INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tomisław Szamotulski (Tomisław z Szamotuł) h. Nałęcz      odrys odcisku pieczęci Tomisława z Szamotuł, Kasztelana Gnieźnieńskiego, z 1343 - Franciszek PIEKOSIŃSKI, Heraldyka polska wieków średnich, Kraków 1899, fig. 147, s. 102 - w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl.

Tomisław Szamotulski (Tomisław z Szamotuł) h. Nałęcz  

 
 
Biogram został opublikowany w XLVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2009-2010.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szamotulski Tomisław (Tomisław z Szamotuł) h. Nałęcz (zm. między 1346 a 1348), kasztelan poznański.

Był wnukiem Tomisława (zm. 1294/5, zob.), synem zapewne Dobrogosta lub Jana, bratem Wincentego (zm. 1332, zob.) i Dobrogosta.

Po raz pierwszy wystąpił S. z braćmi Wincentym i Dobrogostem w datowanej 18 VIII 1331 w Landsbergu (obecnie Gorzów Wpol.) umowie z Brandenburczykami, budzącej wiele kontrowersji i uznawanej za dowód «zdrady» Szamotulskich. Był najpewniej najmłodszym z braci, gdyż w dokumencie został wymieniony jako ostatni z nich, bez tytułu rycerza pasowanego. Jako kaszt. biechowski świadczył w Poznaniu w dokumencie króla Kazimierza Wielkiego, opatrzonym datą 23 XI 1335. Data ta jest sprzeczna z itinerarium monarchy (który był wtedy na Węgrzech) i nie da się z nią uzgodnić świadków, którzy jednak wszyscy sprawowali swe godności ok. l. 1335–40. Mimo że dokument wydaje się podejrzany, Tomisław piastował najpewniej ok. tego czasu urząd kaszt. biechowskiego. Prawdopodobnie po 4 X 1341 objął urząd kaszt. gnieźnieńskiego po Mikołaju. Z tytułem tym wystąpił 8 VII 1343 w gronie dygnitarzy wielkopolskich, gwarantujących pokój kaliski z Krzyżakami. Przy dokumencie traktatu zachowała się pieczęć z h. Nałęcz; jest to pierwsze źródłowe poświadczenie, że znani od początku XIII w. dziedzice Szamotuł należeli do tego rodu. S. towarzyszył następnie królowi przy wymianie dokumentów pokojowych 23 VII t.r. na Kujawach i być może uczestniczył też w podjętej przez monarchę w sierpniu t.r. wyprawie na Wschowę. Podczas następnych wizyt Kazimierza Wielkiego w Wielkopolsce wystąpił już jako kaszt. poznański (urząd ten objął po rezygnacji Andrzeja z Koszanowa, który wstąpił do klasztoru) w Przemęcie 28 VIII 1344 oraz 6 IV 1346 w Kaliszu; w dn. 13–14 XI t.r. zasiadał na wiecu sądowym w Pyzdrach. Zmarł najpewniej przed 24 IV 1348, kiedy na kasztelanii pojawił się jego następca, Przecław z Gułtów.

W działach z bratem Wincentym, S. i Dobrogost otrzymali Szamotuły, jednak ich potomkowie tu się nie utrzymali. Synem S-ego mógł kaszt. bniński Sędziwój z Wir (zob.), nazywany stryjem Jana z Czarnkowa (wnuka Wincentego z Szamotuł). Nieznana z imienia córka Dobrogosta lub S-ego została żoną Sędziwoja Świdwy Szamotulskiego (zob.), który przejął dobra szamotulskie, usuwając z nich szwagrów. Nałęcze z przydomkiem Świdwa, posiadający od schyłku XIV w. Szamotuły, nie byli potomkami po mieczu wcześniejszych dziedziców tego samego herbu.

Brat S-ego Dobrogost z Szamotuł (w dokumencie landsberskim nazywany już rycerzem pasowanym) piastował tylko niższe urzędy: stolnika poznańskiego (1326), cześnika kaliskiego (1339–44) i kaszt. czarnkowskiego (1367). W r. 1338, wraz ze szwagrem Betkinem von der Osten, nabył dobra w Nowej Marchii (Goszkowo oraz Buchholtz, obecnie Pełczyce). W r. 1345 obaj sprzedali Buchholtz i Chwarszczany. Dobrogost zeznawał w procesie polsko-krzyżackim w r. 1339. Z jego słów wynika, że walczył z Krzyżakami w lipcu 1331, ale poza tym nie miał nic ciekawego do powiedzenia. Zdaje się to zdradzać człowieka o dość ograniczonych horyzontach. Świadczył 8 III 1360 w dokumencie Kazimierza Wielkiego, wydanym podczas pobytu króla w Wielkopolsce, związanym z pacyfikacją Wielkopolski po rozprawie z Maciejem Borkowicem, co wygląda na deklarację wierności wobec króla (w konfederacji Borkowica z r. 1352 nie uczestniczył). Manifestacją oddania monarsze było też wprowadzenie w tym właśnie czasie herbu m. Szamotuły, przedstawiającego głowę królewską (motyw wykorzystywany w propagandzie w czasach Kazimierza Wielkiego). Synami Dobrogosta byli Mikołaj i Janek, piszący się z Jastrowia (od Mikołaja pochodzili z kolei Nałęcze z Sierakowa).

 

Słown. Hist.-Geogr. Ziem Pol., VIII (Jastrowo, Sieraków, Szamotuły); Urzędnicy, I/1; – Bieniak, Wielkopolska; Bieniak J., Krąg rodzinny wojewody kaliskiego Beniamina z Kołdrębia, w: tenże, Polskie rycerstwo średniowieczne, Kr. 2002 s. 249–50, 253, 258, 264; Jurek T., Średniowieczne Szamotuły i ich dziedzice, w: Szamotuły. Karty z dziejów miasta, Red. A. Gąsiorowski, Szamotuły 2006 s. 24–6; Pakulski J., Nałęcze wielkopolscy w średniowieczu, W. 1982; tenże, Siły polityczno-społeczne w Wielkopolsce w pierwszej połowie XIV wieku, Tor. 1979; Piekosiński F., Pieczęcie polskie wieków średnich, Kr. 1899 I 231; – Kod. Wpol., II nr 1117, 1154, 1186, 1221, 1227, 1248–1249, 1252–1254, III nr 1420, VI nr 136; Lites, I 337.

Tomasz Jurek

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Tomisław Szamotulski

1 poł. XIII w. - 14.10.1294-06.04.1295 kasztelan poznański
 

Sędziwój z Wir

1 poł. XIV - po 1378 kasztelan bniński
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Władysław Biały

2 dekada XIV w. - 1388-02-20
książę gniewkowski
 

Przemysł II

1257-10-14 - 1296-02-08
król Polski
 

Wacław II Czeski

1271-09-27 - 1305-06-21
król Czech
 

Władysław Opolczyk

między 1326 a 1332 - 1401-05-18
książę kujawski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.