–1939), zamężną za Zbigniewem Heidrichem, ekonomistą.

 

Enc. Wojsk., VI; Album-Skorowidz Senatu i Sejmu. 1935–40; Album sterników państwa pol.; Kryska-Karski T., Żurakowski S., Generałowie Polski Niepodległej, Londyn 1976 (fot.); Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (fot.); Zieleniewski, Sejm i Senat 1935–40 (fot.); Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; – Bagiński H., Wojsko polskie na Wschodzie, W. 1921 s. 107, 124, 358–60, 364–5, 369–70, 387–8, 394; Drozdowski M. M., Stefan Starzyński prezydent Warszawy, W. 1976; Dziesięciolecie Polski Odrodzonej; Harcerstwo polskie, W. 1925 s. 9 (fot. zbiorowa), 16 (fot.), 20, 21, 25, 55 (fot. zbiorowa), 59; Jeżewska W., Śp. gen. Aleksander Osiński, „Tyg. Powsz.” 1956 nr 10 s. 2 (fot.); Kozicki S., Bój pod Lidą, W. 1930; Lipiński W., Walka zbrojna o niepodległość Polski, W. 1935 (fot.); Malinowski (Pobóg-Malinowski) W., Najnowsza historia polityczna Polski, Londyn 1967 II; Piernikarczyk J., Ilustrowana księga pamiątkowa Górnego Śląska, Kat. 1923 s. 85–6, 91 (mylnie nazywany jako gen. Osieński); Ryżewski W., Trzecie powstanie śląskie 1921, W. 1977; Waligóra B., Bój na przedmościu Warszawy, W. 1934; Woszczyński B., Ministerstwo Spraw Wojskowych 1919–1921, W. 1972; Wrzosek M., Polskie korpusy wojskowe w Rosji w latach 1917–1918, W. 1969; Zarzewie 1909–1920, W. 1973; – Archiwum polityczne Ignacego Paderewskiego, Wr. 1973 I; Bergel R., Dzieje II Korpusu Polskiego, W. 1921 s. 43, 45, 49, 50, 56; Chołodecki (Białynia-Chołodecki) J., Wspomnienia z lat niedoli i niewoli, Lw. 1919 s. 50, 58; Cieplewicz M., Generałowie polscy w opinii J. Piłsudskiego, „Wojsk. Przegl. Hist.” 1966 nr 1 s. 325–6; Dokumenty i materiały do historii stosunków polsko-radzieckich, W. 1962–7 I, VI; Dowbor Muśnicki J., Moje wspomnienia, W. 1935; Haller J., Pamiętniki, Londyn 1964; Haller S., Wypadki warszawskie, Kr. 1926 s. 47; Henning-Michaelis E. de, W zamęcie, W. 1929 s. 151, 155–6, 162, 166, 169, 171, 186; Landau L., Kronika lat wojny i okupacji, W. 1963 III; Materiały do historii Klubów Demokratycznych i Stronnictwa Demokratycznego w latach 1937–1939, W. 1964 cz. 2; „Min. Spraw Wojsk. Dzien. Personalny” 1921 nr 11 poz. 315, nr 13 poz. 429, 1922 nr 30 s. 1, 1924 nr 20 s. 2; „Monitor Pol.” 1930 nr 254, 1935 nr 216, 1936 nr 223, 1938 nr 268; Polski Czerwony Krzyż. Sprawozdanie za 1937 rok, W. 1938 s. 5, 6; Rataj M., Pamiętniki, W. 1965; Rocznik polityczny i gospodarczy, W. 1932 s. 251, 1933 s. 150, 1934 s. 75, 1935 s. 243, 1936 s. 81–2, 1937 s. 41, 1938 s. 102–3, 1939 s. 106; Romeyko M., Przed i po maju, W. 1967 I–II; Sikorski W., Nad Wisłą i Wkrą, Lw. 1928 s. 138, 140–1, 151, 154–5, 190–2, 196–7,199, 202; Słonimski A., Jedna strona medalu, W. 1973; Spraw. stenogr. Senatu 1935 z 4, 5 i 31 X, 12 XII, 1936 z 10 i 27 III, 24 IV, 3 XII, 1937 z 6 III, 1938 z 8 i 11 III, 28 XI; Sprawozdanie Naczelnej Rady Harcerskiej za r. 1924, W. 1924 s. 59; [Szembek J.], Diariusz i teki Jana Szembeka, London 1972 IV; Waśkow-Wyszomirski W., Na zakrętach historii, Kat. 1938 s. 11–12, 18–21, 23–6, 28–30, 34; Witos W., Moje wspomnienia, Paryż 1965 III; Żeligowski L., Przewrót majowy, w: Warszawa II Rzeczypospolitej, W. 1970 z. 2 s. 196–7, 199: – „Dzien. Rozkazów Wojsk.” 1919 nr 93 poz. 3572; „Gaz. Lwow.” 1919 nr 215; „Przekrój” 1939 nr 1 (fot.) s. 157, 158; „Życie Warsz.” 1956 nr 38; – CAW: Teczka personalna nr 2510 (fot.); Materiały Red. PSB: Życiorys O-ego, oprac. przez mjra Jana Marcińczyka.

Henryk Korczyk

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to tekst zaktualizowany, uwzględniający opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kazimierz Morawski

1852-01-29 - 1925-08-25
filolog klasyczny
 

Wojciech Roman Ruszkowski

1897-05-29 - 1976-12-29
aktor teatralny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Edward Leo

1829-01-09 - 1901-07-22
prawnik
 

Alfred Loth

1882-03-07 - 1967-05-01
inżynier mechanik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.